Bij de invoering vande Nederlands Rundvee Stamboek [1874] en het Fries Rundvee Stamboek [1879] werd gekozen voor slechts drie rundveerassen: de zwartbonte, de Roodbonte en de blaarkop. Bij het 50-jarig jubileum van het Fries Rundvee Stamboek werd door Gerrit Aalfs een jubileumfilm gemaakt: de eerste Nederlandse film waarin de klassieke zwart-bonte koe centraal stond.

Vijfentwintig jaar later, bij het 75-jarig jubileum van het Fries Rundvee Stamboek in 1954, werd in Leeuwarden op het Zuiderplein het standbeeld "us mem" opgericht. Dit beeld is uitgegroeid tot het beroemdste standbeeld van Friesland.

En ja, de koe geeft melk en die melk ging aanvankelijk als "getapte" melk in kannen. Maar dat levert onhygiënisch gedoe op, en bovendien verdunnen veel melkhandelaren de melk met water. Dus besluiten melkhnadelaren om melk in flessen te gaan verkopen. Die flessen worden geboteld in een gecontroleerde melkfabriek, waardoor versheid en kwaliteit gegarandeerd is.

In 1929 maakt de Rotterdamse melkinrichting (RMI) als eerste een reclamefilm over het produktieproces van flessen melk met oa de verwerking van melk, het reinigen en vullen van melkflessen en de
distributie. Toch zou het nog lang duren voordat de melkfles de getapte melk geheel zou vervangen. Tot in de jaren '70 bleven melkboeren de buiten gezetten kannen en kruiken vullen met eigen "getapte" melk.

Scènbeschrijving film Fries Stamboekvee (1929) deel 1:

