Rudolf Breslauer (1904-1944) kwam als Duits-Joodse vluchteling met zijn vrouw en drie kinderen naar Nederland. In januari 1942 moesten zij naar kamp Westerbork vertrekken. Breslauer was fotograaf. In Westerbork moest hij van kampcommandant Gemmeker het kampleven op de foto vastleggen. Begin 1944 kreeg hij van Gemmeker de opdracht een film te maken over Kamp Westerbork. Op 19 mei 1944 werden filmopnamen gemaakt van de trein die met 453 mensen, Joden en Sinti en Roma naar Auschwitz vertrok. In september 1944 werden Breslauer en zijn gezin via Theresienstadt naar Auschwitz gedeporteerd. Rudolf Breslauer, zijn vrouw Bella Weissmann en hun twee zoontjes, Stephan en Mischa werden in de gaskamer vermoord. Hun dochter Ursula overleefde het kamp.

Deel 1:

In deze eerste acte de aankomst van een transport joodse burgers op het speciaal aangelegde emplacement, gevolgd door de aankomst van honderden kaalgeschoren joodse mannen en jongens op klompen, waarschijnlijk afkomstig van het kamp Vught. Allen dragen een Davidsster en zijn geregistreerd. Dan het vertrek van een transport naar Polen. Hun trein bestaat uit goederenwagons en een enkele personenwagen, bestemd voor de z.g.n. half-joden, die naar Bergen-Belsen gingen. Hierin de beroemde scene's van het zigeunermeisje Settela, dat uit 'haar' veewagon kijkt. Beelden van het administratief registreren van gevangen. Tenslotte een bezoek aan de schrootwerf en de hal, waar gedetineerden het schroot, afkomstig van vliegtuigen, motoren enz. demonteren en 'strippen'. Andere werken aan het 'splitsen' van oude batterijen.

