Films van cameraman I.A. Ochse Indisch filmarchief: 'De tabakscultuur op Midden Java' en 'Java-Soemba film'

- Zoom
- Cameraman I.A. Ochse filmt de "Lentefilm"
In 1927 maakte I.A. Ochse een film over de tabakscultuur op Midden Java voor de Nederlandsch Indische Film Maatschappij (NIFM), een dochteronderneming van Polygoon. Waarschijnlijk is de film gemaakt in opdracht van de Koloniale Tentoonstelling in Parijs in 1931. De 'Java-Soemba Film' maakte hij in 1928 en gaat over de zending van de Gereformeerde Kerken uit Nederland op het eiland Soemba in Indie. Deze film maakte hij ook voor de NIFM.
Films van cameraman I.A. Ochse
De Tabakscultuur op Midden Java:
EERSTE DEEL
Ext. hoofdkantoor van de Vereenigde Klattensche Cultuur Maatschappij op Midden-Java. Div. shots proefnemingen in het proefstation voor de Vorstenlandsche Tabak in Klaten oa controle door laborant en vrouwen tijdens div. werkzaamheden voor kruisbestuiving. Cu's van reageerbuisje met stuifmeel, het open snijden van de bloemknop, de bevruchting van de stamper, waarna de bevruchte planten worden afgedekt met een hoes. De oogst en het drogen van het zaad in zakjes, het kneuzen en het zeven van de zaadbolletjes. Cu tabakszaad.
08:40 In het proefstation wordt de kiemkracht van het zaad bepaald.
10:00 Zuiveringsmachine voor het zaad en het afwegen ervan en verpakken in zakken.
11:51 Het uitzaaien op de zaadbedden. Gedurende enkele dagen stroomt er water om de bedden heen, ter beveiliging tegen mieren.
12:54 Het begieten van het zaaibed met gieters van bamboe en het afdekken ervan met zonneschermen (pajongans). Het uitdunnen van het gewas (jonge tabaksplanten) en het schoonmaken van de bedden.
15:24 Het omwerken van de grond met stokjes (dangirren). Het spuiten met Bouilli Bordelaise tegen luis en wurm.
00:16:16 - 00:30:44
TWEEDE DEEL
De geoogste rijst-stro wordt gefermenteerd tot mest. Div. shots mannen aan het werk op de meststapel.
19:01 Nieuwe hangloodsen voor het drogen van de tabaksbladeren worden afgedekt met een dakbedekking van suikerriet bladeren (welit). Vrouwen aan het werk tijdens het binden en mannen tijdens het afdekken van de loods.
20:58 De oude tabaksstronken van de vorige oogst worden geperst tot stookmateriaal (sigaretten) voor de hangloodsen.
23:08 Het ploegen en bewerken van droge en vochtige grond en het graven van de hoofdgoot in een tabaksveld. Het "gebroesen" van de kuil en het bewerken met stalmest.
26:17 Het maken van plantgaten.
26:49 Het begieten van de zaadbedden. Het uittrekken van plantmateriaal (bibit), planten van de tabaksplanten en het begieten.
28:57 Het plaatsen van een klapperblad (rodongen) over het plantje ter bescherming tegen de zon en bemesting met zwavelzuren en ammoniak. Meisje met zwavelzuurbakje en maatschepje.
30:22 Irrigatie om uitdroging van de bedden te voorkomen.
00:30:44 - 00:43:11
DERDE DEEL
Grondbewerking tussen de jonge aanplant en het zoeken naar rupsen door kinderen.
33:24 Schimmelbestrijding met zwavel- en bladluisbestrijding door kinderen. Jongen tussen één maand oude- en rijpe aanplant. Tabaksaanplant in bloei. Cu bloem.
35:12 Jongens tijdens de oogst van tabaksbladeren. Het transport naar de hangloodsen en het aanrijgen en boven elkaar ophangen van de bladeren.
38:38 Het stoken in de hangloods met djatti-hout en de zgn sigaretten.
