Het huwelijk van Beatrix en Claus, Amsterdam 1965

Op 31 oktober 1964 schrijft de Leeuwarder Courant dat Beatrix nog steeds geen echtgenoot gevonden heeft, “Met haar 26 jaar is de intelligente, knappe Beatrix nu reeds een van de rijkste erfgenamen ter wereld, met een inkomen van 350.000 gulden per jaar en een familie-bezit dat geschat wordt op driekwart miljard gulden.

Op 21 december 1964 kopt de krant: “Nieuwe geruchten over romance kroonprinses”. De 23-jarige Nicholas Tollemache, zoon van de Britse bierbrouwer Lord Tollemache, werd gezien als de kandidaat met de beste kansen, hoewel sommige Britse dagbladen hierover twijfelden omdat Tollemache drie jaar jonger was dan de prinses.

Op 1 mei 1965 werd Beatrix door fotograaf John de Rooy gefotografeerd, terwijl zij hand in hand liep met een “onbekende jongeman”. Later werd bekend dat het om de Duitse Claus von Amsberg ging. Hij was werkzaam bij het ministerie van buitenlandse zaken. “De secretaressen van zijn kantoor vonden hem: ‘erg knap’. Een hele mooie man. We zijn allemaal ondersteboven van de berichten uit Nederland.” aldus de Leeuwarder Courant op 8 mei 1965.

Toen bekend werd dat Claus von Amsberg lid was geweest van de Hitlerjugend en had gediend bij de Wehrmacht ontstond grote commotie. Lou de Jong kreeg opdracht onderzoek te doen naar het oorlogsverleden van Claus. Hij kwam tot de conclusie dat er niets belastends was aan het verleden van Claus. Het lidmaatschap van de Hitlerjugend was verplicht voor elke Duitse jongen en Claus had tijdens zijn dienstplicht bij de Wehrmacht geen enkele gevechtshandeling verricht.

Beatrix en Claus geven op 28 juni een persconferentie over hun verloving, die goed valt bij de binnen- en buitenlandse pers. “Geef ons tijd en vertrouwen” vraag Beatrix het Nederlandse volk. De officiële goedkeuringswet voor hun huwelijk komt 10 november in de Tweede Kamer. Tot die tijd blijven voor- en tegenstanders zich mengen in het debat over het huwelijk. Het huwelijk wordt goedgekeurd.

Toch bleef een deel van de bevolking negatief tegenover het huwelijk. Toen Beatrix en Claus bekend maakten in Amsterdam te gaan trouwen, riep dit veel verzet op bij de bevolking en in de politiek. Amsterdam was toch de stad van de vele verdwenen joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De regering besloot uiteindelijk dat het huwelijk toch in Amsterdam zou plaatsvinden.

“Raad aan Duitsers: berg uw auto op” kopt de Leeuwarder Courant een paar dagen voor de bruiloft van Beatrix en Claus. Deze vond op 10 maart 1966 plaats in het stadhuis en daarna in de Westerkerk in Amsterdam. Tijdens de rijtoer met de Gouden Koets werd een rookbom tot ontploffing gebracht als protest tegen het huwelijk. Verder waren er een aantal relletjes van provo’s in de stad. “Een stel ongewassen en ongekamde knapen bedrijven een stuk terreur” zei ARP-politicus Roolvink over de rellen tijdens het huwelijk. De rellen vielen mee invergelijking met wat nog zou komen, tijdens de kroning van Beatrix in Amsterdam.

De kroning van Beatrix, Amsterdam 1980

Bijna tienduizend man politie, marechaussee en militairen moesten voorkomen dat de kroning van koningin Beatrix op 30 april 1980 in Amsterdam uit de hand zou lopen. De binnenstad van Amsterdam was een vesting, er gold een pasjesregeling voor bewoners, scherpschutters waren geposteerd op de daken en het luchtruim boven de stad was verboden gebied.

De kroning moest en zou een zou een eerbiedwaardig feest worden - geen enkele vorm van oproer zou worden getolereerd. Het bevoegd gezag was op voorhand al panisch, want het waren roerige tijden in de hoofdstad. Kraakbeweging en overheid stonden op voet van oorlog met elkaar - het gewelddadige ontruimingsdrama in de Vondelstraat, waarbij tanks door de straten reden, lag nog vers in het geheugen.

Onder de leus “Geen woning, geen kroning” hadden Amsterdamse krakers sympathisanten van heinde en verre opgeroepen om naar de hoofdstad te komen om de strijd tegen de woningnood kracht bij te zetten. Amsterdam werd op de dag van de kroning een veldslag, met honderden gewonden en miljoenen guldens schade. 30 april 1980 ging niet de geschiedenis in als 'de kroning', maar als het ‘kroningsoproer’.