Main Content

LSD-therapie lange tijd populair bij verwerking oorlogstrauma's dankzij "methode-Bastiaans" Uitvinder LSD Albert Hofmann overleden

  • 2 mei 2008
 Louis van Gasteren
Zoom
Louis van Gasteren

De Zwitserse uitvinder van LSD, de chemicus Albert Hofmann, is op 102-jarige leeftijd overleden. In 1943 ontdekte Hofmann bij toeval dat LSD een sterk hallucinerende werking heeft.

LSD-therapie lange tijd populair bij verwerking oorlogstrauma's dankzij "methode-Bastiaans"

Hofmann ontdekte die werking van LSD bij toeval nadat hij zich in 1943 tijdens experimenten met LSD in zijn laboratorium onwel ging voelen. Toen hij daarna met de fiets naar huis ging stelde Hofmann vast dat hij hallucineerde.

Het farmaceutisch-chenmische concern Sandoz ontwikkelde vervolgens LSD (Lyserginezuurdiëthylamide) als medicijn. In de psychiatrie is sindsdien uitgebreid geëxperimenteerd met LSD.

In Nederland raakte LSD vooral bekend door psychiater Jan Bastiaans, die vanaf 1961 LSD gebruikte bij de behandeling van door de oorlog getraumatiseerde patiënten (zogenaamde KZ-syndroom) in de Jelgersma-kliniek. De toepassing van LSD in de psychiatrie raakte steeds meer omstreden. Toen LSD in 1966 in de Opiumwet werd opgenomen, kreeg Bastiaans toch een speciale beveogdheid om met zijn therapieën door te gaan.

Op dat moment genoot de 'methode-Bastiaans' buiten de kring van direct betrokkenen nog nauwelijks bekendheid. Dit veranderde toen begin 1972 grote commotie ontstond over de eventuele vrijlating van de drie Duitse oorlogsmisdadigers die hun straf uitzaten in de gevangenis van Breda. De effecten van dit voorstel op de geestesgesteldheid van de overlevenden kwamen hierbij al snel op de voorgrond te staan. In de hitte van het debat werd op 26 februari 1972 de documentaire "Begrijpt u nu waarom ik huil? (1969)" op de televisie uitgezonden. Deze film, die Bastiaans samen met de cineast Louis van Gasteren had gemaakt, volgde een ex-verzetsman tijdens zijn LSD-therapie onder leiding van Bastiaans en was oorspronkelijk bedoeld als voorlichtingsfilm voor hulpverleners. De documentaire maakte op vele kijkers diepe indruk.

Dertig jaar later maakte Van Gasteren opnieuw een filmportret van het gezin van de inmiddels overleden man. Er vormt zich een indrukwekkend beeld: de vader was zo getraumatiseerd door de oorlog dat hij nergens anders over kon praten. De andere twee kinderen komen niet voor de camera, allebei hebben ze het contact met hun ouders verbroken. Zij hebben hun gevoelens aan het papier toevertrouwd. De interviews zijn vermengd met beelden uit de documentaire van dertig jaar geleden en beelden van het einde van de oorlog.

Beide films van Van Gasteren staan komende week (vanaf zaterdag) diverse malen geprogrammeerd bij /GeschiedenisTV. Bovendien kunt de laatste documentaire ook "on demand" bekijken via deze site. De uitzending die Andere Tijden in 2000 aan de LSD-therapieën van Bastiaans wijdde, is eveneens via deze pagina te bekijken.