Majesteitsschennis in beeld en geluid Juliana was een hoer

  • 26 maart 2008
Bernard Willem Holtrop 1966
Zoom
Bernard Willem Holtrop 1966

In oktober vorig jaar schold Arie R. in een dronken bui de koningin uit voor 'kankerhoer'. Ook riep hij dat hij 'een kogel door haar kankerkop zou schieten'. Gisteren werd de man veroordeeld tot 4 maanden onvoorwaardelijke celstraf wegens het beledigen van de koningin. Vorig jaar was er een soortgelijke veroordeling: Regilio A. werd veroordeeld tot een boete van 400 euro omdat hij koningin Beatrix en een politieagent had beledigd.

Majesteitsschennis in beeld en geluid

Sinds kort levert 'majesteitsschennis' dus weer een boete of een celstraf op. De afgelopen decennia was hiervan geen sprake. De laatste veroordeling wegens majesteitsschennis was in 1969. Toen werd cartoonist Bernard Willem Holtrop veroordeeld tot een boete van 200 gulden vanwege een spotprent uit 1966 waarin koningin Juliana als prostituee staat afgebeeld. (Zie de afbeelding hiernaast).

Hij maakte deze prent naar aanleiding van de verhoging van de toelage van de koningin in tijden van loonmatiging. Herman Amptmeijer werd in mei 1967 veroordeeld tot 30 dagen cel voor het verspreiden van de spotprent onder studenten. Hiernaast is in Netwerk een reportage te zien over hem.

Na de botsingen in de jaren zestig tussen jongeren en het gezag, kwam veroordeling wegens majesteitsschennis gedurende een aantal decennia niet meer voor. Er deden zich uiteraard nog wel gevallen voor die voor ophef zorgden, maar er was geen sprake van een veroordeling.

In 1975 bespotte de kunstenaar Aat Veldhoen het koninghuis in een prent die veel groffer was dan die van Willem Holtrop. (Zie de afbeelding hiernaast.) Nadat hij een interview had gegeven in het tijdschrift 'De Nieuwe Linie' werd hij gesommeerd zich op het Amsterdamse hoofdbureau van politie te melden. Er volgde geen aanklacht.

Toen Wim T. Schippers in 1972 in de show 'Barend is weer bezig' koningin Juliana spruitjes liet schoonmaken, ontstond er veel ophef maar kwam het niet tot een veroordeling. Er werden kamervragen gesteld aan het kabinet Biesheuvel. De minister van Cultuur P. J. Engels gaf de VPRO een berisping. Hij noemde de show een gevaar ‘voor de openbare orde en de goede zeden, zoals die in het koninkrijk worden verstaan.’ Het laten optreden van iemand die sterke gelijkenis vertoont met koningin Juliana noemde hij ‘onwaardig en een miskenning van de koninklijke waardigheid.’ De show zorgde daarnaast voor vele boze telefoontjes en brieven naar de VPRO. Hiernaast is het gewraakte fragment te bekijken.

Ook Hans Teeuwen ging vrijuit met zijn grappen over koningin Beatrix in zijn show 'Industry of Love' in 2004. Deze waren iets groffer dan het item van Wim T. Schippers: zie het fragment hiernaast.

De wet die majesteitsschennis strafbaar stelt bestaat sinds 1881 en luidt: 'Opzettelijke belediging van de Koning wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vijf jaren of geldboete van de vierde categorie.' De wet werd gelijk gebruikt na de invoering, in 1885 moet anarchist Bart van Ommeren een jaar de cel in omdat hij de schrijver zou zijn van een nepproclamatie waarin koning Willem III troonafstand doet.

Willem III was vaker het mikpunt van spot, in 1887 werd Ferdinand Domela Nieuwenhuis veroordeeld tot een half jaar cel na een satirisch artikel over Willem III in zijn blad 'Recht voor Allen'.

Domela Nieuwenhuis was ook mede-auteur van het ironisch pamflet 'Uit het leven van Koning Gorilla' uit 1887. Iedereen wist in die tijd dat hiermee Willem II werd bedoeld, vanwege het obscure priveleven van de koning met veel alcohol en vrouwen.
In het blad 'Recht voor Allen' verscheen de volgende advertentie:

‘ALOM VERKRIJGBAAR: GORILLA Dit werkje bevat in 24 bladzijden druks, de levensbeschrijving van Koning Gorilla! met welgelijkend portret!!! Doet Uwe bestellingen. - De prijs is slechts: 3 Cents.’

Domela Nieuwenhuis werd uiteindelijk niet vervolgd omdat hij al een andere aanklacht wegens majesteitsschennis aan z'n broek had hangen. De enige die werd vervolgd was J.A. Cohen, medewerker van een socialistisch partijblad. Hij kreeg een half jaar gevangenisstraf.

Tot slot nog een paar andere voorbeelden van veroordelingen in de 19e eeuw, het lijken kleine incidenten, maar kunnen vandaag de dag nog steeds tot een celstraf leiden:

1889 - Een Friese gelegenheidsdichter wordt veroordeeld nadat hij op straat zong: ’Ik heb mijn schoenen laten lappen om de koning dood te trappen’.

1896 - Koningin Wilhelmina werd tijdens een optocht uitgefloten. De dader kreeg drie maanden cel.