Capitulatie-monument komt bij studentenvereniging "Paal van Bernhard" krijgt plek in Wageningen

- Zoom
- Hotel de Wereld (tekening)
In het Wageningse hotel De Wereld capituleerden op 5 mei 1945 de Duitsers en kwam er voor het Nederlands grondgebied een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Om die gebeurtenis te markeren, wilde gemeente Wageningen een symbolisch "Vrijheidsvuur" in de vorm van een houten paal naast het hotel oprichten. Tijdens een proefopstelling bleek niet elke Wageninger even gecharmeerd van het ontwerp. Wel kreeg het monument direct een leuke bijnaam: "De paal van Bernhard". De gemeente heeft nu een nieuwe plek voor het monument gevonden: op het terrein van studentenvereniging Ceres, zo'n honderd meter van hotel De Wereld.
Capitulatie-monument komt bij studentenvereniging
Op 5 mei 1945 werd Hotel de Wereld door generaal Charles Foulkes namens de geallieerden uitgekozen voor de onderhandelingen met kolonel-generaal Johannes Blaskowitz over de overgave van de Duitse bezetter in Nederland. Foulkes zou voor deze plaats hebben gekozen wegens de ligging van Wageningen aan het toenmalige front, de afwezigheid van burgers vanwege de evacuatie en de symboliek van de naam "De Wereld". Prins Bernhard was bij de onderhandelingen aanwezig. Een dag later werd de technische uitwerking van de capitulatie getekend in de aula van de toenmalige landbouwhogeschool (nu Wageningen Universiteit) die zich direct naast hotel de Wereld bevindt. De reden was dat het die dag regende en het dak van hotel de Wereld lekte. In de jaren nadien is echter de mythe ontstaan dat de Duitsers in Nederland op 5 mei 1945 capituleerden in Hotel De Wereld, in het bijzijn van Prins Bernhard. Feitelijk klopt dat dus niet exact.
Na de Tweede Wereldoorlog raakte De Wereld als horecagelegenheid in verval. Enkele huurders konden niet meer de grandeur van weleer bereiken. Na enkele decennia werd voor het gebouw zelfs een sloopvergunning afgegeven. Zover kwam het echter niet. De Landbouwuniversiteit gebruikte het pand voor onder meer studentendecaan, studentenarts en Theater Het Hemeltje.
In 2004 werd de restauratie van Hotel de Wereld voltooid. Het gebouw werd wederom verbouwd tot hotel. De universiteitsvoorzieningen vertrokken en een uitbater betrok het pand. Inmiddels is het in gebruik als Hotel de Wereld en kan er in het restaurant O Mundo gegeten worden. Ook is er een educatief centrum tot stand gekomen.
Het Educatief Centrum Hotel De Wereld besteedt onder meer aandacht aan ontwikkelingen op het gebied van vrede, vrijheid, mensenrechten en rechtvaardigheid in de wereld. In dit kader vinden regelmatig lezingen plaats in de Capitulatiezaal van Hotel De Wereld in Wageningen. Zie voor een overzicht, en verdere activiteiten de website van de Stichting nationaal erfgoed Hotel de Wereld.
CAPITULATIEBESPREKINGEN TE WAGENINGEN
Scènebeschrijving:
00.00 De Aula van de Landbouwhogeschool te Wageningen.
00.07 Op de voorgrond de buitgemaakte Mercedes cabriolet van
Seys-Inquart, op dat moment in gebruik bij Prins Bernhard en
voorzien van zijn staf-embleem en nummering. Daarvoor een BMW
cabriolet.
00.21 Duitse militaire chauffeurs wachten bij hun wagens bij
de ingang van de aula.
00.29 Terzijde van de ingang grote groep
oorlogscorrespondenten.
00.34 General-Oberst Blaskowitz, bevelhebber van het 25ste
legeren de Festung Holland, verlaat de aula. Hij draait zich
om en stapt in zijn auto.
00.42 General Foulkes, commandant 1ste Canadese Legercorps.
00.45 Voorafgegaan door een open auto, rijdt de zware
stafauto van Blaskowitz weg langs de beschadigde huizen.
00.56 Een lachende Prins Bernhard staat geallieerde
oorlogscorrespondenten te woord.
01.02 Deprins, achter het stuur van de grote Mercedes, rijdt
weg. Het nummerbord RK-1 (Reichs Commissar 1) is nog steeds
aanwezig.
01.09 Opschrift op schoolbord: Gamble Paradise.
01.15 De kap van de Mercedes wordt naar achteren gevouwen
door een stafofficier terwijl de Prins toekijkt.
01.28 De Nederlandse vlag op het dak van Paleis het Loo.
Beneden op de grond wordt de mercedes reisvaardig gemaakt.
