Main Content

Laatste koloniale film over ´ons Insulinde´ Indisch filmarchief: Tropisch Nederland

  • 21 mei 2008
Java 1939
Zoom
Java 1939

In 1940 werd nog een grote documentaire gemaakt over "tropisch Nederland" in de Oost. Het zou de laatste grote koloniale film over "ons Insulinde" worden. Op 8 maart 1942 capituleerde het KNIL en was Nederlands-Indië voorgoed voltooid verleden tijd. 'Tropisch Nederland' was oorspronkelijk een tien-delige reeks van Polygoons cameraman I.A. Ochse, die in 1925 afreisde naar Indië om te filmen. In 1940 is de film opnieuw gemonteerd en is er geluid onder gezet. Deze versie is hiernaast te zien.

Laatste koloniale film over ´ons Insulinde´

Beschrijving van "Tropisch Nederland"

02:43 Div. korte shots uit de film ter inleiding.
03:19 Schip verlaat Nederlandse havenplaats.
03:51 Schip vaart in Golf van Biskaje op volle zee, langs
Kaap St. Vincent met kasteel op rots.
04:08 Schip ligt voor anker voor Tanger; div. straatshots
Tanger.
04:40 Rots van Gibraltar en de Golfe du Lion met Marseille op
de achtergrond; de Vieux Port met oa de
Notre-Dame-de-la-Garde, pan. van Marseille, zee, schip
verlaat de haven; schip passeert het Château d'If.
06:09 Div. shots van badplaatsen aan de Franse Rivièra;
06:57 Schip in de haven van Algiers; div. stads- en
straatshots; woestijn met kamelen; haven.
08:37 Egypte: div. hotelbootjes omringen het schip;
straatshots Port Said: markttaferelen, kermis en jongens die
de was doen.
09:33 Schepen varen het Suezkanaal binnen langs het beeld van
Ferdinand de Lesseps.
09:51 Straatshots Caïro; piramiden, sfinx; schip vaart door
het Suez-kanaal langs Suez.
11:07 Sri Lanka: schip vaart haven van Colombo binnen,
straatshots en hotel, riksja's, Oude Hollandse Kerk;
binnenland bij Kandy met boeddhistische tempel van de heilige
Tand en een aan Bo gewijde tempel, biddende vrouwen, drijvers
laten olifanten baden in rivier.
13:29 Aankomst in haven van Sabang op Celebes.
13:42 In de haven van Singapore gooien passagiers munten naar
Thaise jongens die met bootjes rond het schip liggen.
14:16 Schip arriveert met loodsboot in Tandjong Priok, de
haven van Batavia; rijer door landschap en langs huizen op
Java, langs sawa's, over ravijnen en rivier.
16:47 Kaart van Europa waarop Nederlands-Indië geprojecteerd
wordt; massale bijeenkomst Indische vrouwen en kinderen.
17:15 Korte shots van: de Borobudur; Papoea's; werkzaamheden
op het land, oa ploegen met ossen, en in de rijstvelden; auto
die door dorp rijdt; schoolkindertjes; huizen.
17:46 Paleis van de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië
in Buitenzorg en park met cu van vijvers met lotusbloemen en
zwaan.
18:28 Div. shots van Batavia: standbeeld van Jan Pieterszoon
Coen op het Waterlooplein, kathedraal, protestantse
Willemskerk, stadhuis, de Amsterdamse poort, Molenvliet,
vrouwen doen gezeten op kaderand de was.
19:16 Tabakscultuur: mannen bewerken bedden van tabaksplanten
oa besproeien en uitdunnen; bloeiende tabaksplanten en cu
bloem; plukken van de bladeren; persen van de tabak;
vervoer van de
balen tabak met door buffels getrokken karren; overslag van
de balen in een treinwagon. (Dupe: Tabakscultuur op
Midden-Java)
21:00 Djokjakarta: de sultan verlaat met zijn gevolg de
moskee; hofstoet van de sultan verlaat het Kraton, vrouwen
dragen de lege zetel van de sultan, de sultanstroepen lopen
in paradepas en vuren saluutschoten af, terwijl geschenken
van de sultan aan zijn volk worden aangedragen, oa torens van
rijst die vervolgens onder het volk verdeeld wordt.
22:22 Div. shots van de Borobudur.
22:58 Javaanse dans die het gevecht tussen twee koningen
verbeeldt, in de woning van de Rijksbestuurder van
Djokjakarta (versnelde beelden).
23:52 Straat in Djokjakarta met zendingsziekenhuizen en
scholen; gebouwen van het Petronella-ziekenhuis met
verplegend personeel en patiënten en arts die zieke
behandelt.
24:59 Ziekenauto's van het Petronella-hospitaal gaan naar de