00.00 Tekst : F.R.S. 50-jarig jubileum 1879-1929 (noot 1).
00.04 Tekst : Een bewijs, dat reeds bij het begin onzer jaartelling in Friesland veeteelt beoefend werd, leveren vondsten uit de terpen.
00.10 Beeld : Hoge beboste terp, waarop grote Friese boerderij. Op de voorgrond vult een grondwerker een kipkar uit de afgraving.
00.24 Door paarden getrokken lorries voeren de grond af. Het smalspoor ligt in een diepe, gegraven insnijding.
00.35 Grondwerker stuit bij het afgraven op een schedel van een rund. Hij maakt de schedel enigszins schoon en legt hem terzijde op de rand van de afgraving en gaat weer aan het werk.
01.07 Tekst : Opnamen van de Vereeniging Het Friesch Rundvee Stamboek Leeuwarden.
01.12 Beeld : Veetransport per binnenvaarschip Stanfries. De koeien staan als deklading in de gangboorden.
01.37 Molen aan de rand van de zeedijk.
01.41 Bakkersvrouw duwt bakkerskar, stopt bij boerderij en levert een brood af aan de boerin, die naar buiten gekomen is.
01.53 Smal straatje in buitenwijk van een stad. Hondekar rijdt door het straatje.
01.59 Tekst : Met zijn vruchtbare weiden en gunstig klimaat is Friesland bij uitstek geschikt voor de veeteelt.
02.05 Beeld : Grazende koeien. Op de achtergrond robuuste dorpskerk.
02.13 Grazend jongvee in door brede sloot begrensd weiland.
02.20 Grazende koeien, op de achtergrond twee molens.
02.26 Tekst : Het Friesch Rundvee Stamboek legt de gegevens vast, die voor de veredeling noodzakelijk zijn.
02.32 Beeld : Het gebouw van het F.R.S. aan het Zuiderplein no.4 te Leeuwarden.
02.40 Tekst : Een geboortebewijs wordt ingevuld en aan het stamboekkantoor opgezonden om met het dekbewijs te worden vergeleken.
02.42 Beeld : Het invullen van het geboortebweijs. Op het linker gedeelte staan de kalverschetsen (noot 2). Dan wordt het blad omgedraaid en wordt de schetstekening van de moeder zichtbaar, zowel de linkerkant als de rechterkant.
03.03 Tekst : De koeien worden tweemaal per dag gemolken.
03.06 Beeld : Koe wordt gemolken in het weiland.
03.12 Detailbeeld van het melken. De achterpoten van de koe zijn met een touw bijeengesnoerd (noot 3). De emmer is bijna vol.
03.18 Het melken in de wei. De twee melkers ziten onder de koe, de overige beesten wachten hun beurt af of zijn al gemolken.
03.38 Een koe drinkt uit de sloot langs het laaggelegen weiland.
03.42 Tekst : Machinaal melken.
03.44 Beeld : De koeien worden de open melkstal ingedreven, zijn aanvankelijk onrustig maar stellen zich naast elkaar.
03.58 De hoofdketting, die de koe rond de horens draagt, wordt vastgemaakt aan een houten horizontale balk.
04.03 De boerin komt aanlopen met de speciale vacuum melkbus, zij wordt vergezeld van zoon en dochter. De boer volgt met de knechten.
04.11 Het dochtertje mag voor de film de zuignappen aan de spenen van de uier hangen. Daarna wordt het melkstel goed bevestigd d.m.v. een touwtje rond het koeielijf.
04.35 Detailopname van het machinaal melken. De vier zuignappen zitten aan de spenen. De roestvrijstalen bus wordt vacuum gezogen, waardoor de melk uit de uier in de bus vloeit.
04.44 Tekst : De koeien worden om de 14 dagen door gediplomeerde melkcontroleurs op melkopbrengst en het gehalte gecontroleerd (noot 4).
04.50 Beeld : De controleur zet zijn eigen emmer neer, die de boer vult met de melk van een gemolken koe. De emmer hangt de controleur aan een unster, een trekweegschaal die opgehangen is aan een 3 poot. Hij noteert de melkopbrengst in zijn controle-boek. Met een pipet neemt hij een kleine hoeveelheid melk uit de emmer en vult daarmee een reageerbuisje, dat hij terug zet in zijn houten monsterkist. Die sluit hij met een hangslot en zet de kist in zijn wagentje. Dan stort hij de
monsteremmer leeg in de melkbus.
05.40 Tekst : Een der resultaten van fokkerij en melkcontrole
05.43 Tekst : Enkele goede geefsters.
05.44 Tekst : Alida B-IX 44152 gaf als 5-jarige koe 8,562 kg. melk 3.92 procent vet, 366 kg. boter in 330 dagen.
05.54 Beeld : Alida B-IX wordt voorgeleid en geshowd.
06.22 Tekst : Ymkje VII 42316 gaf als 6-jarige koe 13.164 kg. melk 3.78 procent vet en 542 kg. boter in 330 dagen.
06.29 Beeld : Ymkje VII wordt getoond.
06.39 Tekst : Anna VII 42.872 gaf als 7-jarige koe 8.440 kg. melk 4.10 procent vet en 227 kg. boter in 32 dagen.
06.46 Beeld : Anna VII van links en rechts gefilmd.
07.04 Tekst : Aaltje VII 33.294 gaf als 10-jarige koe 5.072 kg. melk, 4.55 procent vet en 227 kg. boter in 324 dgn
07.11 Beeld : Aaltje VII wordt geshowd.
07.36 Tekst : Aaltje VIII 40757 gaf als 7-jarige koe 8.518 kg. melk, 4.55 procent vet en 426 kg. boter in 324 dgn
07.43 Beeld : Aaltje VIII poseert voor de camera.
07.49 Tekst : Boukje VI 44128 gaf als 7-jarige koe 12.349 kg melk 3.56 procent vet 490 kg. boter in 330 dagen.
07.56 Beeld : Boukje VI poseert en wordt weggeleid.
08.16 Tekst : In den zomer heeft den fokker veel werk, want hij moet zorgen voor aanvoer, zoals hooi, ingekuild gras etc.
08.22 Beeld : Met behulp van hooischuif, getrokken door een tweespan wordt het hooi op hopen geschoven.
08.33 Om daarna op karren geladen te worden.
08.38 Die door een boer en knecht gelost worden. Het hooi wordt opgetast op een metershoge cirkelvormige mijt, die een doorsnee heeft van ca. 15 m. De boer gooit het hooi van de wagen op de mijt, waar het door de knecht wordt verdeeld.
08.51 De mijt wordt afgedekt met kleiplakken, die door de een rond de mijt worden uitgestoken, op de schop van de ander wordt gelegd, die de plak op de mijt gooit.
09.14 EINDE.