00.00
Rangeerlocomotief met open kolenwagen en vier
personenrijtuigen stopt langs het perron. Met karabijn
gewapende politie-agenten bevinden zich in de eerste en
laatste coupe van elk rijtuig. Terstond komen mannelijke en
vrouwelijke helpers aangelopen. Op het perron staan o.a.
Gudema, Winschoten en Schulte
00.35
Groep mannelijke helpers, zelf gevangenen o.a. Boason,
Heilbron en mevrouw Cohen, aangetreden op het perron. Camera
zoomt in op een armband met de letters FK
00.43
Twee helpsters dragen een reiswieg weg, terwijl de
aangekomenen van het nieuwe transport uitstappen en in
groepen wachten als de bagage wordt uitgeladen. Helpers en
helpsters lopen voortdurend heen en weer en de Nederlandse
SS-ers (o.a. Van Dam) melden zich bij de Duitse kampbewaker
met de transportlijsten
01.37
Aankomst van een ander transport uit kamp Vught. Locomotief
trekt goederenwagon langs het perron, waar groep gewapende
Duitse officieren wacht. Deur van de wagon wordt
opengeschoven en op klompen lopende en kouwelijk uitziende
mannen en jongens, allen met pet of hoed op het hoofd treedt
aan op het perron. Dity zijn niet-Joodse gevangen vanuit een
ander kamp (Vught ?). Overzicht van de honderden in groepen
wachtende gevangenen
02.35
Afmarcherende klompen, in wachtlokaal bijeengedreven
gevangenen, het hoofd kaalgeschoren
02.45
Registratie van de aangekomenen ten behove van de
administratie aan lange tafels, waar vrouwen en meisjes de
gegevens op kaarten tikken
03.41
Marcherende klompen
03.49
Een vertrekkend transport richting Polen, helpers kruien de
grote bagagestukken naar de gereedstaande trein van
voornamelijk dichte veewagons, terwijl de uitgekozen
gedetineerden voor dit transport, allen met de Davidster op
de jas, zich met hun handbagage naar de hun aangewezen
goederenwagons begeven
04.19
Reeds in een wagon ingestapte gedeporteerden in gesprek met
een groepje helpers op het perron, waaronder mevrouw Cohen
04.34
De drukte op het perron, waar de te deporteren kampbewoners
geduldig wachten op hun beurt om in de veewagen te stappen
04.59
Ontspannen wandelende SS-officieren Gemeker en Weil, terwijl
helpers en helpsters heen en weer lopen op het steeds leger
wordende perron en achterblijvers wuiven naar de inzittenden
05.19
Kort gesprek van in de deuropening van de wagon staande
gedeporteerden en een helper (Stein), waarop een wielbrancard
met een zieke vrouw komt aanrijden, maar weer rechtsomkeert
maakt
05.42
Een laatste handdruk van een vertrekkende man en een helper
op het perron ; wagen met mee te nemen proviand waaronder
worsten
05.52
Bejaarden zittend op de vloer van een veewagen, met rondom
strozakken. Het lege perron waarover Duitse kampbewakers
langs de trein lopen
06.01
Opschrift 74 Pers(onen) op wagondeur en omwikkeld hoofd van
meisje in de smalle deuropening, Dit is de beroemde opname van het zigeunermeisje Settela
06.08
Achterblijvende joodse kapo's (kamppolitie) schuiven de
wagondeuren dicht en leggen de grendel om
06.23
SS leider van het kamp Todtmann, overlegt met de
kampcommandant en -officieren Gemeker en Van Dam en de
treincommandant op een zonnig perron, waarna een hunner de
transportlijst aftekent
07.01
Locomotief rangeert in wolk van stoom. Terwijl de officieren
op het perron hun lijsten nakijken, gaan de SS-bewakers op de
treeplanken van de veerijtuigen staan als de trein wegrijdt.
De lange trein (waarschijnlijk) richting Teresienstadt,
waarvan het slechts de voorste wagons personenwagens zijn
(voor bewakers en half-Joden) en de rest goederen en
veewagons zijn waarin de gevangen slechts op de vloer konden
zitten of staan, nauwelijks licht hadden en slechts een emmer
als sanitair konden gebruiken
07.57
Langzaam rijdt de lange stoomtrein weg door het kale Drentse
landschap, wagon na wagon passeert de camera
08.31
In het kamp: Gedetineerden aan het werk bij enorme
schroothoop (grotendeels restanten van neergeschorten
vliegtuigen), waar zij met zware mokers, beitels en
voorhamers en ijzerzaag de stukken schroot kleiner maken
09.10
Overzicht van het werk op de oud ijzer bewerking door de
z.g.n. S-barak
09.32
Gedetineerde bekijkt onderdeel van vliegtuigmotor en klemt
het in de bankschroef. Lange lage hal met smalspoorbaan
waarover de camera rijdt. Rechts en links zijn gevangenen aan
het werk
09.53
De gedetineerde monteur demonteert het in de bankschroef
geklemde onderdeel compleet tot het laatste boutje en moertje
en stalt alles uit op een werkbank
12.27
Gevangenen demonteren onderdelen
12.44
Tweetal geinterneerden leggen cylinder van vliegtuigmotor in
een zaagbank, klemmen het stuk vast, waarna de metaalzaag de
cylinderkop afzaagt
14.04
De camera rijdt verder door de hal. Gedetineerde haalt
vliegtuiginstrument uit elkaar en legt de onderdelen en legt
de onderdelen bij de meters en de klokken op de werktafel
15.27
Selecteren van het binnengebrachte schroot, en werpen van
koper, messing en aluminium in de daarvoor bestemde bakken
16.15
Met een vijl wordt het schroot geidentificeerd en dan in de
ton geworpen
16.33
Camera rijdt weer verder en filmt links en rechts
16.51
Gedetineerde laat zware voorhamer neerkomen op met tang
vastgehouden stuk beitel om zware ijzeren strip in stukken te
verdelen. Ondertussen laadt een jongen een lorrie met schroot
17.21
Camera rijdt al filmend verder en stopt bij een werkbank,
waarop gevangenen de isolatie van dikke telefoonkabels
strippen om dan de kern van dunne koperdraden uit het
rubberen omhulsel te trekken
18.53
Groepjes gedetineerde vrouwen duwen de koperdraden vervolgens
door eenvoudige walsen en deponeren dan de stukken draad in
manden
19.40
Drietal gedetineerden strippen het rubber van dunne kabels
19.54
Handelsmerk van Agfa
20.01 Einde.

Deel 2: (NB: tijdcodes niet geheel correct)

Tweede acte van een door de duitsers gemaakte film over het leven en de arbeid in het doorgangskamp Westerbork voor Nederlandse joden. In dit deel vooral beelden van de recyclingswerkzaamheden die de gevangenen moesten uitvoeren op allerhande affvalstoffen, als batterijen, papier, hout en oude kleding. Ook maken ze b.v. zolen, boodschappentassen, en speelgoed.

