Main Content

Oorlogsvrijwilligers gezocht voor de Waffen-SS In Europa+ 1943: Vecht mee aan het Oostfront!

  • 29 februari 2008
SS-wervingsposter
Zoom
SS-wervingsposter

In een ontmoeting op 9 juni 1940 van Anton Mussert, leider van de Nationaal-Socialistische Beweging (NSB) met Gottlob Berger van het Duitse SS-Amt, werd Mussert op de hoogte gebracht van een bevel van Hitler waarin opdracht werd gegeven om Nederlanders voor de divisie 'Wiking' van de Waffen-SS te werven. De Nederlandse vrijwilligers zouden hun eigen Standarte 'Westland' krijgen.

Oorlogsvrijwilligers gezocht voor de Waffen-SS

Hoewel Mussert zijn medewerking niet verleende en zijn leden opriep vooral geen dienst te nemen bij de SS, ging de oprichting door. In eerste instantie bleef Mussert zijn medewerking weigeren, maar hij moest desondanks concessies doen om zijn eigen positie niet in gevaar te brengen. De Duitsers waren zijn halfslachtige houding namelijk zat en dreigden Meinoud Rost van Tonningen naar voren te schuiven, ten koste van Mussert. Om zijn positie te redden ging Mussert daarom in september 1940 akkoord met de oprichting van de Nederlandsche SS, als variant van de Algemeine SS. Zo werd op 11 september 1940 de Nederlandsche SS door Mussert opgericht, formeel als onderafdeling (Afdeling XI) van de NSB. Als 'Voorman' werd Henk Feldmeijer benoemd, die zich in de dagelijkse praktijk echter weinig gelegen liet liggen aan Mussert en diens NSB. Feldmeijer zocht in plaats daarvan meer en meer aansluiting bij de Duitse Algemeine (politieke) SS. In de lente van 1941 werd een opleidingsschool voor de Nederlandsche SS geopend op het landgoed Avegoor te Ellecom.

Aangezien de Nederlandsche SS een elitekorps behoorde te zijn, kon niet iedereen lid worden. Er vonden selecties plaats op basis van ras, levenshouding, persoonlijkheid en lichamelijke conditie. Om voorlopig lid te worden van de Nederlandsche SS moest de kandidaat voldoen aan de volgende voorwaarden:

Arische afstamming tot 1800 (voor officieren: 1750), die uiteindelijk moet worden aangetoond. De kandidaat moet op erewoord verklaren dat hem van niet-arische afstamming niets bekend is.
Geen oneervolle strafrechtelijke vonnissen.
Minstens 1.72m. lichaamslengte.
Lichamelijk gezond, aangetoond na onderzoek.
Leeftijd tussen 18-30 jaar. Uitzondering voor beproefde nationaalsocialisten van voor 9 mei 1940.
Belofte van onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan alle meerderen.
Hierna volgde voor de toekomstige SS-Maat (de laagste rang, een vertaling van het Duitse 'SS-Mann') nog een serie keuringen en onderzoeken op fysiek en genealogisch terrein. Pas nadat deze met succes waren afgerond, werd de kandidaat officieel SS-man.

De Nederlandsche SS was verdeeld in vijf territoriale standaarden:

Standaard I (Friesland, Groningen en Drenthe) hoofdkwartier te Groningen
Standaard II (Overijssel en Gelderland) hoofdkwartier te Arnhem
Standaard III (Noord-Holland en Utrecht) hoofdkwartier te Amsterdam
Standaard IV (Zuid-Holland en Zeeland) hoofdkwartier te Den Haag
Standaard V (Noord-Brabant en Limburg) hoofdkwartier te Eindhoven.
Verder was er nog een aparte, van deze indeling losstaande politie-standaard. De verschillende standaarden waren weer onderverdeeld in groepen (4 man), troepen (40 man + leider), stormen (123 man + commandant + plaatsvervanger) en 3 stormbannen (500 man + stormbanstaf). Deze indeling bestond echter slechts op papier. In de praktijk bestonden de standaarden uit een aantal stormen, die bovendien nog eens matig bemand waren. Gemiddeld telden de standaarden slechts 130 manschappen. Een belangrijke reden voor dit lage aantal was de voortdurende doorstroming naar de Waffen-SS.

