Willy Mullens filmde als een van de eersten in Indië Indisch filmarchief: De Nederlandsch Oost-Indische archipel

  • 21 mei 2008
Willy Mullens
Zoom
Willy Mullens

Deze film is een compositiefilm over Indie in de jaren twintig. De film is waarschijnlijk gemonteerd met beeldmateriaal uit de jaren ´20, door cineast Willy Mullens gefilmd. Mullens ' filmbedrijf Haghefilm was voor de Tweede Wereldoorlog het grootste en bekendste filbedrijf van Nederland. Deze film is uniek omdat een groot deel van de Indische collectie van het Koninklijk Instituut voor de Tropen verloren is gegaan door brand in 1965. Mullens maakte twee keer een een reis naar Indië om te filmen. In 1924 maakte hij zijn 'Petroleum Film' en in 1926 kreeg hij een officiële regeringsopdracht om een reis naar Indië te maken. Zijn reis duurde negen maanden en hij maakte een groot aantal films.

Willy Mullens filmde als een van de eersten in Indië

Acte 1:

0.00 Titel: L'Archipel des Indes Orientales Neerlandaises
filme par l'Institut Colonial - Amsterdam, et gracieusement
mis - la disposition de la
sosiete "La Hollande - l'etranger". Premiere serie.
0.05 Korte opsomming van het aantal eilanden in en de
ligging en oppervlakte van Nderlands-Indie.
0.23 Projectie van het totale oppervlak op de kaart van
Europa.
0.32 Projectie van de Indonesische Archipel en Nieuw-Guinea
op de kaart van Europa, met het (Nederlandse) onderschrift
"De Nederlands-Indische Kolonien uitgemeten op de kaart van
Europa".
0.49 Tussentitel. Vertaling: De bevolking van Nederlands
Indie telt 47.000.000 inwoners (inclusief 800.000 vreemde
oosterlingen en 140.000 Europeanen), waarvan Java er
33.000.000 telt
1.03 Aankomst per mailboot in Tandjong Priok. In beeld: Het ietwat verveloze schip (naam onleesbaar). Passagiers aan de railing.
1.26 Overzicht van de kade met verwelkomende dames en heren
(met strohoeden).
1.54 De valiezen en koffers worden door Indonesische
sjouwers (tekst: "les freles Indigenes") van boord gedragen.
2.06 Het uitladen van de post en de grote bagage uit het
ruim.
2.23 Tussen titel. Van Tandjong Priok naar Batavia.
2.48 In beeld" de stoomtram van Batavia, drie wagens met
lokomotief - die op geperste stoom reed . Opschrift aan de
voorzijde: Assurantie Djawa en daaronder: Amsterdamse.
2.58 Aankomst in het hotel - der Nederlanden - met vijf
rijtuigen - twee sado's en drie delemans .
3.11 Overzicht van de eetzaal an het hotel.
3.26 Gezondheidszorg voor inheemsen. Inenting tegen ziektes
door een mantri tjatjar (=vaccinateur) met helpers.
3.56 Een door missionarissen geleid herstellingsoord voor
Indonesiers. In beeld: een tandheelkundige behandeling.
4.28 Een ziekenhuis voor contractarbeiders - in Deli - .
4.41 Miltonderzoek en het innemen van medicijn tegen
mijnworm.
5.06 Voedselkeuring.
5.08 Tehuis voor ooglijders. Blinden aan het werk met het
maken van bezems en manden.
5.31 School in de open lucht. Onderwijs met globe
en schrijfmachine.
5.45 Oogoperatie.
6.05 Overzicht van de haven van Tandjong Priok.
Stoomschepen aan de kade en een prauw onder zeil.
6.28 Bevrachten van een schip aan de kade d.m.v. mankracht.
6.35 Reparatie van een schip in dok.
6.47 Montage-en reparatiewerkplaats voor rollend materieel van de Staatsspoorwegen.
7.07 In beeld: grote stoomlocomotief met opschrift SS (Staatsspoorwegen).
7.23 Tekstbeeld waarin het belang van de landbouw wordt
onderstreept.
7.45 In beeld: het omhakken van een woudreus en het rooien
van struiken en klein geboomte.
8.01 Landbouwwerktuigen in actie. In beeld: mechanische
ploeg.
8.15 Verbouw van tabak op Java en Deli. Zaaien, besproeien
en toedekken van de jonge planten, uitplanten op het open
veld, oogsten, drogen door ophanging van de tabaksbladeren in
droogruimten, fermentatie, sorteren en in bundels samenpersen
met een door mankracht aangedreven draaipers.
10.15 Verzending. In beeld: lokaalspoor voor vrachtvervoer
met rijdend treintje - diesel? , geladen met bundels
samengeperste tabak.
10.26 Tekst: Nederlands-Indie levert zeven-achtste van de
wereld-kinaproduktie.
10.38 Afhakken van takken en omhakken van kinabomen.
10.48 De kinabast wordt afgepeld, gedroogd, gestampt, en
verpakt ter verzending.

