30.000 doden onder de 140.000 vrijwilligers Ierland tijdens de Eerste Wereldoorlog
- Zoom
- Ieren tijdens de Eerste Wereldoorlog
Precies negentig jaar geleden werd een staakt-het-vuren van kracht waarmee er een eind kwam aan de Eerste Wereldoorlog. Een onderbelicht facet uit deze oorlog is de rol van Ierland. Zowel protestantse als katholieke Ieren namen destijds dienst in het Britse leger, maar wel om totaal verschillende redenen. De protestanten steunden hun Engelse wapenbroeders en wilden vooral hun band met Engeland versterken. De katholieken lieten met hun deelname zien dat zij achter de Britten stonden, maar wilden als beloning voor hun inzet wel steun voor Iers zelfbestuur.
30.000 doden onder de 140.000 vrijwilligers
Toen in de zomer van 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbrak, maakte Ierland deel uit van het Verenigd Koninkrijk. Historicus Marcel Stuivenga schreef hierover het boek _Iers Niemandsland. Ierse vrijwilligers in het Britse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog_. Volgens hem was Ierland in die bewuste zomer een politiek kruitvat, dat op het punt stond te ontploffen.
De protestantse unionisten en de katholieke nationalisten stonden lijnrecht tegenover elkaar. Inzet was de constitutionele positie van Ierland. Al jaren probeerden de nationalisten langs politieke weg een vorm van Iers zelfbestuur te verkrijgen, terwijl de unionisten bereid waren de unie met Groot-Brittannië met alle middelen te verdedigen.
Toen beide partijen zich begonnen te bewapenen, leek een burgeroorlog onafwendbaar. Het was echter het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, dat de lont uit het Ierse kruitvat verwijderde.
VRIJWILLIGERS
In Ierland besloten de leiders van zowel de unionisten als de nationalisten de Britten in hun strijd tegen de Duitsers te steunen. Ze spoorden hun volgelingen aan om vrijwillig dienst te nemen in het Britse leger. Deze solidariteitsbetuiging aan de Britten kwam voort uit politiek eigenbelang.
De unionisten waren altijd al nauw verbonden met Groot-Brittannië en wilden er middels een bloedoffer van hun zonen voor zorgen dat de Britten de constitutionele band tussen Ierland en Groot-Brittannië in stand zouden houden. De nationalisten hadden met hun militaire steun juist het tegenovergestelde doel voor ogen, want zij wilden als beloning voor hun steun Iers zelfbestuur verzekeren.
Er werden onder de Ierse vrijwilligers drie nieuwe divisies opgericht, waarvan er twee, de 16th en de _36th_, een duidelijke afspiegeling vormden van respectievelijk nationalisten en unionisten.
HELDHAFTIGE UNIONISTEN
De heldhaftigheid van de 36th (Ulster) Division nam in de loop der jaren bijna mythische proporties aan. De Ulstermen konden dan ook gedurende de hele oorlog rekenen op de onvoorwaardelijke steun en het vertrouwen van de Britten. Ze kregen de kans naam voor het unionisme te maken tijdens de eerste dag van de slag aan de Somme. De Ulstermen sleepten op deze dag vele onderscheidingen in de wacht en de Britse kranten schreven lyrisch over het dappere optreden van hun protestantse broeders uit Ierland.
WANTROUWEN JEGENS NATIONALISTEN
De door de Britten bewierookte daden van de unionistische Ulstermen stonden in schril contrast met de behandeling die de nationalistische Ieren kregen. De Ierse katholieke vrijwilligers hadden het dan ook zeker niet makkelijk in het Britse leger. Naast de vreselijke omstandigheden in de loopgraven van de Great War hadden deze mannen meer problemen.
Reeds vanaf het begin van de oorlog werden zij tegengewerkt door de Britse overheid en de Britse legerleiding. Er bestond een diepgeworteld Brits wantrouwen jegens Ierse nationalisten in uniform. Bovendien kregen de nationalisten nauwelijks waardering voor hun daden.
PIJP ROKEN MET EEN GASMASKER OP
Verder werden twijfels over de betrouwbaarheid en de discipline van de katholieke Ieren maar al te graag geuit door Britse officieren. Na de gasaanvallen bij Hulluch in april 1916 schreven bijvoorbeeld diverse officieren het hoge aantal Ierse slachtoffers toe aan een slechte gifgas-discipline. Een van de officieren wist zelfs te melden dat de Ieren gaten in hun gasmaskers hadden geknipt, zodat ze hun pijp konden roken.
De Eerste Wereldoorlog is het grootste militaire conflict uit de Ierse geschiedenis. In totaal meldden zich tijdens de Great War ruim 140.000 Ieren vrijwillig aan om in het Britse leger te dienen. Er sneuvelden tijdens de oorlog ruim 30.000 Ieren, het grootste verlies van Ierse mensenlevens sinds de grote hongersnood die het land teisterde in de negentiende eeuw.