00.00 Handelsmerk Agfa
00.04 Spoorwagon met lege batterijen wordt leeggekiept op
smalspoorlorrie. De inhoud wordt op houten tafels gestort
00.35 De gebruikte, platte batterijen worden 'onthoofd'.
Voor de camera wordt het werk langzaam uitgevoerd
01.05 Overzicht van het door 2 man uitgevoerde werk. De een
schuift de batterijen twee aan twee door een soort goot, aan
het eind waarvan de ander met een mes het bovenste deel
afhakt
01.25 Barak, waar de gevangenen aan tafels met hamer en
beitel de batterijen openen, waarna vrouwen de resten
ontleden, de cellen vrijmaken en in een bak gooien
02.23 Solderen van nieuwe cellen in het batterij-omhulsel,
waarbij telkens 3 cellen in een omhulsel gestopt worden . De
bovenkant van de batterij wordt daarna weer dichtgesmolten
03.10 Lichte barak, waarin oudere gevangenen bezig zijn met
het verwijderen van zilverlagen van papier
04.33 Vrouwen en meisjes zitten aan lange tafels in een
barak te naaien aan kledingstukken. Jonge vrouw maakt
uniformonderdeel met naaimachine. Andere vrouw is naarstig
aan haar werk. Machinaal aanzetten van knopen
06.47 Copeur snijdt met dunne lintzaag op elkaar gelegde
lappen stof in het gewenste model. Vrouwen knippen de stof
verder in model of zijn er patronen op aan het uittekenen
07.35 Vrouwelijke joodse gedetineerden maken
speelgoedbeesten van lapjes stof. Uitgestalde
speelgoedpaardjes
07.55 Vrouw beschildert speelgoedolifantjes van textiel
08.23 Vrouw zaagt met lintzaag onderdelen voor
speelgoedbeesten uit
08.56 Vier vrouwen achter de werkbank met de
houtbewerkingsmachine. Vrouw en man schuren onderdelen van
speelgoedbeesten op een slijpsteen, waarbij ze stofmaskers
dragen
09.39 Een groep van 5 vrouwen zet de onderdelen in elkaar,
waarna andere vrouwen het speelgoed beschilderen
10.28 Kleine spuiterij. waar twee mannen het speelgoed van
een laklaag voorzien
10.44 Uitstalling van het vervaardigd speelgoed
10.52 barak met bordje met opschrift Meubelmakerij
(Tischerei). Interieur, waar mann kasten, kisten etc.
machinaal bewerken. Opname van de freesmachine
12.31 Met handbeitel bewerken van stoelpoot op draaibank
13.06 Stenen barak met bordje bankwerkerij (Schlosserei).
Buiten naast de barak wordt met zware moker ijzeren bint
bewerkt
13.25 Interieur van de barak waar jongens in bankschroeven
geklemde werkstukken afvijlen
13.45 Smidsvuur, waar roodgloeiende stukken ijzer uitgehaald
worden, die op een aanbeeld bewerkt worden
14.35 Gedetineerden bewerken metaalbewerkingsapperatuur.
Detailopname van het afdraaien van een cylinder in een
bankschroef
15.55 Borstelmakerij
16.40 Schoenmakerij
17.23 Schoenen repareren, detailbeeld van het doorstikken
van een nieuwe zool. Machinaal uitstansen van nieuwe zolen
18.20 Uitsnijden van de zijkant van een te maken
boodschappentas uit tikar
18.40 Barakhoek waar vrouwen binnenbekleding op stukken
tikar naaien. Heer stikt op naaimachine de tasonderdelen aan
elkaar
19.29 Bundels zolen van tikar
19.48 Vrouw naait met de hand glace-handschoenen
20.04 Weverij, waar gedetineerden spinnenwiel en breimachine
bedienen
21.16 Twee vrouwen repareren ladders in zijden kousen
21.28 Ronddraaiende globe met animatie van handelsmerk Agfa
21.41 Einde acte 2

Deel 3: (NB: tijdcodes niet geheel correct)

Derde deel van een film over het leven en de arbeid in het kamp Westerbork voor Nederlandse joden. In dit deel ziet met de kleermakerij, de witwasserij, het laboratorium, en de tandheelkundige dienst. Verder ziet men het bouwen van een kas, en verzorgen van planten daarin. Ook wordt het lossen van stenen uit een spoorwagon en de aanvoer van steenkool per trein gevolgd. Dan volgt de camera het z.g.n. buitencommando, een groep die per smalspoor stenen gaan halen uit een verderweg gelegen binnenschip. Op de terugweg worden opnamen
gemaakt van het dierenleven op een boerderij.