Het belang van een vestiging van een verlengstuk van Himmlers SS in Nederland had een viertal redenen. Ten eerste wenste de SS, als gevolg van de expansiedrift van Himmler, in de veroverde landen een belangrijke positie in te nemen. Ten tweede achtte de SS de oprichting van de Nederlandsche SS van groot belang voor de werving van vrijwilligers voor de Waffen-SS. De Nederlandsche SS kon niet alleen zelf als reservoir dienen, maar had ook een belangrijke taak in het creëren van een basis van waaruit de werving in de toekomst diende plaats te vinden. Ten derde diende de Nederlandsche SS Mussert in de gewenste groot-Germaanse richting te duwen. Tot slot had de oprichting van de Nederlandsche SS een belangrijke propagandistische waarde.

Op 1 november 1942 werd de naam gewijzigd in Germaansche in Nederland. Deze naamsverandering benadrukte dat niet langer het Nederlandse aspect van het grootste gewicht was, maar het Germaanse, lees: Groot-Duitse. Zij telde in totaal circa 7000 leden en zij was in de eerste plaats een politieke formatie en daarnaast tevens een reservoir voor de Waffen-SS. De Nederlandse SS'ers waren gekleed in een zwart uniform, dat was afgeleid van de Duitse SS. Aan het eind van 1944 bestond de Germaansche SS in Nederland slechts nog op papier vanwege het voor de Duitsers en hun aanhangers kerend getij der oorlogsomstandigheden.

Scene-beschrijving "Kameraden" deel 1:

00.00 Tekst: 'Kameraden', en andere titels
01.03 Beeld: landweg langs een Hollandse rivier, jonge
mannen zwemmen in deze rivier en gaan zonnebaden
01.28 Een roeiboot met jonge kinderen erin. Een valt
overboord en dreigt te verdrinken
01.55 De jonge mannen springen in het water om het jongetje
te redden
02.28 Eenmaal op de kant hollen de kinderen weg en worden de
redders verwelkomd
02.37 Na zich aangekleed te hebben, blijkt dat de ene redder
een SS-uniform aanheeft, de ander blijkt in burger te
zijn
03.14 De redder in burger krijgt het adres van de ander en
komt als hij deze opzoekt bij het aanmeldingsbureau
van de SS terecht aan de Hofvijver in Den Haag
03.33 De twee maken een praatje, waarbij de SS-er uitlegt
wat er zoal gedaan wordt bij de SS, bovendien laat hij
intekeningen van de andere vrijwilligers zien
04.19 Hierna gaan de twee naar buiten en lopen pratend langs
de Hofvijver, waaarbij de SSer de ander probeert over
te halen zich ook als vrijwilliger te melden
05.21 Na afscheid te hebben genomen vertrekt de nog vrije
redder weer naar Amsterdam, waar hij peinzend over de
Dam loopt. Hij besluit om naar een filmvoorstelling
van de SS te gaan in de Grote Club
05.53 Hierna leest hij in een krant een artikel over de
vrijwilligers van de Waffen SS
05.55 Beelden van de keuring
06.35 De nieuwe vrijwilliger (redder no. 2) zet zijn
handtekening als bekrachtiging van zijn toetredeing
tot de SS
06.45 Vrijwiliger met koffer op weg naar de Dierentuin in
Den Haag
07.38 Waar ze leefgoed voor de reis meekrijgen, nl. worst
brood en boter
07.41 De nieuwe vrijwilligers marcheren naar station
Hollands Spoor. Voorop loopt de militaire kapel van de
SS
08.19 Na vertrek uit Den Haag ziet men opnames van de reis
langs de Rijn
08.29 Aankomst van de trein te Sennheim
09.04 De uniformen worden uitgedeeld
09.26 De burger wordt langzaam getransformeerd tot soldaat
door wassen en omkleden (weer zien we de redder, die
zich aangemeld heeft)
10.04 Rondgang door het kamp waarbij de keuken uitgebreid
bezichtigd wordt
10.47 Ook enkele werkplaatsen
11.09 De tandarts
11.18 Hygiene in het kamp wordt besproken
11.26 Ook krijgt men een toelichting bij de bibliotheek
12.08 Militaire opleiding: marcheren, groeten enz.
12.48 Einde