39:13 Het ventilatiesysteem van de hangloodsen.
39:34 Het naar beneden halen van de gedroogde bladeren, het afritsen en het transport naar de verpakkingsloodsen in manden, door twee jongens (koelies) gedragen aan bamboestokken.
40:30 Het wegen van de manden, het "grofbossen" van de bladeren en het keuren en tellen door vrouwen (mandoeressen). Het opstapelen van de bossen om te fermenteren.
00:43:11 - 00:55:48
VIERDE DEEL
Het omstapelen van de bladeren, wanneer een temperatuur is
bereikt van 55 graden. Na het fermenteren worden de bladeren
gladgestreken, gesorteerd op vorm en kleur, in bossen gebonden
en opnieuw gesorteerd op lengte.
46:09 De bladeren worden gelegd in perskisten, waarna ze worden geperst door een twintigtal mannen (koelies) draaiend aan een grote pers, en verpakt in balen die worden voorzien van jaartal en letterkode.
49:30 Laden van de balen en transport, in door ossen getrokken
transportkarren (grobags), naar het station. Overladen in treinwagons voor transfer naar de haven. Shots vanaf het dak
van rijdende goederentrein.
52:19 Haven van Semarang, waar de tabak in de havenloods wordt
gekeurd en de balen door een stoet van dragers aan boord van
laadprauwen worden gebracht.
54:37 De laadprauwen varen naar de mailstomer waar de vracht
wordt overgeladen in het schip voor de reis naar Holland.
00:55:48 - 01:05:55
VIJFDE DEEL
Aankomst mailstomer in de sluis van IJmuiden. Vaarshots over het Noordzeekanaal langs de Hembrug, op het IJ en langs het Centraal Station naar de Oostelijke Handelskade.
59:23 Het lossen van de balen en transport met platte schuiten naar het Entrepotdok, waar de lading wordt gelost.
01:01 Het openen van de balen en het trekken en nummeren van de monsters.
02:16 Kijkdag voor handelaren in Frascati. Tientallen handelaren bekijken de monsters op lange tafels en doen hun aanbiedingen in de brievenbus van het administratiekantoor. Div. shots handelaren luisteren en noteren de aan hen gegunde partijen. In de handelsbeurs geven opdringerige handelaren blijk van een grote belangstelling voor de Klatensche tabak.
05:47 Polygoon eindleader met levende uil en eindtitel van het
Koloniaal Instituut te Amsterdam.
Java-Soemba Film:
Prediking voor Savoeneezen in Melolo op het eiland Soemba door Goeroe Indjil F.H. Radjah en een dienst geleid door Goeroe Indjil Ennos Wadoe in een kerkje in Tengaba.
04:29 Ext. ziekenhuis van Dr. J. Berg in Waikaboebak en zijn onderzoek bij kinderen bij de kliniek in Tengaba. Div. shots moeders en kinderen poseren voor de camera, tijdens het geven van vaccinaties en uitreiking van medicijnen.
07:44 Zuster J.A. Vellenga met twee Javaanse assistenten bezoeken de kampongs en verzorgen de patiënten.
09:11 Dominee W. van Dijk uit Karoeni trekt te paard door het land, langs Soembanese grafzerken en door cactus-vegetatie.
12:07 Prediking door dominee van Dijk gezeten op een grafsteen "Diroe-lodo-na" (vertaald: plaats, waar men zich in de zon koestert) tenmidden van de bevolking. Luisterende volwassenen en kinderen.
13:34 Arbeiders aan het werk bij het hakken van reusachtige grafstenen, terwijl de opdrachtgever, de Ratoe Merapoe, voor wie de steen uiteindelijk zelf bestemd is, toekijkt.
15:18 Tientallen arbeiders verplaatsen de grafsteen door hem
op een van bamboe gemaakte slede over neergelegde boomstammen heen te trekken.
17:38 Soembanese ruiters demonsteren paardendressuur bij een
dorp.