00.00 Detailbeelden van het maken van manchetknopen door een
man en een vrouw
01.19 Kijkje in de kleermakerij
01.51 De strijkerij waar vrouwen in witte jassen het
strijkgoed selecteren
02.30 De wasserij, aparte ketels voor wit- en bontgoed
02.56 Vrouwen halen lakens door een mangelmachine, terwijl
anderen overhemden strijken
03.11 Het laboratorium waar mannen en vrouwen met de
apperatuur bezig zijn. Onderzoek met microscopen
03.56 Bordje Zahnstation (tandarts) op de hoek van houten
barak
04.03 Stenen barak waarin de tandartsenpraktijk gevestigd
is. In de kliniek zijn 3 tandartsen met hun assistenten aan
het werk
04.22 Lossen van onderdelen voor barakken vanaf een
rongenwagen, die deel uitmaakt van een goederentrein.
Smalspoorlorries met de geloste balken waorden door mannen en
vrouwen weggeduwt, o.a. mw. Lillie Hisveld en Paul Boorson.
Mevrouw de Vries
05.11 Kiplorries met metselstenen worden door jongens via
een draaischijfje naar een ander spoor gebracht
05.55 Met handzaag in verstek zagen van sponningbakjes
06.18 Twee grote kweekkassen in aanbouw, onder leiding van
timmerman Laufbaum. Binnenconstructie van de kassen
06.48 Snijden van glas voor de dakruiten. De vrouwen o.a.mw.
De Haan, geven de ruiten aan de mannen die ze met stopverf op
hun plaats brengen
07.13 Plaatsen van jonge plantjes in kweekbakken en op de
grond in de kassen. Met een tuinslang krijgen de plantjes
water
07.41 Door paard getrokken kiplorries waarop een werkploeg
van mannen en jongens zit passeren de marechausseewoningen
08.19 Stoomrangeerloc duwt kipbakken vol metselstenen over
het smalspoor. Een wissel wordt omgezet, waarna de loc lege
karren meeneemt en het paard de volle naar het kamp zeult
08.55 De stoomfluit gaat, kolen worden op het vuur geschept
en de stoomtrein gaat rijden. Cabine-opnamen van de stoomloc.
De cameraploeg rijdt met het treintje mee op zijn rit naar
het Oranjekanaal. Opnamen van het landschap rond het kamp
09.26 Heide-, vennen-, en weiland langs de baan. Opnamen
vanaf de loc. Schapen op het land
10.20 Aankomst bij het Oranjekanaal waar een met stoomkracht
aangedreven baggermolen ligt. Aan de wal wordt met mankracht
een paal geheid, om een steiger van te bouwen
11.39 Lossen van metselstenen uit het ruim van een
binnenvaartschip in de lege kipkarren. De stenen worden
'doorgemant', o.a. door Gudema
12.34 De trein vertrekt van de losplaats, opnamen van voor
en achter vanuit de loc
13.29 Houten varkensstal langs de spoorbaan. Boer
presenteert een big
13.34 Kapitale boerderij langs de lijn
13.41 Trein is gestopt ter hoogte van de varkensstal.
Beelden van scharrelende varkens. Zogend moedervarken met
biggen
14.35 Batterij met leghokken voor kippen met eieren op stro
en broedende kip. Kloek met keukens scharrelt in deuropening
van kippenhok
15.29 Krioelende eendagskeukens onder een lamp
15.58 Voeren van de kippen. Aan het werk zijn o.a Sjakie
Tailleur en Joop Sanders
16.24 Boer en zijn zoontjes met een enige weken oud kalf.
Twee kalveren in de zon in een wei
16.52 Grazende rood- en zwartbonte koeien. Boerenknechts
melken de koeien
17.47 Aangelijnde geit met jonge geitjes
18.07 Einde

Deel 4: (NB: tijdcodes niet geheel correct)

Vierde en laatste deel van een film over het leven, werken en 'de ontspanning' in het kamp Westerbork voor Nederlandse joden. Dit deel toont opnamen van de landbouw, het houden van de schapen en paarden, de boomgaard en het poten op een grote boerderij in de omgeving van het kamp, waar gevangenen te werk zijn gesteld. Rijden met het smalspoortreintje voor stenentransport. Houthakken en -vervoeren in de bossen in de omgeving. Een protestantse openluchtkerkdienst in het kamp. Onderlinge voetbalwedstrijd voor de gevangenen tijdens het ontspannen. Als laatste een optreden van het kamporkest met cabaretuitvoering en dans.