Scene-beschrijving "Kameraden" deel 2:

00.00 Voordat het compagnie nieuwelingen in het kamp aan
tafel mag brengt men eerst de groet
00.20 Er wordt muziek gemaakt in de eetzaal waar officieren
en manschappen gezamenlijk de maaltijd gebruiken
00.40 Ontspanning in de slaapzalen. De hoofdrolspeler (zie
film onder arch.nr. 02-1108-1) schrijft een brief naar huis
en probeert aan de verplichte middagrust te ontkomen, wat
niet toegestaan is
01.15 Na de middagrust luistert men gemeenschappelijk naar
de radio
01.34 De moeder van de hoofdrolspeler krijgt een brief. Ze
is gekleed in klederdracht en woont bij een boerderij
02.01 Reichsfuhrer SS Himmler bezoekt de Nederlandse
vrijwilligers in hun 'Lager' (opleidingskamp). Himmler
inspecteert de troepen en spreekt daarna informeel met enkele
vrijwilligers
02.24 De vrijwilligers geven een demonstratie van hun
kunnen; oefeningen met een grote hoepel, stormbaan,
speerwerpen, discuswerpen
03.34 Himmler houdt een toespraak voor de vrijwilligers. De
commentaarstem benadrukt dat de toekomst van onze cultuur
afhangt van deze SS-mannen
03.49 De theorielessen van de opleiding. De commentaarstem
vertelt dat er les wordt gegeven in volkerenrecht. Men ziet
naast de banken echter een serie foto's die alleen gebruikt
kunnen worden voor de lessen rassenkunde
04.15 Soldaten krijgen tijdens hun opleiding ook films te
zien. Er wordt o.a. 'Germaanse Wapenbroeders' gedraaid. (Dit
zou een film zijn over de eendrachtige strijd der Germaanse
Volkeren)
04.40 Hierna volgen weer theorielessen in de schoolbanken
04.58 De hoofdrolspeler krijgt een brief van thuis. Zijn
moeder klaagt over geldgebrek. Er volgt nu een scene waaruit
blijkt dat het voor vrijwilligers mogelijk is bij de SS geld
te lenen om naar huis te sturen
06.23 Vrijwilligers zijn op weg naar de beediging na afloop
van hun opleiding
06.42 Na aankomst wordt de plechtigheid gehouden met
tromgeroffel, trompetgeschal enz.
07.30 Men zweert de eed
07.49 Ontspanning voor de nieuw geeenstalleerde SSers. Er is
een bonte avond georganiseerd met klompendansjes e.d.
09.15 De vrijwilligers krijgen ook een pasje om het terrein
te verlaten; ze bezoeken o.a. een stadje in de buurt (Elzas)
10.52 Appel: s'avonds moeten ze weer op tijd binnen zijn
11.28 Aankomst van een trein met een nieuwe lichting
vrijwilligers uit Den Haag. Met deze trein zal de zojuist
opgeleide compagnie naar Klagenfurt vertrekken
12.12 Hoofdrolspeler ontmoet de Untersturmfuhrer die hem in
Den Haag bij de SS heeeft ingeschreven.
12.43 Vertrek van de compagnie naar Klagenfurt
12.52 Einde