19:33 Traditionele dansen als heidens gebruik bij de rijstoogst. Het uitspreiden van de rijst op de dors-matten, waarna mannen de rijst dorsen met hun voeten en vervolgens de vrouwen een rituele dans uitvoeren (Wannen). Het wichelen met de heilige speer om te zien of de tekens gunstig zijn en het zeven van de rijstkorrels. Meisjes en vrouwen dansen op het ritme van gongen en trommels.
22:40 Onderwijzer Dhr. Boer bidt samen met kinderen en geniet
de maaltijd aan lange gedekte tafels.
23:27 Ext. Internaatsgebouw waar leerlingen de huisraad naar
buiten brengen voor de wekelijkse schoonmaak.
23:59 Armenzorg in Kederi. Arts onderzoekt kind met een stetoscoop. Verplegend personeel voorziet zichzelf in haar onderhoud door te werken op het veld. Javaanse vrouwen aan
het werk met stampers in het rijstblok, terwijl een van hen
ter begeleiding het kloplied zingt.
25:43 Vervaardiging van kokosmatten; het kloppen van de vezel
uit de bast van een kokosnoot; het uitpluizen van de geklopte
bast; het draaien van het touw en het vlechten de matten.
Kort shot smederij.
27:34 Christen-Javaanse huwelijksplechtigheid op de
zendingspost Swaroe aan de rand van het Zuidergebergte. Ext.
kerk met aankomst gelovigen en int. shots tijdens de dienst.
Bruidspaar en familie poseren voor de camera.
28:34 Naaischool in Swaroe; ext. shots tijdens handen wassen
en strijken en int. shots tijdens de naailes van dessavrouwen
met oa naaimachines.
30:50 Fröbelschool in Swaroe; aankomst van de kinderen en
int. shots kinderen in de schoolbanken. Het gezicht van de enige
blanke kleuter is witgekalkt om de gelaatskleur van de kleine Soejekti blank te houden. In de tuin van de school voeren de kinderen div. kringdansen uit oa batikdoeken dans en dans der duifjes en doen div. spelletjes oa handjeklap. Massaal hollen de kinderen terug naar school.
36:55 Lepra dorp Lao Si Momo op de Baro-Batak hoogvlakte met
het ontvanghuis, winkel en het logeer gebouw (Pasanggrahan).
Div. shots melaatsen bij hun verblijf, in de tuin met een soort primitief schaakspel en transport in een riksja.
39:11 Vertrek vanuit Tandjong Priok naar Patria van dominee
Colenbrander en familie en de zoon van dominee Krijger uit
Soemba. De familie Colenbrander poseert voor de camera op de
Priok-kade met dominee Ubbels en familie uit Weltevreden.
39:53 Vertrek vanaf de rede van Soerabaja van dominee W. van
Dijk en familie en Mw. G. Berg-Miedema naar Soemba terwijl
op het dek matrozen de scheepskabel binnnen halen.
41:32 Maaltijd aan boord op het achterdek.
41:54 Aankomst per sloep op het strand van Soemba, begroet door de familie Krijger.
43:15 Familie Berg voor hun huis in Waikaboebak bezig met een koffer met kleding en de kinderen. Mw. van Dijk doet haar inkopen aan de deur.
44:37 Div. shots in Pejeti; uitgaan van de kerk bij een zendingspost en ext. van het ziekenhuis; mannen transporteren een patient op een brancard; ext. van de Standaardschool; leerlingen aan het werk in de tuin; jongens bekijken een boek bij dominee P.J. Lambooij in zijn boeken kiosk (Toko Boekoe).
47:06 Inspectiereis met schoolopziener T. van Dijk door het binnenland oa te paard door een rivierbedding, beelden van het bivak en een bezoek aan een kleine school.
49:33 Bruidstoet van drie Soembanese Christenparen in Karoeni
en de familie aan het bruiloftsmaal. De familieleden eten voor het eerst met bestek.
51:14 Taalgeleerde dr. L. Onvlee met zijn tolk en gids op onderzoek in de kampongs en ontmoet een heidense gebedenopzegger (Katoe Merapoe).