00.00
Paard op de boerderij komt op de camera toelopen, poseert en
eet uit de hand. Ander vospaard met veulen, dat met zijn
moeder wegdraaft, en verderop door haar gezoogd wordt
01.22
Het zoontje van de boer rijdt op het paard
01.37
Ooien met lameren bij hoop schillen in weiland. Close-up van
een lam. Schapen en lammeren in de wei
02.21
De kapitale boerderij met zijn tuin
02.30
Paard galoppeerd door de wei
02.41
Opnamen vanuit het rijdende werktreintje buiten het kamp,
achter de loc schommelen de wagentjes met stenen
03.00
Jongens spitten met schoppen de grond in een boomgaard om
04.04
Met een paard ploegen en vervolgens met de hand eggen van een
akker
04.39
Groep jongens en meisjes verzorgen het aardappelpoten. De
jongens maken de pootgaten, waar de meisjes de aardappels in
laten vallen en de gaten dicht duwen. Regelmatig laten de
meisjes hun draagzakken bijvullen met pootgoed.
06.01
Controleurs controleren de verrichte werkzaamheden
06.07
De jongens en meisjes rusten uit op de heide van het
naastgelegen land
06.33
Vospaard trekt eg over het land
06.48
Treintje rijdt verder. Bij de losplaat worden de volle karren
door een paard verder getransporteerd vergezeld door de
'buitenploeg'
07.06
Meisjes lossen de stenen en stapelen ze op. Slow-motion
beelden daarvan
08.11
Een platte boerenkar wordt beladen met zuiveringsslib uit de
waterzuiveringsinstallatie bij het kamp. Op de achtergrond
is het kamp in de kale vlakte zichtbaar (omgeving Westerbork
was inn de oorlogsjaren volledig onbegroeid)
09.03
Groep jongens en mannen, waaronder Nijstad, Keys en Hartz,
trekt met opzichters het bos in om hout te gaan hakken. In
het bos ligt reeds een stapel sparrestammen, die door de
opzichters opgemeten worden
10.22
Twee jongens zagen met trekzaag op onoordeelkundige wijze een
denneboom om (mogelijk al in najaar 1943)
11.05
De dennestam wordt van takken ontdaan
11.37
In stukken zagen van stammen, waarna een meisje met menie een
letter W op de stammen aanbrengt
12.37
Opzichter hanteert meetlint en schuifmaat bij een stam.
Jongens zagen ondertussen een volgende stam aan stukken,
waarbij de trekzaag vastloopt
13.55
De kamppredikant leest uit de bijbel tijdens een
openluchtdienst
14.01
Beelden van een voetbalwedstrijd op het sportveld tussen de
barakken; grote mannelijke belangstelling langs de zijlijn
16.05
Balletlerares (mw. Wiezel Heinemann) laat groep meisjes en
vrouwen, die bijna allen in een short gekleed zijn,
baletoefeningen doen
17.05
Theaterorkest speelt intro voor een in het kamp te houden
cabaret, revue- en balletuitvoering
17.21
Opvoeren van sketches en balletstukjes door de in het kamp
aanwezige amateur- en beroepsartiesten voor hun
medegevangenen in het z.g.n. Westerbork-cabaret. De spelers
zijn o.a. O. Aurich, F. Engel, mw. Pauli Engel, Steiner,
Erigh, Roosen, en Jetty Kanter. (Een aantal zijn uit
Duitsland gevluchte acteurs) Het orkestje met een vrouwelijke
dirigent, begeleid het geheel. Na afloop buigen ze voor het
publiek
21.11
Zwart fragment
21.30
Einde.