Noot 1 : De letters F.R.S. afkorting van Friesch Rundvee Stamboek, wordt in de tekstbeelden telkens herhaald. In de beschrijving worden ze niet meer opgenomen.
Noot 2 : Elk kalf wordt kort na de geboorte geschetst, d.w.z. de huidtekening in voorbedrukte afbeelding geschetst.
Noot 3 : Het bijeensnoeren geschiedt om het slaan met de achterpoten te voorkomen. Niet zelden werd daarbij de melker geraakt, terwijl voorts de melkemmer wordt omgetrapt. Tegenwoordig wordt dikwijls een klembeugel gebruikt, die in de 'oksel' van de achterpoot en over de rug van het dier wordt geklemd. Hierdoor wordt de beenspier aangetrokken,
waardoor slaan onmogelijk wordt. Sommige veehouders prefereren echter nog steeds het bijeensnoeren van de achterpote vooral bij koeien (vaarzen), die voor de eerste keer melk geven.
Noot 4 : Niet juist. De controleur is eigenlijk monsternemer, die van elke koe een melkmonster neemt, dat bij de fabriek aflevert, waar het in het laboratorium op vet en eiwit gecontroleerd wordt. Wel noteert hij de melkopbrengst van het betreffende dier, zowel 's avonds als 's morgens in die volgorde.

Scènbeschrijving film Fries Stamboekvee (1929) deel 2:

00.00 Tekst : Is een koe 2 jaar en 10 maanden oud, dan heeft zij den vereisten leeftijd bereikt om voor het stamboek gekeurd te worden.
00.46 Beeld : Koe wordt uit de stal geleid door boer, gevolgd door de klerk in stemmig zwart frak en de keurmeester die klerk vraagt het keurboek te willen vasthouden en zelf met grote schuifmaat het beest gaat opmeten. Eerst de lengte, dan de schofthoogte, de hoogte van de achter kant, de maat van de romp, voor en achter, gemeten op verschillende plaatsen, de rompomvang voor, waarna de keurmeester het boek overneemt, de koe laat draaien, romp, staart, uiers bevoelt en de huid onderaan de buik controleert. Daarna wordt de koe weer naar binnen gebracht.
02.09 De F.R.S. puntenschaal. De koe scoort 82 van de beschikbare 100 punten. Beoordeeeld werden o.a.: kop, borst, ribben, lenden, kruis, dijen, staart, benen, uiers en algemeen voorkomen.
02.27 Tekst : 'STAMBOEKVEE'
02.31 Beeld : Een tweetal melkkoeien van het Fries-Hollandse ras worden geshowd, daarna afgevoerd naar de weiden (noot 1).
02.52 Een groot aantal prijsstieren wordt geshowd voor de camera, zowel zwart- als roodbont.
04.14 Tekst : De gezondheidsdienst is ingesteld door het Friesch-Rundvee-Stamboek en den Bond van Coop. Zuivelfabrieken.
04.20 Beeld : Het gebouw van de gezondheidsdienst.
04.27 Tekst : Doel, verbetering van den gezondheidstoestand van het vee en bevordering goede melkwinning.
04.33 Tekst : Tuberculose bestrijding. Ter onderkenning van de met tuberkelbacillen besmette dieren wordt de oogdruppeling met tuberculine toegepast.
04.42 Beeld : Veearts in lange witte jas en de veehouder betreden het weiland, waarna de veehouder de zieke koe bij de kop pakt en deze scheef houdt.
04.58 De veearts verricht de oogdruppeling.
05.08 Tekst : De reactie daarop
05.13 Beeld : Detailopname van de koeiekop. Vanuit de binnenste ooghoek loopt een stroom van kleine gezwellen langs de kop naar beneden, een positieve reactie.
05.18 Tekst : Voor dieren, vrij van T.B.C. wordt een tuberculinatiebewijs afgegeven.
05.24 Beeld : Een tuberculinetiebewijs, ondertekend door de veecontroleur.
05.29 Tekst : De besmette koeien worden nader onderzocht. Klieren aftasten, uier inspecteren, longen beluisteren na neus dichthouden, sputum nemen.
05.39 Beeld : Veearts legt schone geruite keukendoek tegen de zijkant van de koe, legt zijn oor te luisteren tegen de ribbenkast, bevoelt de ribben en de achterkant en en de uier.
05.55 Vervolgens neemt hij een monster sputum, door het monsterflesje tussen de lippen te duwen en de bek gesloten te houden. Daarna controleert hij het flesje.
06.07 Tekst : Voordat stamboekdieren worden geexporteerd, onderwerpt men ze aan het onderzoek van den veearts.
06.13 Beeld : Op het verzamelterrein kijkt de veearts in de bek van de koe en loopt dan naar de volgende koe, die op dezelfde wijze onderzocht wordt.
06.27 Tekst : En aan een strenge controle van het stamboek.
06.31 Beeld : De keurmeester loopt om het dier heen, onderzoekt, maakt notities en vult tenslotte het exportcertificaat in.
06.49 Tekst : Voor ieder beest wordt een exportcertificaat af gegeven, hetwelk de voor den nieuwen eigenaar gewenschte gegevens bevat.
06.59 Beeld : Het exportcertificaat. Bovenaan de talloze eervolle vermeldingen. Het document wordt omgedraaid.
07.06 De achterzijde van het certificaat bevat de stamboom en de melkproductie gegevens.
07.26 Tekst : Ter herinnering aan de oprichting van het Fries Rundvee Stamboek, den 12den juli 1879 in de Groote Drie Roomers te Roordahuizum werd dit jaar de Algemeene Vergadering ter dezelfde plaatse gehouden.
07.29 Beeld : Het restaurant te Roordahuizen. Auto's rijden af en aan en deelnemers aan de Algemeene vergadering stappen uit. De vlag hangt uit.
08.23 Auto's rijden langzaam het parkeerterrein op en zoeken een plaatsje. Onder hen twee zgn. Tin Lizzies (noot2).
08.54 Tekst : De thans na 50-jarigen trouwen dienst scheidende boekhouder, de heer Buis.
09.00 Beeld : De heer Buis, aan het linkerbeen gehandicapt, verlaat het kantoor van het Friesch-Rundvee-Stamboek.
09.11 Tekst : Het tegenwoordig bestuur.
09.14 Beeld : Het bestuur van het Friesche-Rundvee-Stamboek poseert voor de camera.
09.25 Close-up van de bestuursleden in de tuin van het restaurant.
09.50 Tekst : Einde.
09.53 EINDE.
Noot 1: Naast het Fries-Hollands ras, zwartbont, dat veelal in Friesland, Groningen en de Randstad gehouden wordt, treffen we hier te lande ook roodbont, het Maas-Rijn-IJssel ras aan dat met name in die gebieden gehouden wordt. Het zwartbonte vee geeft meestal meer melk, maar heeft minder rest (= slacht) waarde dan het roodbonte, dat weliswaar een
mindere melkproductie heeft, maar zulks ruimschoots compenseert door de hogere vleesopbrengst. De laatste jaren vindt veel experimentele kruising plaats met andere rassen, zoals Amerikaanse Herfords (oorspronkelijk Engels). Verder zijn er blaarkoppen, limousines - bijna geheel roodbruin - en Jerseys, ranke kleine dieren met een hoog vetgehalte in de melk.