Acte 2:

00.00 Titel : De Nederlandsch Oost-Indische Archipel. Opnamen van het Koloniaal Instituut te Amsterdam, welwillend afgestaan aan de Vereeniging Nederland in den Vreemde, serie II (noot 1)
00.17 Inheemse vrouwen met hoofddoeken tussen de theestruiken
00.30 Inheemse vrouwen brengen de geplukte theeblaadjes naar de fabriek waar op het voorerf de oogst in manden gestort, naar binnengedragen en gewogen wordt
00.52 Fabrieksmatige verwerking (kneden en rollen) van het blad
01.03 Zeven van het geroosterde blad
01.15 Theefabriek waar vrachtauto met aanhanger wegrijdt
01.33 Tapper maakt insnijding in de bast van rubberboom en hangt kommetje onder de diagonale insijding
01.46 Overzicht rubberaanplant
01.51 Tappers brengen emmers met latex naar de verzamelplaats
02.05 Overschenken van de latex
02.09 Roeren en mengen van de latex waaraan azijnzuur is toegevoegd
02.23 Mangelen van de gestolde latex
02.35 Twee Europese opzichters bij auto keuren de sheets
02.44 Vrachtauto met bemanning en lading voor de fabriek
02.48 Beladen van vrachtprauwen die getrokken door motorboot rivier afvaren
03.19 Straatbeelden van de drukke Chinese wijk in de Benedenstad van Batavia
03.45 Straatbeelden van parken en brede straten in de Europese wijk van Weltevreden
03.55 Molenvliet en Noordwijk
04.02 Societeit De Harmonie op Rijswijk met rijtuig en sado's
04.12 Stoomtram van de Bataviase Tramweg Maatschappij
04.21 Huizen rond het Koningsplein met grobaks
04.39 De Willemskerk
04.43 Brugwachtershuisje en de Sluisbrug
04.51 Het Wilhelminapark
05.01 De dagelijkse voetbalwedstrijd op het Waterlooplein, gespeeld ondanks de tropische hitte
05.05 Inheemse toeschouwers
05.21 Monument in het Wilhelminapark voor de op Bali gesneuvelde Generaal Michiels, met verkeer van sado's en fietsen (noot 2)
05.37 Departement van financien aan het Waterlooplein met er voor het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen (noot 3)
05.44 Leraren en leerlingen bij het verlaten van een Middelbare School in Meester Cornelis
05.48 Stoomtram afgeladen met passagiers en ander verkeer
06.04 Tjiliwoeng met vrouwen aan de was op bamboevlotten en passerende prauw
07.05 Rivier afzakkende bamboevlotten en wassende vrouwen aan de oever
07.21 Stapels gekapt bamboe op de oever
07.30 De snel stromende rivier met wassende vrouwen en passerende bamboevlotten
08.09 Panorama van de hellingen van de vulkaan Salak op weg naar Buitenzorg met huizen, klapper- en andere bomen
08.30 Doorkijkje in 's Lands Plantentuin (noot 4) met vijver
09.08 Europees gezelschap stapt uit auto aan de voet van de vulkaan Papadajan (noot 5)
09.26 Dame neemt plaats in door inheemse drager gebrachte tandoe (draagstoel)
09.42 De meisjes en heren bestijgen paarden
09.59 Bergweg met draagstoel en ruiters
10.15 Rotsige kraterwand met bamboe bouwsels en bodem van de op 6000 voet hoogte gelegen krater waaruit dampen opstijgen
11.00 Gids steekt stok in de dunne korst
11.13 Wand van de krater van de vulkaan Goentoer waaruit gaszuilen (fumarolen) opstijgen
11.34 Kokend borrelende modderbronnen
11.36 Uit spelonk stromende gassen
11.41 Opening in kraterwand waaruit dampen opstijgen
11.48 EINDE

Acte 3:

