Een film tegen de crisis: Nederland bevaart de wereldzeeën In Europa+ 1936: 20.000 mijlen over zee

- Zoom
- deze unieke film nu online te bekijken
Zonder de film “20.000 mijlen over zee” zouden er in 1937 nooit 273 paar Hollandse klompen op Tristan da Cunha zijn bezorgd. Dat zit zo. In 1933 liep bij Wilton-Feijenoord de onderzeeër K-XVIII (onderzeeërs krijgen traditiegetrouw alleen een nummer en geen naam) van stapel. Het nieuwe militaire paradepaardje zou in het steeds opstandiger Nederlands-Indië worden gestationeerd. De reis erheen, zo bedacht premier Colijn, was een uitgelegen gelegenheid om de wereld te tonen dat het in de crisis wegkwijnend kikkerlandje nog een zeemacht van betekenis was. Er moest een film over die reis gemaakt worden! Je ving er drie vliegen in één klap mee: het nationale elan zou een impuls krijgen, de opstandige Indonesiërs zouden zien dat er met het moederland niet te spotten viel én de film zou een prachtige reclamespot zijn voor hightech-wapentuig van eigen bodem.
Een film tegen de crisis: Nederland bevaart de wereldzeeën
Onder uitbundig vlagvertoon vertrok de K-XVIII op 14 november 1934 vanuit de marinehaven in Den Helder. Aan boord bevond zich Luitenant ter Zee 2e klasse M.S. Wytema. Van Polygoon had hij de beschikking gekregen over de nieuwste filmcamera’s. Direct na aankomst in Soerabaya zou hij met de Uiver terugvliegen om met regisseur Brand Dirk Ochse en componist en AVRO-coryfee Max Tak de film te monteren. Toen de Britse gezant in Den Haag van het voornemen hoorde, meldde hij zich bij Colijn. Zou het niet aardig zijn als de K-XVIII bij de oversteek van Zuid-Amerika naar Zuid-Afrika een bezoekje zou brengen aan het meest afgelegen Britse overzeese rijksdeel Tristan da Cunha? Een kwart van de bewoners droeg daar immers de naam “Green”: zij waren afstammelingen van de Katwijkse walvisvaartmatroos Pieter Groen die in 1836 op Tristan schipbreuk leed en er zich blijvend had gevestigd. En zo kon het gebeuren dat Nelson en Winnie Green op 21 maart 1935 een “grote metalen walvis” uit het land van Nelson’s overgrootvader voor hun kust uit zee zagen opduiken.
De avondvullende documentairefilm “20.000 mijlen over zee” werd een enorm succes. Onder de duizenden bezoekers bevond zich ook de Vlissingse aardrijkskundeleraar Jan Brander. De beelden van de armzalig geklede “Hollandse stamgenoten” op Tristan da Cunha (aan hun voeten droegen ze een soort sandalen van ongelooide koeienhuid) brachten hem op het idee om klompen in te gaan zamelen. Met behulp van De Telegraaf werd de actie “klompen voor Tristan da Cunha” een doorslaand succes. Toen de Britse mailboot op 30 januari 1937 na zijn jaarlijkse tocht via St. Helena en Ascension bij Tristan da Cunha arriveerde, werden de bewoners tot hun stomme verbazing getrakteerd op 273 paar Hollandse klompen. Na een eeuw was de bloedband met de nazaten van Pieter Groen weer hersteld.
Extra afbeeldingen
- Zoom
- Fotocollage bezoek aan Tristan da Cunha
- Fotocollage bezoek aan Tristan da Cunha Uit: Alles wel, geen bijzonders!! (Den Helder 1935)
- Zoom
- Stills uit film 20.000 mijlen over zee
- Stills uit film 20.000 mijlen over zee Archief Polygoon
- Zoom
- 20.000 mijlen over zee
- Unieke film uit 1936 over wereldreis Nederlandse onderzeeër online te bekijken
- Zoom
- 20.000 mijlen over zee
- deze unieke film nu online te bekijken
- Zoom
- voorpagina 10-09-2006 - Tristan da Cunha
- In 1935 smulden duizenden Nederlanders van een documentaire over de reis van onderzeeër K-XVIII naar 'stamgenoten' op Tristan da Cunha. Die (gerestaureerde) documentaire is deze week te zien.
- Zoom
- Jules Verne's 20.000 mijlen onder zee
- Jules Verne's 20.000 mijlen onder zee