Den Haag kende parkeerverbod voor hondenkarren Heimwee naar de hondenkar

Wat is een hondenkar?

Bert Willemen: ‘Een transportvorm die vergelijkbaar is met paard en wagen, maar dan kleiner. De honden die daarvoor gebruikt werden moesten een minimale schofthoogte hebben van zestig centimeter en een borstbreedte van veertien centimeter. Vooral bouviers, Deense- en Duitse doggen en herders deden dienst als karhond. Rond 1600 werden ze voor het eerst beschreven, en in 1750 waren er zoveel dat het Haagse stadsbestuur een parkeerverbod instelde voor de hondenkar omdat ze de doorgang belemmerden.'

Door wie werden ze gebruikt?

‘Door iedereen die langs de deur ging. Bakkers, groenteboeren, melkboeren, petroleumventers en ook de postbestellers liepen met een hondenkar. Van de PTT zijn ook reglementen bekend over hoe de postbodes met hun hond moesten omgaan. Daarin stonden zaken als verzorging, de werktijden en vooral de vergoeding die men kreeg voor de hond. Daarnaast zaten er tijdens de Eerste Wereldoorlog ook een groot aantal in het Nederlandse leger om materieel te vervoeren. In tweespannen trokken ze mitrailleurwagens tot 150 kilo. In totaal zijn er 1200 honden in dienst geweest. In 1919 heeft Defensie de meeste weer verkocht.’

En daar begon uw hobby.

‘Eigenlijk wel. Tijdens stamboomonderzoek ontdekte ik dat mijn overgrootvader ook met een hondenkar had gelopen. Hij trok met petroleum langs de deuren en had een bouvier gekocht die als mitrailleurhond gewerkt had. Ik heb het werk van de hond met de hondenkar uitgebreid onderzocht. Er is een website en ik verzorg dialezingen.'

Karhonden hoef je niet uit te laten.

'Nee, hun behoefte doen ze meestal onderweg. Dat betekent niet dat er geen regels waren. In de Trekhondenwet uit 1910 waren allerlei voorschriften vastgelegd.

Zorgde iedereen goed voor zijn hond?

‘Nee, er zijn ook verhalen bekend van honden met schaafplekken die niet goed verzorgd werden en gingen ontsteken. Een slechte hondenkarbezitter haalde dan een foefje uit. Hij haalde smeer uit de domp van het wiel en wreef dat over de wond. Zo leek het een oude wond. Ook werden er kreupele of te jonge honden ingezet. Of de kar was niet in balans en dan kreeg het dier een doorgezakte rug.’

Wanneer is de hondenkar verdwenen?

'Bij de petroleumventers raakten ze uit de gratie door de komst van elektriciteit. Er verschenen (gemotoriseerde) bakfietsen en later ook auto’s. En er kwam steeds meer verzet vanuit de bevolking. Dat resulteerde in verplichte muilkorven en een verbod op zwaar werk. Vanaf 1962 was het verboden om beroepsmatig met de hondenkar te lopen. Nederland was daar laat mee, want in België was er al in 1951 een verbod. Omdat er in december 1961 nog maar 23 trekhonden geregistreerd stonden verliep de invoering van de wet soepel. Sommige eigenaren kregen dispensatie. In Werkendam mocht een venter tot zijn dood in 1965 met de hondenkar blijven lopen.’

Nu noemen we dit dierenmishandeling.

‘Mijn visie is dat als een hond geschikt is voor dit werk, en hij wil het, laat hem werken. Want wat we nu doen met de grote hondenrassen als ze worden uitgelaten... We gooien een bal en de hond brengt die terug. Dat is het domste wat men met een grote hond kan doen. Hij rent als een gek tot bij het voorwerp, maakt een korte draai, en loopt terug naar zijn baas. Heel slecht voor zijn heupen en spieren. Grote rassen zijn gefokt om te werken en daar kunnen ze dus hun spierkracht het beste voor inzetten.’

Dialezing over hondenkarren:
Dinsdagavond 11 november 2008
Aanvang om 20.00 uur
Locatie: 'Hervormd Centrum"
Havendijkstraat nr.1 , Geertruidenberg
Organisatie: "Hervormde Vrouwen Contact Kring" uit Geertruidenberg