Main Content

Economische crises vroeger en nu Tulpenbollen zorgden voor eerste economische krach

  • 22 januari 2008
Zoom

Onrust op de economische beurzen. Wereldwijd staan de koerzen onder druk, waarna veel handelaren elkaar de put in praten. De eerste economische krach vond vermoedelijk plaats in de zeventiende eeuw. Toen ging het niet om de Amerikaanse economie, een crisis in de hypotheekwereld of dalende effectenkoersen, maar om de handel in tulpenbollen. Ook op 19 oktober 1987 schrok de economische wereld zich een hoedje. In de schatkamers van de Publieke Omroep hebben we de beelden gevonden.

Economische crises vroeger en nu

Twee jaar geleden was journaliste Marie Louise Schipper op bezoek bij OVT. Zij spraken over de tulpenmanie in de Gouden Eeuw, die leidde tot de eerst krach in de geschiedenis. Schipper volgde samen met fotograaf en documentairemaker Leo Erken de ontwikkelingen binnen de Nederlandse tulpenwereld. Hieruit ontstond het boek 'Tulpengoud: Hartstocht, dromen en illusies in de tulpenwereld'. Ook werd gesproken met Frans Mensonides, auteur van het stuk 'In en uit de kap. Pamfletten naar aanleiding van de tulpenwindhandel in 1636/1637'.

Deze radiofragmenten zijn via de pagina aan te klikken.

19 OKTOBER 1987

Op maandag 19 oktober 1987 maakten de beurzen wereldwijd een forse duikeling. Die dag zou de boeken ingaan als 'Zwarte Maandag'. De index in Amsterdam (toen nog in guldens) duikelde van 247,09 op vrijdag naar 217,43 bij het slot op maandag - een daling van 12 procent. Dat was ongekend: de grootste daling op één dag.

Die daling zette dinsdag door toen de beurs nog eens bijna zes procent inleverde en sloot op 204,57. Uiteindelijk bereikte de index op 10 november dat jaar zijn laagste punt.

De 152,36 punten van die dag staken schril af bij de 286,05 van 11 augustus eerder dat jaar - een totale daling van ruim 46 procent. Ook in New York werden records gebroken. 'Zwarte Maandag' toonde daar een daling van ruim 22 procent, nadat de Dow Jones die vrijdag ervoor al 4,6 procent onderuit was gegaan.

Andere Tijden maakte in 2002 een reconstructie van dit economische drama. Dit programma is te bekijken via deze pagina.

DE JAREN DERTIG

Natuurlijk was ‘1929’ de Moeder Aller Krachen. In 1933 werd Colijn voor de tweede keer premier van Nederland. Hij probeerde de economische malaise te boven te komen door de begroting sluitend te houden. De gouden standaard weigerde hij los te laten, dat wil zeggen, de gulden van het goud los te koppelen. Dat hij hierdoor de arme mensen nog zwaarder benadeelt, leek hij niet te beseffen. Uiteindelijk zwichtte Colijn. Ook hieraan besteedde Andere Tijden aandacht.

Tot slot is hier de uitzending ‘De jaren dertig - Tussen hoop en vrees’ te zien. Het is een feest van herkenning voor de oudere, en een blik in een onbekende wereld voor de jongere. Andere Tijden verzamelde nooit vertoonde kleurenfilms, bewijzen dat die periode niet alleen maar crisis en oorlogsdreiging bracht, maar ook vooruitgang, vertier en optochten van alle gezindten.