Toch weerhoudt het Samsom er een uur later niet van de zevende editie van de Grote Geschiedenis Quiz te winnen, georganiseerd door Historisch Nieuwsblad, Andere Tijden en de Volkskrant. Zelf verklaart hij: ‘Twee keer verliezen in één week zou te veel zijn.’

Het is de avond – de televisieshow werd woensdag 23 april opgenomen en gisteren uitgezonden – van de feitenkenners. Samsom is er een van, maar ook de andere kandidaten die het ver weten te schoppen, behoren tot die categorie. Pleitte het Nederlandse onderwijs in het afgelopen decennium voor ‘minder jaartallen’ en ‘meer grote lijnen’, Samsom en Annemiek van Leeuwen, de Hema-cassière die nipt van de PvdA-politicus verloor, concluderen in koor: het gaat juist om de feiten.

‘Nou ja, eigenlijk om allebei’, zegt Van Leeuwen, terwijl ze de aandacht van televisiecamera’s en fototoestellen gelaten over zich heen laat komen. ‘Ik heb altijd vrij strikt geschiedenisonderwijs gehad. De lijnen moest je kennen, maar zeker ook de jaartallen. Dat heeft me nu wel geholpen.’

De quizvragen waren een greep uit de geschiedenis van Nederland en de wereld. De eerste vaderlandse populist uit de moderne geschiedenis, boer Koekoek, komt langs in een fragment waarin een boze dierenorganisatie zich verzamelt voor zijn huis. Verwijt: Koekoek mishandelt zijn pony’s. Als de journalist hem er op keurig beleefde toon naar vraagt, foetert Koekoek: ‘Wat een belachelijke vraag.’ Om de verslaggever vervolgens zijn terrein af te zetten.
Dertig jaar later doet het de studio lachen. Velen trekken verzuchtend de vergelijking met PVV-leider Geert Wilders. ‘Ook een populist’, zegt een bezoekster. ‘En ook zo nukkig tegenover de pers.’

Beroepshistorici doen niet mee aan de quiz. Marieke Geervliet (20) is de enige die in de buurt komt. Eerstejaars geschiedenis is ze, en uitgeschakeld in de eerste ronde. Na de quiz praatte ze nog even na met jurylid Maarten van Rossem. ‘Die zei: je bent een slechte historicus als je de quiz weet te winnen.’ Lachend: ‘Over mijn loopbaan hoef ik me dus geen zorgen te maken.’ Geervliet is een van de tien niet-prominente deelnemers aan de quiz. Zij verdienden hun deelname na het invullen van een quiz die eerder in de Volkskrant verscheen, parallel aan het verschijnen van de Geschiedenismonitor, die de kennis onder het grote publiek test.

De monitor trok harde conclusies: Nederlanders weten weinig van de vaderlandse geschiedenis. Gemiddeld behaalden de 1.069 respondenten een 5,2. Velen hadden geen idee wat het aandeel aan de slavenhandel door Nederland was. En sinds wanneer Nederland een koninkrijk is? Het leeuwendeel van de respondenten moest het antwoord schuldig blijven.

Tijdens de quiz heeft niemand het daarover. Trivia komen vanavond van pas. Of zoals jurylid Van Rossem zegt: totaal nutteloze kennis. Niet dat dat uitmaakt. ‘De mooiste geschiedenis is onbelangrijk. Nutteloze kennis is de mooiste kennis die er is.’

Koen van Vught (17), de jongste deelnemer, is het daar niet mee eens. Om deze vragen goed te beantwoorden, vindt hij, moet je een kluizenaarsleven leven. ‘Ik was altijd al bovenmatig geïnteresseerd in geschiedenis, maar met een goede algemene kennis win je de quiz niet’, zegt hij teleurgesteld. ‘Je moet ook weet hebben van totaal onbelangrijke feitjes. Daarvoor ben ik nog veel te jong.’

Bron: de Volkskrant