01.37 De Prins neemt plaats achter het stuur, stafofficieren
kijken toe.
01.42 De auto waarvan het Duitse nummerbord inmiddels is
verwijderd. Twee grote invasiesterren zijn op de spatborden
geschilderd. De auto rijdt door het open hek de oprijlaan af.
Achter op de auto de letters C.N.F. 2 ( commander Netherlands
Forces - 2, d.i. de
2e persoonlijke wagen van de Prins, de 1ste is zijn jeep ) De
wagen wordt gevolgd door een legersedan.
01.53 De vlag op het dak van het paleis. De klok wijst
15.20 aan.
01.59 De Duitse deelnemers aan de capitulatiebesprekingen.
Tweede van rechts Blaskowitz. Op de achtergrond de pers.
02.07 Zaaltje in Hotel De Wereld tijdens de besprekingen.
Tegenover de Duitse Generaal de Canadese Generaal Foulkes,
met links van hem zijn Chef-staf, Rechts van hem zijn
Qaurtermaster-General. Aan de hoek van de tafel Prins
Bernhard. Achter in de zaal links staf- en
verbindingsofficieren. Een fotograaf naast de Prins neemt
foto's.
02.14 Generaal Foulkes richt zich tot de Duitsers en wacht
op vertaling.
02.21 Blaskowitz luistert naar de tolk.
02.27 De prins richt zich rechtstreeks tot de Duitsers en
geeft een toelichting. Generaal Foulkes met zijn staf
luisteren aandachtig toe.
02.34 Blaskowitz bij zijn auto, overlegt met zijn chef-staf.
02.38 Zijn andere begeleiders nemen plaats in de auto en
rijden snel weg terwijl Blaskowitz de nazi-groet brengt.
02.46 De Prins, sigaret in de mondhoek, in gesprek met een
zijner stafofficieren, achter hem de chef-staf Generaal
Doorman.
02.53 De Prins in gesprek met generaal Foulkes.
03.01 De beschadigde gevel van het hotel De Wereld.
03.05 De Mercedes met de Prins aan het stuur, gevolgd door
een stafjeep.
03.11 De Prins wacht naast zijn auto, groet een
voorbijkomende Canadese auto. en verwisselt zijn zonnebril
voor een gewone bril. Naast hem Generaal Doorman. Een MP
opent het portier.
03.19 CU van de Prins, een sigaret opstekend.
Het gezelschap in afwachting naast de auto.
03.33 CU van het Duitse nummerbord RK 1. Ernaast een rood
bordje met 3 sterren (generaal).
03.39 Legerlimousine van de Canadese bevelhebber arriveert.
03.43 Foulkes gaat naar binnen gevolgd door Blaskowitz met
diens chef-staf
03.49 Generaal Foulkes richt zich tot de Duitse bevelhebber.
04.00 Duitse chauffeurs in afwachting bij hun auto's bij de
aula van de Landbouwhogeshool.
04.10 Officier va de staf van de Prins overhandigt de
verzetsleider Peter Zuid 2 sloffen sigaretten.
04.17 De verzetsman in gesprek met de pers.
04.28 Blaskowitz verlaat de aula en stapt in zijn auto.
04.43 De Prins in gesprek met de Duitse chef-staf, die zich
tot de verzetsman richtte.
04.46 De Prins, met pijp, wacht tot de Duitse officieren
ingestapt zijn en groet de inzittenden van een Duitse auto.
05.03 Auto's van Blaskowitz en Foulkes arriveren. Zij gaan
naar binnen.
05.16 De Canadese delegatie op de rug gezien aan de
onderhandelingstafel in Hotel De Wereld. Uiterst rechts Prins
Bernhard. Tegenover hem de Duitse delegatie.
05.25 Blaskowitz luistert aandachtig toe en hoort de
vertaling aan van de tolk.
05.31 CU twee Duitse officieren.
05.35 De Prins buiten in gesprek met stafofficieren. Links
de chef-staf Doorman.
05.41 Einde.
ONTHULLING VAN HET CAPITULATIE MONUMENT
Scènebeschrijving
SHOTS:
- Door de straat bij het hotel komt de hofauto met Bernhard
aanrijden; het publiek op de stoep zwaait enthousiast;
- Bernhard (in uniform) gaat, igv oa de burgemeester, het
hotel binnen;
- int. hotel: de prins bekijkt de expositie in de zgn.
capitulatiezaal;
- op de daken en achter de ramen van de huizen in de buurt
kijken de mensen naar de onthullingsplechtigheid;
- hoog shot: op het plein voor het hotel staat het monument op
een sokkel, bedekt door een doek; de genodigden zitten er in
carré omheen; militairen staan aangetreden;
- toespraak van de rector-magnificus van de
Landbouwhogeschool, prof Tendeloo(?);
- Bernhard treedt naar voren en trekt de doek weg waardoor het
beeld zichtbaar wordt.