kampongs waar ze als mobiele poliklinieken fungeren. Div.
mannen en vrouwen laten hun kinderen door de artsen
behandelen.
25:28 Kleine kinderen krijgen spraakles in een
Hollands-Chinees schooltje.
25:59 Stadsshots Surabaya: Oranje-hotel, modern
kantoorgebouw,
katholieke school en kerk, oude katholieke kerk, protestantse
kerk, brandweerkazerne en brandweerauto. Tramreis door het
oudste deel van Surabaya, oa het havenkwartier. De monding
van de Kalimas met het havenkantoor en wedstrijd van Madurese
zeilprauwen op de rede van Surabaya waarna de winnaars een
dans uitvoeren op hun schepen.
28:13 Theecultuur op West-Java: theetuinen, plukken en
controleren van de bladeren, cu theeblad, plukkers dragen
balen met bladeren naar vrachtwagen.
29:01 Stierenrennen op Madura, voorafgegaan door parade van
de stieren.
30:22 Suikercultuur in Djokjakarta: werkzaamheden met
landbouwmachine; suikerrietplantage; cu bloeiend suikerriet;
kruisbestuiving van suikerriet dat vervolgens wordt afgedekt
met een linnen hoes; irrigatiesysteem; vervoer van riet naar
fabriek mbv ossewagens; verwerking van riet in fabriek, oa
mangelen, stapelen van de balen.
32:30 Wajang-spel door dansers de zgn. Wajang Wong, en Wajang
Kulit met poppen.
34:07 Div. vulkanen op Java; tocht te voet en te paard door
het oerwoud naar de top van een vulkaan, door het dal van
de Papandayam? bij Garut waar zwaveldampen uit de vulkaan
opstijgen; moddermeren; vulkanisch eiland met uitgebreide
shots van vulkaanuitbarstingen en verrichten van metingen.
36:53 Kaartje van Bali.
37:01 Autorit door Bali met div. straat- en landschapsshots,
oa meisje met varkens op markt.
38:12 Cu's div. Balinezen, oa oude man, jonge vrouw, kinderen
met sigaret, baby in soort hangmat.
38:44 Balinees handwerk: graveren van zilverwerk en weven,
met cu stof.
39:34 Rijstbouw op Bali: gelijktrekken van de sawa's mbv
ossen; verplaatsen van jonge rijstplanten uit de kiembedden
naar de sawa's; oogsten van de rijst door vrouwen; mannen
bundelen aren; stampen van de aren om kaf en korrel te
scheiden en zeven van het kaf.
40:57 Balinese drakendansers in processie.
41:37 Hanengevecht op Bali: mannen komen bij elkaar met hanen
in manden en sluiten weddenschappen op de dieren af; de hanen
worden opgehitst en het gevecht volgt.
42:44 Lengong(?)-danseresjes voeren een dans uit.
43:14 Het Witte Paleis en het Waterpaleis van de vorst van
Karangasem op Bali. Badende vrouwen en kinderen in de
badplaats naast het paleis van Tetjak Gula(?).
44:07 Ceremoniële Hindoestaanse lijkverbranding: families die
een dode te betreuren hebben halen hun offergaven uit de
tempel terug; de torens waarin de lijken verbrand zullen
worden worden versierd en de verbrandingskisten, in de vorm
van koeien, opgetuigd; lange stoet mensen met offergaven en
verbrandingstorens trekt door het landschap naar de
verbrandingsplaats; de torens gaan in vlammen op.
46:32 Kaartje van Borneo; boot op rivier de Burau(?);
werkzaamheden in steenkoolmijnen.
47:12 Petroleumfabriek in Balikpapan op Borneo.
47:44 Schip vaart op de Barito, met beelden van de
rivieroevers.
48:05 Banjarmasin: drukte op het water, gondelvaart door de
stad; jacht op krokodillen: krokodil wordt met touw om bek
uit water gehesen en vervolgens door de straten gesleept.
50:10 Tocht per Indische rivierboot, een zgn. hekwieler, over
de Barito, langs huizen, vlotwoningen en oerwoud naar
Purukpiau(?). Stroomversnellingen worden met een prauw
gepasseerd.
52:25 Dorp van de Dajaks: huizen en behandeling van zieke
vrouw door soort priesters die boze geesten uitdrijven dmv
dans.
53:46 Voettocht door binnenland Borneo, oa waden door rivier,
naar ander Dajak-dorp waar Dajaks een krijgsdans uitvoeren.
54:48 Prauw in stroomversnelling.
55:35 Kaartje Sumatra. Landschapsshots vanuit schip en
tandradbaan door de bergen bij Padang, langs de oevers van
het meer van Singkara(?) naar Fort de Kok(?). Div. shots van
Fort de Kok, oa marktplein met klokketoren en rotsen die de
