“Nieuwe Miss Brazil eigenlijk een creatie van plastische chirurg”, kopte de krant in 2001. De schoonheidskoningin liet overtollig lichaamsvet wegzuigen, haar borsten werden vergroot en ze kreeg een andere kin, neus en oren. Tegenwoordig staan alle middelen ter beschikking om de mooiste van het land of zelfs van de wereld te worden.

Hoewel de techniek vroeger minder ver gevorderd was, is het streven van vrouwen om aan een bepaald schoonheidsideaal allesbehalve nieuw. Borstvullingen, ijzeren constructies en opblaasbare bh’s gebruikten vrouwen al ruim een eeuw geleden als hulpmiddelen in de strijd om het ideale figuur. Ook toen al was mooi zijn vaak pijn lijden.

Het korset bij vrouwen zat vaak zo strak, dat het de spijsverteringsorganen van hun plaats duwde, zwangerschapsproblemen veroorzaakte en vrouwen dusdanig last hadden van kortademigheid, dat ze regelmatig flauw vielen. Toen in de jaren twintig het platte, rechte jongensfiguur in de mode kwam, moesten strakke korsetten om de heupen en banden om de borsten de welvingen in bedwang houden.

Eind jaren vijftig raakten de Miss-verkiezingen populair. Dat gaf een nieuwe impuls aan het streven naar het meest ideale figuur. Corine Rottschäfer raakte toevallig verzeild in de wereld van de missen. “In een Amsterdams café adviseerde een man mij om mee te doen aan de miss Holland verkiezing.”

Ze won de eerste plaats en werd de nieuwe Miss Holland. Daarna kreeg ze de smaak te pakken en werd achtereenvolgens Miss Europa en Miss World. Een teleurgestelde en jaloerse Amerikaanse Miss kon dat maar moeilijk verkroppen en beschuldigde Corine ervan dat ze haar bh had opgevuld om haar borsten groter te doen lijken. Om die geruchten te ontkrachten liet Corine haar maten opnemen tijdens een Amerikaans televisieprogramma.

Ondanks de vrouwenbeweging in de jaren zeventig gingen vrouwen in de loop van de vorige eeuw steeds dwangmatiger om met hun eigen lichaam. In de jaren tachtig werd Joan Collins het ideaal: slank, gespierd en krachtig. Massaal gingen vrouwen over tot de rage van het lijnen en sporten, vooral aerobics. Het gespierde lichaam had geen ondersteunend ondergoed meer nodig, de spieren namen die functie over. Dik zijn was voortaan duidelijk een teken van gebrek aan zelfdiscipline. Het stoffelijk korset uit het begin van de eeuw was vervangen door een geestelijk korset.

Andere Tijden, donderdag 7 februari, 21.25 uur, Nederland 2

DEBAT

Op vrijdag 8 februari, 17.00 uur organiseren Andere Tijden, Anno en NRC Handelsblad voor de derde keer ‘Geschiedenis Live’. In Breda is een avond vol film en debat onder leiding van Hans Goedkoop met als onderwerp schoonheid en de dwingende voorschriften die er nu en vroeger vanuit de samenleving voortkomen.

De bijeenkomst vindt plaats naar aanleiding van de aflevering van Andere Tijden "Het ideale figuur" van donderdag 7 februari. Ook is er de opening van de mobiele tentoonstelling door Anno ‘Oh, wat ben je mooi!’