19:19 ARCHIEFMATERIAAL:
- In de door de oorlog beschadigde straat bij hotel "De
Wereld" komt op 5 mei 1945 een open auto met inzittenden
aanrijden (de Mercedes van ex-Rijkscommissaris A.
Seyss-Inquart; cu nummerbord RK-1); aan het stuur zit Bernhard
(in uniform);
- op de stoep van het hotel spreekt hij met de Canadese
generaal Foulkes;
- Duitse militairen stappen voor het hotel in hun auto en
rijden weg; naast de chauffeur zit de Duitse generaal J.
Blaskowitz die de Hitlergroet brengt.
HOTEL DE WERELD - HERDENKING CAPITULATIE 1980 PLUS INTERVIEW MET PRINS BERNHARD
Scènebeschrijving:
00:00:00 - 00:08:33
Beelden van de kranslegging door prins Bernhard bij het
monument van Hotel "De Wereld", een herdenkingstoespraak door
premier Van Agt en een interview door K.J. Hindriks met prins
Bernhard.
00:08:45 - 00:41:00
Interview in drie delen door K.J. Hindriks met prins Bernhard
in hotel "De Wereld".
Va 08.45, eerste gedeelte "Londen 1940" met de volgende
onderwerpen: ballingschap koninklijke familie; zijn contacten
met de luchtmacht; de opbouw van de Binnenlandse
Strijdkrachten en zijn problemen met Montgomery.
Va 19.13, tweede gedeelte "Arnhem 1944" met de volgende
onderwerpen: de voorbereiding van de Slag om Arnhem; het
verraad door King Kong; de kwestie van het Englandspiel; de
inlichtingendienst en de Engelandvaarders.
Va 26.59, derde gedeelte "Wageningen 1945" met de volgende
onderwerpen: de juiste plaats en datum van de capitulatie; de
invloed die Prins Bernhard daarop had; zijn contacten voor
en tijdens de oorlog met Duitsers; de ontmoeting in
Achterveld; kritiek op de geallieerden mbt de bezetting van
West-Nederland; de capitulatie; de gehele oorlogstijd en de
ontwapening van het Duitse leger.
00:41:00 - 00:41:32
Extra afbeeldingen
- Zoom
- Bernhard in Wageningen ter voorbereiding op de capitulatie
- Bernhard in Wageningen ter voorbereiding op de capitulatie
- Zoom
- Prins Bernhard voor Hotel de Wereld waar capitulatiebesprekingen met de bevelhebber van de Duitse weermacht zullen plaatsvinden
- Prins Bernhard voor Hotel de Wereld waar capitulatiebesprekingen met de bevelhebber van de Duitse weermacht zullen plaatsvinden (4 mei 1945)
- Zoom
- Voorbereidingen en onderhandelingen tot de capitulatie in Wageningen. Aankomst van de Duitse generaal Blaskowitz en zijn chef-staf Reichelt bij Hotel De Wereld
- Voorbereidingen en onderhandelingen tot de capitulatie in Wageningen. Aankomst van de Duitse generaal Blaskowitz en zijn chef-staf Reichelt bij Hotel De Wereld (5 mei 1945)
- Zoom
- Voorbereidingen en onderhandelingen tot de capitulatie in Wageningen. Aankomst van de Duitse onderhandelingsdelegatie (met witte vlag).
- Voorbereidingen en onderhandelingen tot de capitulatie in Wageningen. Aankomst van de Duitse onderhandelingsdelegatie (met witte vlag). (5 mei 1945)
- Zoom
- Hotel de Wereld te Wageningen. Onderhandelingen over de Duitse capitulatie. Op de rug gezien (met leren jas) generaal Blaskowitz, naast hem zijn chef-staf Reichelt. Aan de andere kant van de tafel prins Bernhard
- Hotel de Wereld te Wageningen. Onderhandelingen over de Duitse capitulatie. Op de rug gezien (met leren jas) generaal Blaskowitz, naast hem zijn chef-staf Reichelt. Aan de andere kant van de tafel prins Bernhard.
- Zoom
- Voordeur Hotel de Wereld te Wageningen waar de wapenstilstand gesloten werd
- Voordeur Hotel de Wereld te Wageningen waar de wapenstilstand gesloten werd
- Zoom
- Paal van Bernhard
- De Paal van Bernhard nasst Blote Jan
- Zoom
- "Blote Jan": het Nationaal bevrijdingsmonument Wageningenvan Han Richters uit 1951
- "Blote Jan": het Nationaal bevrijdingsmonument Wageningenvan Han Richters uit 1951 (met schoolklas die het beeld onderhoudt)