De zestiende-eeuwse wetenschapper en magiër Giordano Bruno was een zeer eigengereid type. Op weg naar zijn executie zou hij nog passages uit zijn goddeloze boeken hebben voorgedragen. De onverbeterlijke moest derhalve tot zwijgen gebracht. ‘Twee beulen’, aldus een bron, ‘hielden zijn hoofd recht’ en een derde beul ‘ramde een lange metalen pin door zijn linkerwang, dwars door zijn tong en linkerkaak. Daarna werd een andere pin verticaal door zijn lippen geslagen.’ Dat zou hem zijn praatjes wel afleren.

Giordano Bruno vond in 1600 de dood op de brandstapel, op de meest gruwelijk denkbare manier. Het vuur werd namelijk licht gestookt, opdat hij niet voortijdig zou stikken, maar daadwerkelijk gaar zou roosteren.

Waarom hij sterven moest, is eigenlijk tot op heden niet helemaal duidelijk. Hij was een ketter, maar niet van het protestantse huis-tuin- en keukensoort. Bruno’s ketterij was ingewikkelder. Natuurlijk deugde de katholieke kerk niet in zijn ogen, maar de gereformeerde deed dat volgens hem evenmin. ‘Een sekte van nietsnuttige pedanten met allemaal een eigen catechismus’, noemde hij de Lutheranen.

Welbeschouwd moest Bruno dood, omdat hij de verkeerde figuur op de verkeerde plaats in de verkeerde tijd was. De typische Renaissanse-figuur Bruno had wat weg van zowel W.F. Hermans als van Harry Mulisch. Hij schreef en sprak extreem polemisch en deed dat niet zelden in een soort hermetische taal. Een messias op zijn eigen manier, onuitstaanbaar en dus onacceptabel voor de totalitaire katholieke kerk.

Dat Bruno zijn dood te danken zou hebben aan zijn verdediging van het Corpenicaanse wereldbeeld -- de leer dat de aarde om de zon draait en niet het middelpunt van het heelal vormt -- is een wijdverbreid misverstand. Zijn inquisiteurs hadden namelijk helemaal niet in de gaten dat hij zulks beweerde. Bruno moest dood, omdat hij na een proces van acht jaar, weigerde ook maar iets te herroepen. Bruno had altijd gelijk, vond Bruno.

Zondag in OVT, een gesprek over Bruno, om 10.15 uur