..._and there was an island situated in front of the straits which are by you called the Pillars of Heracles; the island was larger than Libya and Asia put together, and was the way to other islands, and from these you might pass to the whole of the opposite continent which surrounded the true ocean_ (Uit: Plato's _Timaeus_, 360 v.Christus. Vert. Benjamin Jowett)

Gedetailleerde beschrijving
In zijn Timaeus en _Critias_, twee Socratische dialogen, geeft Plato (ca. 428-348 v. Chr) een beschrijving van _Atlantis_. Volgens de overlevering zou dit een groot rijk met een hoogontwikkelde en machtige beschaving zijn geweest. Atlantis lag op een paradijselijk eiland in de Atlantische Oceaan voor de _Zuilen van Hercules_, oftewel de Straat van Gibraltar. Plato geeft ook details over de afmetingen van het eiland: dit was '_drieduizend stadia lang (555 kilometer) en tweeduizend stadia breed (ongeveer 370 kilometer)_'. Vijftig stadia (9 km.) van de kust was een berg die aan alle kanten vlak was. Op het midden van Atlantis was volgens Plato nog een centraal eiland, met een doorsnede van ongeveer een kilometer.

De macht van Atlantis was volgens Plato enorm en strekte zich uit tot aan Egypte en Midden-Italië. Naast een zeer gevarieerde flora en fauna lagen er dichtbevolkte nederzettingen. De hoofdstad was rondom een citadel gebouwd in de vorm van diverse concentrische ringen van land en water, verbonden door bruggen. Er waren drukke havens, prachtige paleizen, met goud en zilver bedekte tempels, vruchtbare akkers en tuinen.

Deze rijkdom hadden de inwoners te danken aan de aanwezige natuurlijke rijkdommen, aan de buitenlandse handel en hun veroveringsdrang. De verdorvenheid van de Atlantisbewoners wekte echter de woede van de goden op. Niet lang nadat hun vloot door de Atheense strijdmachten was verslagen traden aardbevingen en overstromingen op, waardoor het eiland in de golven zonk. Volgens Plato gebeurde dit ongeveer 9600 jaar voor zijn tijd.

Revival
Plato's gedetailleerde beschrijving van Atlantis vangt vervolgens eeuwenlang stof. Spaarzame bronnen dateren uit de late Oudheid en de vroege middeleeuwen, van historici en filosofen met mysterieuze namen zoals Zoticus, Strabo, Posidonius en de vijfde-eeuwse Proclus. Tijdens de Renaissance maakt de Oudheid een hernieuwde belangstelling door en beleeft ook het verhaal over Atlantis een revival. Ook duiken er verschillende wereldkaarten op, met daarop het mysterieuze eiland.

Francis Bacon's essay The new Atlantis uit 1627 beschrijft de utopische maatschappij Bensalem, gelegen voor de westkust van Noord- of Zuid-Amerika. Een van de karakters in het verhaal schetst de geschiedenis van het eiland. Deze lijkt sprekend op Plato's versie. Isaac Newton brengt in zijn The Chronology of Ancient Kingdoms Amended (1728) een aantal mythologische verbanden met Atlantis in kaart. Vanaf de negentiende eeuw wordt door een aantal auteurs verbanden gelegd tussen Atlantis en de Azteekse en Maya-cultuur. Waar Plato de bevolking van Atantis vooral als militaire dreiging zag, groeit nu het beeld van de bewoners van Atlantis als culturele helden (Helena Blavatski), of een soort ver ontwikkelde paranormale beschaving (Rudolf Steiner). Overigens beroept Steiner zich hierbij niet op fysieke bronnen, maar op zijn eigen dromen en paranormale waarnemingen.

De belangstelling voor het verdwenen eiland zal vanaf dan toenemen. Dit wordt onder meer gevoed door het werk van Edgar Cayce, die de meest onwaarschijnlijke eigenschappen toekent aan het Atlantisvolk. Zo zou het volk beschikt hebben over schepen en luchtverkeer, aangevoerd door mysterieuze kristallen. Ook Cayce maakt hierbij gebruik van zijn zesde zintuig. In 1923 voorspelt hij dat Atlantis in 1968 of 1969 uit zee zal herrijzen.

Waar ligt Atlantis?
Waar Cayce gelooft dat Atlantis in het Caraïbisch gebied ligt, wagen ook vele andere (pseudo-) wetenschappers zich in de twintigste eeuw aan een uitspraak over de ligging. Zelfs Heinrich Himmler onderneemt in 1938 met een aantal nazi's een expeditie naar Tibet, om daar op zoek te gaan naar de restanten.

Volgens de meeste theorieën ligt Atlantis in of bij de Middellandse Zee. Eilanden als Santorini, Kreta, Sardinië of Cyprus staan alle model voor Atlantis, zoals Plato het schetste. Ook de Atlantische Oceaan komt in aanmerking, zeker gezien de naam. Anderen beroepen zich vanaf de jaren zestig op platentektoniek en zien Antarctica als het afgedreven eiland Atlantis. Een kaart uit 1513 van de Ottomaanse ontdekkingsreiziger Piri Re'is lijkt deze theorie te kunnen ondersteunen: drie eeuwen voor de ontdekking van dit continent tekende hij nauwkeurig de kustlijn van Antarctica. Maar feitelijk kunnen eindeloos veel plekken in de wereld model staan voor Atlantis.

Betekenis Atlantis
Plato's Timaeus en Critias zijn de enige bronnen die reppen over Atlantis. Publicaties daarna zijn interpretaties van - of reacties op - deze geschriften. Zoals genoemd gaat het om Socratische dialogen en niet om een historische verhandeling. Volgens velen is het Atlantis-verhaal een mythe, verzonnen door Plato om zijn politieke theorieën mee te illustreren. Atlantis staat daarin als zedenloze samenleving haaks op het beschaafde Athene. De ondergang van Atlantis zou metafoor zijn voor de morele strijd, gewonnen door het democratische Athene.

Voor anderen blijft het mysterie Atlantis een onopgelost raadsel, interessant genoeg om boeken over te schrijven, films over te maken, of zelfs een zoektocht naar te starten. In 2004 nog werd het eiland maar liefst vier keer 'ontdekt', bijvoorbeeld tussen Cyprus en Syrië, in een delta boven Cádiz, en onder zee bij Gibraltar. Wie zou gelijk hebben? Niet alleen het eiland verdween; ook de naambordjes met Atlantis erop zijn vergaan.