Westerbork: restmateriaal deel 1:

Eerste deel van twee-delige film, samengesteld uit zgn "overs", over het doorgangskamp Westerbork voor Nederlandse Joden, die door de Duitse bezettingsautoriteiten aldaar werden geconcentreerd in afwachting van hun deportatie naar de vernietigingskampen in Polen. Gedeeltelijke zitten de beelden ook in 'gewone' Westerbork-film 02-1167-01, maar deze beelden zijn uitgebreider en in andere volgorde.
In deze acte het schema van aan- en afvoer, landelijke beelden, voorbereidingen voor de bouw van barakken, take's en retake's van artiesten die in een revue zullen optreden en het vertrek van een deportatietrein met meest veewagens.

00.08
Beeld: Duitstalig schema van de aan- en afvoer van Joden in
Doorgangskamp Westerbork t.w.
ingekomen 103.376 personen; waarvan afgevoerd werden naar
Bergen-Belsen 3.029; naar Theresienstadt 2.470; naar het
Oosten 91.545, terwijl 350 personen geïnterneerd en 897
personen naar Kamp Vught gezonden werden (Noot 1)
00.12
Kapitale boerderij (4/4 02.21) (Noot 2)
00.17
Krioelende eendagskuikens (3/4 15.29)
00.24
Vospaard trekt eg over het land (4/4 06.33)
00.41
Een aangelijnde geit met jonge geitjes (3/4 17.47)
00.48
Grazende merrie met veulen (4/4 00.00)
00.59
Grazende koeien (3/4 16.52)
01.07
Groep jongens en meisjes in overall poten aardappels (4/4
04.39)
01.12
Herhaling tc 00.12
01.13
Tussentitel: Also, jetzt kommt ah, schau'n Sie sich's mal an
! (Hier komt, kijk maar !)
01.15
Werkers leggen balken gereed voor het bouwen van een barak
(Noot 3)
01.33
Voetbalwedstrijd van kampbewoners (4/4 14.01)(Noot 3)
01.46
Overzicht in stop- en slowmotion van op gras uitrollende
voetbal (Noot 4)
02.47
Revue-sketch door dame en heer in soort weerhuisje, hij in
afdeling Heerenmoden, zij in afdeling Parfumerieen, waarna
toneeldoek dicht gaat (Noot 5)
03.03
Pianist speelt en dirigeert orkestje in de orkestbak vanwaar
tilt-up naar dienstmeisje op het toneel dat optreden van
achter opengaande toneeldoek zittend gezelschap aankondigt
03.33
Retake van aankondiging dienstmeisje
03.55
Optreden soliste in lange rok die danst en zingt en zich
daarbij met tamboerijn begeleidt, waarna zij haar rok
uittrekt, hoge hoed opzet, met saxofoon danspassen maakt en
zich, hurkende passen makend, door begeleidende saxofonist
van het toneel laat voeren
05.07
Retake's van optreden soliste
05.45
Retake van revuesketch tc 02.47
06.18
Weer retake's van optreden soliste
07.27
Slagboom gaat omhoog en paard trekt volle kiplorries over
smalspoor het kamp in (3/4 08.19)
07.39
Onscherpe beelden in cu's van de gedetineerden en
kampbewakers
07.45
Onscherpe beelden van hulpploeg met handkar op perron bij
gereedstaande trein (1/4 03.49 e.v.)
07.49
Kampbewakers gaan op de treeplanken van de wegrijdende
rijtuigen staan als de lange trein vertrekt (1/4 07.01)
08.17
Voorbijrijdende goederenwagons met steeds een bewaker op de
opstap
08.42
Bewaker en NS-rangeerder achterop de laatste wagon
08.47
Langzaam rijdt de lange trein door het Drentse landschap,
lege treeplank na lege treeplank passeert
09.21
Retake's van voorgaand shot
09.34
Eindleader
09.36
Einde.

Noot 1: De omschrijving "Oosten" betekende transport rechtstreeks naar de vernietigingskampen. Noot 2: Bij dit en volgende beelden wordt verwezen naar het nummer van de acte van de 4-delige 'gewone' Westerborkfilm en naar de tijdcode in die acte waar het betreffende onderwerp eventueel ook voor komt. In dit geval dus naar acte 4 en tijdcode 2 min 21 sec. Geen vermelding betekent dat het 'nieuwe' beelden zijn. Noot 3: Aanvankelijk onscherp beeld Noot 4: Take's en retake's Noot 5: Zie ook: 4/4 tc. 17.21

Westerbork 1944: restmateriaal deel 2:

Tweede deel van twee-delige film, samengesteld uit "overs",
over het doorgangskamp (interneringskamp) Westerbork voor
Nederlandse Joden, die door de Duitse bezettingsautoriteiten
aldaar werden geconcentreerd in afwachting van hun deportatie
naar de vernietigingskampen in Polen. De film bevat deels
beelden die aanvullen op de beelden in de 'gewone'
Westerbork-film 02-1167, deels gevonden 'nieuwe' beelden.
In deze acte beelden van een jeugdig zangkoor en van een
protestantse kerkdienst. Gedetineerden aan het werk in de
schoenmakerswerkplaats en het vakkundig demonteren van
onderdelen van een vliegtuigmotor waarbij zorgvuldig staal
van aluminium wordt gescheiden.

