Geopolitiek, olie en onlogische grenzen Oorlog in Georgië

13 augustus 2008

: Zoom; Luitenant-Kolonel Jones op z'n favoriete vervoermiddel, Krtsanisi traingskamp.

De oorlog om Zuid-Ossetië komt niet uit de lucht vallen. Sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is de historisch altijd licht ontvlambare Kauakakus een brandhaard van oplaaiende conflicten. Eerder vochten Armenië en Azerbeidzjan een oorlog uit over de Armeense ebclave Nagorna-Karabach. Een vredesverdrag is hier nog altijd niet gesloten. In Tsjetsjenië laten de Russen al jaren hun militaire spierballen zien. En nu is Georgië aan de beurt. Geopolitiek, olie en de erfenis van de onlogische grenzen van de nieuwe ex-Soviet-staten. Twee documentaires verduidelijken de geopolitieke achtergronden bij de strijd om Georgië. In 2006 ging VPRO's Tegenlicht in op de rol die gas en olie hierbij spelen. In 2005 maakte George Brugmans een jaar na de "Rozenrevolutie" van Mikhail Sakasjvili een portret van het nieuwe land. Beode documentaires kunt u online bekijken. Ook kunt de tientallen radiobijdrages van de Georgische first lady Sandra roelofs beluisteren. Van 2002 t.m. 2007 was zij correspondent voor het radioprogramma "Wereldnet".

Geopolitiek, olie en onlogische grenzen

Dat Georgië al weer enige jaren buiten het Kaukasische oorlogsgeweld was gebleven, mag een wonder heten. Behalve Zuid-Ossetië heeft Georgië nog drie probleem-provincies met opstandige minderheden.

Zuid-Ossetië

De Osseten zijn een Iraans volk dat oorspronkelijk bij de rivier de Don leefde. Ze kwamen in de dertiende eeuw naar de Kaukasus nadat ze van hun thuisland waren verdreven door de Mongolen. Zowel Noord- als Zuid-Ossetië werden met Georgië in 1801 geannexeerd door het Russische Rijk. Na de Eerste Wereldoorlog en de Oktoberrevolutie riepen Georgië, Armenië en Azerbeidzjan gezamenlijk de onafhankelijkheid uit van de Trans-Kaukasische Federatieve Republiek, waardoor Noord- en Zuid-Ossetië in twee verschillende landen kwamen te liggen. De Trans-Kaukasische Republiek viel al snel uit elkaar en Zuid-Ossetië werd een onderdeel van de Democratische Republiek Georgië. In 1922 werd Georgië door het Rode Leger binnengevallen en werd het een onderdeel van de Sovjet-Unie. Na de onafhankelijkheid van Georgië in 1991 brak er al snel oorlog uit tussen Georgië en Zuid-Ossetië dat grotere autonomie eiste. De regio Zuid-Ossetië scheidde zich af van Georgië gedurende deze burgeroorlog in 1991-1992. Een vredesmacht bestaande uit 500 Russen, 500 Noord-Osseten (onderdeel van Rusland) en 500 Georgiërs werd ingesteld om de vrede die in 1992 werd gesloten te handhaven. Nadat Michail Saakasjvili aan de macht kwam met de Rozenrevolutie was het Georgische gezag herstellen over Abchazië en Zuid-Ossetië een van zijn belangrijkste doelen. De meeste inwoners van Zuid-Ossetië zijn in het bezit van een Russisch paspoort. Dit is om duidelijk te maken dat de Osseten zich niet als onderdeel van Georgië beschouwen. De reden van de Russische inval wordt door Medvedev gegeven als het “beschermen van Russische staatsburgers.

Abchazië

In het Noordwesten ligt de strategisch (oliehavens aan de Zwarte Zee!) uiterst belangrijke procincie Abchazië. Grotendeels bevolkt door Russen, en door Rusland de factoe beschouwd als Russisch grondgebied. In 1993 leidde een oorlog tot een feitelijke, maar internationaal niet erkende afscheiding van Abchazië. Rusland beschouwt de door Georgiërs, autochtone Abchazen en Russen bewoonde provincie sindsdien als een vazalstaat.

Adzjarië

Georgische provincie in het zuidwesten (hoofdstad Batumi), eveneens aan de Zwarte Zee. Grotendeels bevolkt door etnische Georgiërs, die echter moslim zijn. In maart 2004 dreigde er een gewapend conflict tussen Adzjarië, dat steun zocht bij Rusland, en de Georgische staatsmacht. Het kwam tot wat schermutselingen, een economische blokkade en het opblazen van een belangrijke verbindingdbrug. De regio is sindsdien instabiel en explosief.

In het Zuidoosten van Georgië leeft een grote Groep Azeri's, die evenmin weinig ophebben met het gezag van Tbilisi. Zij streven naar aansluiting bij Azerbeidzjan.