Main Content

Schaatsers wilden niet van het ijs Arrestaties tijdens Elfstedentocht 1963

  • 16 januari 2008
Wiebe Wijnja:
Zoom
Wiebe Wijnja: "Het maken van die foto heeft mij totaal verblind met dasastreuze gevolgen: ik zag niks meer alle rijders vlogen over mij heen, ik werd in de sneeuw gekieperd en kon de baan eerst niet weer vinden."

Deze week is het 45 jaar geleden dat de Elfstedentocht van 1963 werd gereden. Honderden, misschien wel duizenden, rijders stapten al vóór Harlingen en Franeker van het ijs af. De meeste vrijwillig, maar in sommige gevallen met harde hand. In Franeker werden er zelfs schaatsers in de cel gezet.

Schaatsers wilden niet van het ijs

Honderden, misschien wel duizenden, rijders haalden Harlingen en Franeker niet. Overvallen door de slechte omstandigheden en in veel gevallen een schrikbarend slechte voorbereiding lagen ze al snel in de kreukels. Vaak gingen ze vrijwillig van het ijs, maar niet iedereen.

In Harlingen ging het er soms onvriendelijk aan toe. Een betrokkene zei: “Wij werden opgewacht door zes man politie. We moesten van het ijs. Woedend waren we. Met getrokken gummiknuppels werden wij van het ijs geleid.”

Ze werden naar de plaatselijke Harmonie gebracht, waar al vijftig andere schaatsers zaten. Ook zij waren witheet en schreeuwden dat ze doorwilden. Een lid van de organisatie bedaarde de gemoederen door alle aanwezigen te beloven dat elke schaatser die minimaal tot Harlingen was gekomen het recht had verworven op het Elfstedenkruisje.Hetzelfde gebeurde in Franeker. Onder groot protest werden tientallen schaatsers van het ijs gehaald. Er werden zelfs mensen in een politiecel opgesloten, omdat ze niet van plan waren zonder slag of stoot het einddoel Leeuwarden op te geven.

In het gehucht Vrouwbuurtstermolen na Franeker strandde Meike de Vlas, de vrouw die het verst is gekomen in 1963. (Over haar later meer over deze site.)

“Daar stonden een hele hoop mensen op het ijs. Die hielden ons tegen. We moesten van het ijs af, er zou verder nauwelijks meer te schaatsen zijn. Achteraf hoorde ik dat er twee mensen uit mijn groep toch doorgebroken zijn, en dat die het gehaald hebben.”

Om de gemoederen te bedaren werd dus beloofd dat de gestrande rijders dat ze het kruisje zouden krijgen. “Die toezegging is nooit waar gemaakt”, vertelde een betrokkene later.