Onze tevergeefse aanwezigheid in Srebrenica mag gerust een van de grootse naoorlogse trauma’s genoemd worden. We schaamden ons ervoor, want heel de wereld had het falen van onze soldaten kunnen zien. Er kwam een ontstellend dik NIODrapport over, dat op de valreep toch nog een kabinet deed struikelen. En uiteindelijk bleven we zitten met de vraag: had het anders gekund, en: waren onze jongens niet de klos omdat de Verenigde Naties het zo gewild hadden.

Nederland staart zich blind op zichzelf, als gevolg van ons onverbeterlijk provincialisme, juist inzake Srebrenica, zei de historicus H.W. von der Dunk er ooit over. Niet de slachtoffers, maar de Dutchbatters staan ten onrechte centraal in de Nederlandse omgang met drama, aldus de historica Selma Leydesdorff in haar nieuwe boek over de vrouwen van Srebrenica, dat aanstaande dinsdag uitkomt.

In haar boek, getiteld,‘De leegte achter ons laten’, schrijft Leydesdorff dat Nederland lijdt aan twee obsessies inzake Srebrenica. Allereerst blijven we ‘ons’ maar bezighouden met onze jongens die – illustratief voor onze fixatie – in 2006 alsnog een militaire penning kregen voor hun optreden. En verder is er vanaf het begin een soort geheimzinnigheid rond het onderwerp Srebrenica geschapen.

Leijdesdorff wil met haar boek ons een beetje van beide obsessies afhelpen. De aandacht moet naar waar die hoort: naar de slachtoffers en de overlevenden. De moeders en vrouwen dus, die hun mannen en zonen verloren, en die nog altijd wachten op een excuus van Nederland.

In haar boek heeft ze hun schrijnende verhalen opgetekend, waarbij, inderdaad het verdriet van Dutchbat relatief wordt. Een moeder legt er uit hoe ze haar zoon voorstelde na de Servische inname van Screbrenica, maar op de zaken vooruit te lopen en gezamenlijk zelfmoord te plegen. Een andere vrouw vertelt hoe ze een NIOD –medewerker ervan moest overtuigen dat haar kind daadwerkelijk vermoord was.

En zo zijn er meer onluisterende verhalen te vinden in het boek van Leydesdorff. Zolang de vrouwen van Srebrenica geen geschiedenis krijgen, hun verhalen niet beschreven zijn, zal ook Nederland niet van het trauma afkomen, aldus Leydesdorff.

Zondag in OVT, om 10.05 uur een interview met Selma Leydesdorff