stad en het zgn Karbouwengat omringen; de kloof van Harold(?)
en waterval; sawa's en dorpen van de Minangkabouwers met
huizen met houtsnijwerk en vechtwedstrijd door twee mannen
met rottenrieten.
58:53 Sibolga aan de baai van Tapanuli met moskee; man laat
zijn klapper-aap in een boom klimmen om kokosnoten eruit te
halen, met cu van de werkzaamheden van de aap.
01:00:02 Auto rijdt over zeer bochtige weg langs afgrond naar
het Tobameer.
01:00:58 Dorpje van de Bataks: huizen, mannen, vrouwen met
hoofddoeken en grote oorringen, dorpsmedicijnman bezig met
ritueel, oa dans om een buffel heen, om te voorspellen of er
regen komt.
01:02:38 Indigo-industrie op Samosië(?) in het Tobameer:
vrouwen plukken bladeren van indigo-planten, weken de
bladeren in potten met water, wringen ze uit en dompelen
garens in de kleurstof om ze te verven.
01:03:40 Oevers van het Tobameer met badende karbouwen en
kinderen die in prauwen roeien en zwemmen.
01:05:07 Nias: schip ligt op de rede van het eiland;
doorwaden van rivier, dorpsshots, kinderen spelen op stenen
voorvader-zetel; de hoofden van het dorp komen uit een huis,
met cu's van hun gouden sieraden; vrouw vervaardigt
vlechtwerk; goudsmid aan het werk; atletiekoefening waarbij
mannen over een zgn springsteen springen; mannen voeren
krijgsdans uit.
01:08:21 Rubberplantage: man tapt latex van rubberbomen,
latex wordt verder verwerkt in fabriek.
01:09:50 Tinwinning op de eilanden Bangka en Billiton: grond
wordt opgebaggerd en vervolgens gewassen in goten van de
emmerbagger; tinhoudende heuvels worden met een monitor
bespoten waarna het tinhoudende water door een soort kanalen
loopt; het uitgewassen tinoxide wordt op houtvuren gedroogd
en verpakt in zakken.
01:11:20 Celebes: vaarshots langs vuurtoren en haven van
Makasar; straatshots Makasar met stadspoort, wallen en fort
Rotterdam.
01:12:11 Schip ligt in de Golf van Tomini; mannen kappen
ebbehout in oerwoud, hakken de stam in stukken en rollen deze
over een lange weg van boomstammen het oerwoud uit. Tocht
door de bergen langs watervallen in de Posorivier en het Meer
van Poso.
01:14:36 Schoolkinderen van de kust-Toradja's bezig met een
behendigheids-werpspel; optocht van kinderen van een
zendingsschool met muziekinstrumenten en kinderen met
beschilderde gezichten in de schoolbanken.
01:15:25 Priesteressen en priester dansen onder
trommelbegeleiding om een zieke te genezen.
01:16:04 Doorwaden van rivier en tocht door oerwoud naar dorp
van de berg-Toradja's, met beelden van hun huizen en cu's van
een adellijke vrouw en haar echtgenoot en van enkele vrouwen
met getatoeëerde gezichten, meisje met zgn Beaplant(?), een
papierplant; bewerken van de bast van deze plant tot stoffen,
die vervolgens beschilderd worden en waar kledingstukken van
gemaakt worden; vrouwen in klederdracht; de hoge priester en
vier priesteressen dansen in een kring van dorpelingen.
01:20:16 De Molukken: vaarshots bij en haven van Ternate met
Fort Oranje en vulkaan. Schip ligt voor de kust van Tidore;
het eiland Batjan met Fort Barneveld, de sultan en de sultane
van Batjan bij hun paleis; zee met kustlijn.
01:22:10 Nieuw-Guinea: de mailboot vaart langs de kust van
het eiland en ligt in de baai van Manokwari voor anker; div.
Papoea's poseren voor de camera; kappen van sagopalmen en
bewerking daarvan voor de winning van sagomeel; dorpsshots;
Papoea's bereiden en eten sagopap; eilandbewoners komen met
prauwen aangevaren en bergbewoners komen te voet naar een
marktplek aan het water waar ze goederen ruilen, mannen
vlooien elkaar, div. shots stenen bijlen, waarmee ook varkens
betaald worden.
01:28:02 Rijer langs paalwoningen van Papoea's langs rivier
en kust en Papoea's in bootjes; wedstrijd van
oorlogsprauwen; vrouwen vervaardigen aardewerk; edelsmeden aan het werk; vrouwen vlechten manden.
01:31:54 Tocht met een Papoea-prauw langs de kust; Papoea's
die de hulp van een god inroepen om hun ruzie te beslechten; vredesconferentie met rituelen van ruziënde stammen op het strand.