Bekijk hier 'Veertig jaar cinematografie' uit 1935 De gebroeders Lumière: de grondleggers van de film

  • 5 juni 2008
  • Marnix Koolhaas
Gebroeders Lumière
Zoom
Gebroeders Lumière

De gebroeders Lumière, Auguste Marie Louis Nicholas Lumière en Louis Jean Lumière waren Franse zakenlieden en filmpioniers. Met de uitvinding van de cinématographe, 's werelds eerste projectieapparaat, waren zij één van de grondleggers van de cinematografie. Op 22 maart 1895 hielden de broers hun eerste vertoning met de cinématographe voor een publiek. Zij hielden hiermee een succesvolle tournee over de hele wereld en een jaar later vertoonden zij hun beelden in Amsterdam.

"Wanneer iedereen zijn dierbaren kan fotograferen, niet alleen in hun roerloze contouren, maar in hun bewegingen, hun handelingen, hun gebaren, terwijl zich woorden vormen op hun lippen: dan zal de Dood niet langer absoluut zijn" (le Figaro, 30 december 1895, naar aanleiding van de eerste filmvoorstelling ter wereld in Parijs op 28 december)

Het verhaal gaat dat de aanstormende trein op het witte doek zorgde voor een enorme paniek. Niemand had dit eerder gezien: bewegende beelden die levensecht leken! De bronnen spreken elkaar tegen of deze paniek daadwerkelijk uitbrak. Maar het verhaal of mythe over de eerste bewegende bleef in elk geval de ronde doen. Ook de gebroeders Lumière, de uitvinders van de "bewegende fotografie" (het woord "film" moest nog uitgevonden worden!), schrokken zich kapot. Niemand had kunnen vermoeden hoe groot de impact van hun "Cinematographe Lumière" zou zijn. De recensent van "Le Figaro" zag er zelfs een relatieve overwinnning op de dood in....

De film "Veertig jaar cinematografie in Nederland", die u via de link op deze pagina "on demand" kunt bekijken, werd in 1935 gemaakt ter gelgenheid van het 40-jarig bestaan van het medium film door Polygoon/Profilti. De film bevat talloze unieke historische beelden, waaronder de drie filmpjes die op 28 december 1895 door de gebroeders Lumière in Parijs vertoond werden. Dat waren "Arrivé d'un train", waarbij iedereen zich kapot schrok, "La sortie des usines Lumière", het allereerste filmpje uit de geschiedenis, gemaakt bij de Lumière-fabriek in Lyon, en . "L'Arroseur Arrosé", de eerste "filmkomedie", waarin een kwajongen op de tuinslang van een tuinier stapt. Ook kunt u in deze film beelden zien van Amsterdam rond 1900 en nog talloze andere binnen- en buitenlandse filmbeelden van rond de eeuwwisseling. De complete scene-beschrijving van "Veertig jaar cinematographie" vindt u in een bijlage.

De oudste Nederlandse filmbeelden ontbreken in de film uit 1935: ze waren toen domweg nog niet teruggevonden. Ze werden in 1898 gemaakt bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina. Deze beelden kunt u bekijken in twee unieke historische films die in 1948 gemaakt werden ter gelegenheid van de abdicatie én het vijftig jarig vorstinnenschap van Wilhelmina.

De eerste film waarin u de oudste filmbeelden die op vaderlandse bodem gemaakt zijn kunt bekijken is "Uit de oude doos" van filmpionier Willy Mullens. Met zijn broer Albert was Willy de filmische evenknie van de gebroeders Lumière. Al in 1899 trokken ze rond met een reisbioscoop, en vanaf 1914 maakten ze eigen films met Haghefilm. In "Uit de oude doos" blikt Willy Mullens, dan al 68 jaar oud, terug op de filmgeschiedenis, en vertelt ook alles over de technische ontwikkelingen. Bovendien krijgen we alle hoogtepunten uit de alleroudste dagen van de film te zien. De kroning van Wilhelmina, natuurlijk (al ontbreekt de plechtigheid zelf omdat in de Nieuwe Kerk zel niet gefilmd mocht worden!); koningin Victoria in een rijtuig, haar opvolger koning Edward VII, een verkiezingsoptocht in de VS van William McKinley in 1896. Ook het bezoek van de Afrikaanse boerenleider Paul Kruger aan Nederland op 6 december 1900 is gefilmd, evenals de zegening van "alle kijkers" door Paus Leo XIII (die van de encycliek "rerum novarum") in 1903. Aan het einde verschijnt Mullens zelf weer in beeld en roept bij een portret van de nieuwe koningin: "lang leve Juliana!"

Ook in het eerste deel van "Wederzijds", een overheidsfilm die in 1948 gemaakt werd ter gelegenheid van de troonsopvolging, komen we veel van de oudste beelden tegen. Als extraatjes in deze film o.a. het huwelijk van Wilhelmina en Prins Hendrik op 7 februari 1901, en beelden van rond 1900 van keizer Wilhelm II. Dit eerste deel van "Wederzijds" (latere delen volgen op deze website!) eindigt met opnames van de eerste geslaagde vlucht van de gebroeders Wright op 17 december 1903. De gedetailleerde scene-beschrijving van deze film vindt u eveneens in een bijlage.