00.00 Titel : De Nederlandsch Oost-Indische Archipel. Opnamen
van het Koloniaal Instituut te Amsterdam, welwillend
afgestaan aan de Vereeniging Nederland in den Vreemde,
Serie III
00.26 Beeld : Inheemse vrouwen lopen over pad in djatibos van
het Gouvernements Djati Boschbedrijf (noot 1)
00.30 Grobak met Europeanen rijdt over weg in djatibos
00.39 Inheemse arbeiders maken met een patjol (hak) gaten in
de grond waarin djatizaden worden geplant
00.53 Jonge djati-aanplant met zgn. schaduwbomen (noot 2)
01.15 Inheemse werkkrachten kappen bomen tijdens het
periodiek uitdunnen van de aanplant (na het 10de jaar)
01.43 Inheemse kappers vellen een volwassen, vooraf door
ringen gedode boom
02.05 Uit het bos slepen van de stammen door zich zelf aan
kabels voorttrekkende lier
02.29 Uitslepen van de stammen aan een kabel
02.38 Inheemse arbeiders rollen een stam weg
02.44 Span ossen met inheemse voerman sleept stam weg
03.14 Inheemse arbeiders bewerken (bekantrechten) stammen tot
balken, dwarsliggers etc.
03.24 Opladen onder veel geschreeuw van de stammen op
smalspoortrolleys
03.55 Afbranden van het gerooide bos voor de nieuwe aanplant
04.11 Inheemse kinderen spelen en baden in ijskoude
bergstroom
04.24 Vrouwen en kinderen wassen zich aan de oever van kali
04.43 Kampongbewoners lopen over bamboebrug
04.58 Indonesiers wassen hun paarden in de rivier waarover
een bamboebrug
05.17 Kudde karbouwen (waterbuffels) loopt de rivier in
05.22 Jochies, die de kudde hoeden, klimmen op de rug van de
karbouwen en gaan mee het water in
05.39 Dieren en hun jeugdige hoeders komen weer aan land
05.49 Bereiding en verkoop van sate langs de weg
06.00 Spinnende en wevende inheemsen
06.21 Draagbare stalletjes met limonade op een pasar met
publiek
06.30 Kinderen bij stalletje drinken hun stroopje (limonade,
verbastering van siroop)
06.41 Inheemse meisjes met hun onderwijzeressen voor hun
school
06.55 Schoolverlatende meisjes lopen de weg op
07.05 Kookles aan inheemse meisjes in de open lucht
07.18 Leerlingen leren wassen en strijken (noot 3)
07.40 Close-up van kantklossende vrouw
07.58 Landschap met aan rivier gelegen sisaltuin (noot 4)
08.09 Indonesier op rivieroever
08.15 Wieden van de jonge aanplant door inheemse arbeider
08.26 Afsnijden en oogsten van de ca. 1 kg wegende
sisalbladen
08.42 Inheemse vrouwen oogsten de sisalbladen
08.54 Wegen van een grobak met bundels blad op een weegbrug
09.14 Raspador waarin het moes van de bladeren afgeslagen en
de bladnerf uitgeworpen wordt
09.38 Storten van sisalmoes in goot met stromend water
09.52 Drogen van de bladnerven op bamboerekken door inheemse
werkkrachten
10.18 Vezels op de rekken worden door slaan van stof en vuil
gezuiverd
10.27 EINDE

Acte 4:

00.00 Titel: De Nederlandsch Oost-Indische Archipel
Opnamen van het 'Koloniaal Instituut' te Amsterdam,
welwillend afgestaan aan de Vereeniging 'Nederland in den
Vreemde', serie IV
00.07 Tekst : Cultuur en verwerking van rietsuiker. De
rietsuiker is de belangrijkste cultuur van Indie en levert
1/5 van de gehele wereldproductie. Zij verschaft werk aan een
miljoen mensen en levert jaarlijksch 180 (verdere tekst
onleesbaar)
00.31 Toppen van het suikerriet door koelies voor het
verkrijgen van zaadstekken
00.45 Onder toezicht van een Europeaan worden plantgeulen
gegraven, die vervolgens door een koelie natgemaakt worden
waarna een vrouw de rietstekken plant
01.24 Prikken van bemestingsgaten met behulp van stengels van
bamboe onder toezicht van een Europeaan
01.45 Bemesting, het dichten van de kuilen en het ophogen van
de grond rond de planten door de arbeiders
02.05 Arbeider met rietstengels, kappen en wegsjouwen van het
suikeriet. Transport van suikerriet met door karbouwen
getrokken karren
02.44 De karren rijden ter weging de weegbrug op
03.06 Opvoeren van trolley's met suikerriet naar de crushers
04.09 Draaiende walsen waartussen het sap uit het riet
geperst wordt. Interieur van de fabriekshal
04.45 Batterij kookpannen waar het gekookte sap wordt
ingedampt
04.49 Titel : Het leven op Bali. De hoofdplaats Singaradja.
Men lette op de statige en rechte houding en fieren loop van
den Balinezen.
05.04 Beeld : Straatbeeld van Bali.
05.18 Vrouwen op een kampongweg. Vrouw en kind bij waterkraan
vrouw heft kruik met water op haar hoofd en verwijdert zich
05.45 Defile van versierde ossenspannen
06.00 Ossenspannen lopen de sawah in
06.29 Snelheidswedstrijd van in sawah dravende ossenspannen
07.05 Balinezen rijgen een varken aan het spit t.g.v. een
offerfeest in een tempel. Rij Balinese vrouwen draagt
offerandes op het hoofd. Balinese vrouw met offerande
07.48 Tweetal Balinese meisjes voert tempeldans uit voor
toekijkende menigte
08.06 Einde