00.07
Tekst: Gevaert Cine-film met fabriekslogo
00.09
Beeld: jonge vrouw in overall, bevestigt, staande op een
trap, bord aan kampwegwijzer (Noot 1)
00.20
Dame dirigeert door pianist begeleid jeugdig zangkoor
00.58
Onscherpe opnames van jeugdige koorleden
01.28
Pan, heen en terug langs het zingende koor, waarin een heer
en de dirigente meezingt. Alle koorleden dragen een Davidster
op hun kleding
02.15
Dominee Tabaksblatt op eenvoudige kansel waarop een kruis
staat, gaat voor in gebed; spreekt de in de zaal zittende
aanwezigen toe en leest voor uit de Bijbel (Noot 2)
02.58
Onscherp beeld van rij toehoorders
03.08
Koor, toehoorders en dominee (op de rug gezien) tijdens de
kerkdienst
03.38
Tussenleader
03.41
Onscherpe beelden van vier zingende kinderen, en face en en
profil gefilmd
04.06
Op een hoop gegooide zgn. soldatenkistjes, sommige met bont
gevoerd, alle voorzien van ijzerbeslagen zolen, vanwaar
tilt-up naar aan werktafel arbeidende schoenmakers (2/4
16.40)
04.28
Dezelfde hoop schoenen en tilt-up met overzicht van de
schoenmakerswerkplaats
05.00
Monteur demonteert op een werkbank een drukvulgroep van een
vliegtuigmotor waarbij hij de uit een stuk gegoten deksel en
as uitneemt en het glijlager van de as verwijdert. Daarna
legt hij de overige verwrongen massa op de grond (Noot 3)
05.39
Kijkje in de borstelmakerij (2/4 15.55)
05.48
Beugelzaagmachine in bedrijf
05.53
‘Onthoofden' van op elkaar gelegde platte batterijen (2/4
00.35)
06.03
Strippen van kabels in een machientje en met de hand (1/4
17.21) (Noot 4)
06.20
Vrouwenhanden halen draad uit kabeltje waarna draad in
handpersje stopt wordt
06.34
Monteur (tc 05.00) demonteert drukvulgroep van vliegtuigmotor
en legt schoepenwiel apart (Noot 5) (zie ook: 1/4 14.04)
07.47
Monteur demonteert een ‘swatch plate' type van een
hydraulische pomp van een vliegtuigmotor, waarna het
verwijderde onderdeel zorgvuldig uit elkaar geschroefd wordt;
op de werkbank uitgestalde onderdelen
11.11
Monteur demonteert regulateur van propellernaaf type Hamilton
Standard.
12.55
Eindleader
12.56
Einde.

Overige opmerkingen Deze beelden zijn gevonden bij het grote historisch onderzoek naar de Westerbork-film in de jaren 1994-1996.

Noot 1: Onscherpe beelden. Verwijsborden dragen Duitse tekst. Noot 2: Protestantse godsdienst, waarschijnlijk in de barak van de christelijk gedoopte Joden. Godsdienstoefeningen als deze werden oogluikend toegestaan. Noot 3: De monteur in deze en nog volgende scenes, gaat uiterst geretoutineerd te werk en is klaarblijkelijk een vakman, die volkomen op de hoogte is van de constructie van Engelse en Amerikaanse vliegtuigmotoren. Misschien heeft hij vroeger bij Fokker, Aviolanda of Koolhoven gewerkt. In de scenes scheidt hij o.a. het aluminium van het staal. Zie ook oude Westerbork-film 1/4 09.32 e.v. Noot 4: Voor de winning van de koperen kern tbv. hergebruik. Noot 5: Onscherpe beelden. Demontage van onderdelen van Engelse of Amerikaanse vliegtuigmotoren.