Den Uyl was een bevlogen politicus. Zijn toespraken ademden een passie die tegenwoordig zeldzaam is op het Binnenhof. “Of je hield van hem of je haatte hem. Er zijn maar een paar politici geweest die hetzelfde soort drama met zich meebrachten”, zegt PvdA-leider Wouter Bos nu.

Deze week verschijnt de biografie ‘Joop den Uyl 1919 – 1987. Dromer en doordouwer’. Dit boek is geschreven door Anet Bleich. Andere Tijden kreeg inzage in het manuscript en sprak met een groot aantal mensen over het karakter, de idealen en de daden van de voormalige premier. Zo lezen zijn kleinkinderen fragmenten voor uit dagboeken, die Den Uyl sinds zijn vroegste jeugd bijhield.

Joop den Uyl groeide op in een streng gereformeerd milieu, maar in de oorlog viel hij van zijn geloof. Na zijn toetreding tot de PvdA in 1946 gloorde een politieke carrière. In 1973 kwam de kroon op het werk: hij werd premier van een overwegend links kabinet. Geheel naar de aard van de leider - Den Uyl hield van controverses - werd het een allesbehalve rustige periode. Partijgenoot Bram Stemerdink: “Als er geen keet was in de partij, dan was er ruzie met de kamer, was er geen ruzie met de kamer, dan was er wel gedoe in het kabinet.”
Volgens Ed van Thijn scheerde het kabinet menigmaal langs een kabinetscrisis. Met vergaderingen tot diep in de nacht wist Den Uyl beslissingen door te drukken. Dries van Agt van het CDA: “Dan werd er geroepen: Joop, stel maar wat voor, we zijn het er wel mee eens, want we willen naar huis!”

De idealistische en soms ronduit drammerige Den Uyl wist met zijn kabinet minder te bereiken dan aanvankelijk werd gehoopt. Van Thijn: “Er is veel symboliek tot stand gebracht. Maar de echte grote hervormingen waar het ons om ging, zijn niet echt doorgekomen.”
Misschien was Den Uyl daarvoor te weinig staatsman en te veel partijman. "Sociaal bewogen, maar niet sociaal begaafd", aldus de toenmalige fractievoorzitter van de KVP Frans Andriessen. Van Agt voelde zich soms door Den Uyl genegeerd of zelfs weggezet. Maar voor partijgenoten als Marcel van Dam bleef hij een held: "Een gecompliceerde man, maar iemand om van te houden."
Donderdag, Nederland 2, 20.55 uur