Scènbeschrijving film Rotterdamse melkinrichting (RMI):(tijdcodes kloppen niet)
\
16:38 Div. shots van het melken van de koeien, straatshot met het transport van bussen melk naar de melkinrichting, waar de bussen worden geleegd en gereinigd.
19:09 Machines om de melk te reinigen, te pasteuriseren en te koelen.
19:58 R.M.I. Tankauto.
20:24 Lift voor het transport van kratten met vuile melkflessen, machinaal reinigen van flessen en controle.
22:49 Flessenvulmachine.
23:29 Machine voor het vervaardigen van aluminium capsules (melkdoppen). Lopende band voor het aanbrengen van de dopen.
De flessen worden met de hand in kratten gedaan en gaan via de lopende band naar de koelcel.
25:12 Koelmachine en het plaatsen van de kratten melk in de koelcel. Het overladen in een koelwagen.
26:22 Laboranten aan het werk in het laboratorium.
26:56 Straatshot met ext. melkfabriek en voorbijrijdende melkwagens en aankomst van een tankauto bij een van de afrijlokalen.
27:58 Uitrijden van de melkbezorgers met melkkarren. Het tappen van de melk met behulp van een maatbeker bij een klant aan huis.
29:15 Ext. R.M.I. melkwinkel met toestromende klanten en kinderen. Baby's oa met rammelaar. Kinderen drinken melk. Titels over levering van melk in Den Haag en adres hoofdkantoor in Scheveningen.
31:20 Ext. Hoofdkantoor in de Keizerstraat 329 in Scheveningen met voorbijrijdende tram. Straatshot in Scheveningen met uitrijdende melkboeren met handkarren.
32:28 Melkboer aan de deur. Ext. winkel "Melkinrichting". Eindetitel.