Kundera (79), onder meer bekend van zijn boek De ondraaglijke lichtheid van het bestaan kende het slachtoffer niet persoonlijk. Het ging om de 22-jarige legerpiloot Miroslav Dvořáček, die handlanger was van de Westerse inlichtingendiensten. Dvořáček was in 1948 het land uitgevlucht nadat de communisten daar de macht overnamen. Hij werd actief voor de Amerikaanse geheime dienst (US Army Counter-Intelligence Corpse), die in Tsjecho-Slowakije opereerde. Dvořáček voerde vanaf 1949 regelmatig missies uit op Tsjechisch grondgebied. Doel was om zo de democratie terug te brengen in het land.

Kundera klikte na feestje
Toen Dvořáček op 14 maart 1950 weer bezig was aan een missie, kruiste zijn pad met dat van de 22-jarige Kundera. Indirect, maar evenwel fataal voor hem. Kundera hoorde tijdens een feestje een vriendin praten over haar kennis Dvořáček en stapte naar de politie. Kundera's verklaring in een politierapport uit 1950 luidde daarna als volgt:

Vandaag om ongeveer 16.00 uur heeft de student Milan Kundera, geboren op 1.4.1929 te Brno, thans inwoner van het studentencomplex aan de George VI -weg in Praag VII, zich gemeld bij het wijkbureau en verklaard dat een student, Iva Militká, inwoner van hetzelfde complex, heeft verteld aan een student, met de naam Dlask en woonachtig in dezelfde woning, dat zij een zekere bekende van haar, Miroslav Dvořáček, ontmoet had in Klárov eerder die dag. Genoemde Dvořáček had naar hij zei een koffer bij haar thuis staan, die hij in de middag zou ophalen. (...) Dvořáček was naar eigen zeggen gedeserteerd uit militaire dienst en sinds de lente van het vorig jaar in Duitsland verbleven, waar hij illegaal naar vertrokken was.

Dvořáček werd hierop gearresteerd en hij werd aangeklaagd wegens desertatie, spionage en hoogverraad. De aanklager eiste de doodsstraf. Dvořáček ontving 22 jaar gevangenisstraf, een boete van 10 duizend Tsjechische kronen, onteigening van al zijn bezittingen en hij verloor al zijn burgerrechten voor tien jaar. De rechtszaak tegen Dvořáček was illustratief voor de schijnprocessen die destijds gevoerd werden onder de communisten, en vaak op staatstelevisie waren te zien. Vele duizenden mensen verdwenen op zo'n manier achter de tralies.

Kundera: 'Leugens'
Dvořáček leefde uiteindelijk 14 jaar in gevangenschap. Hij werd onder meer tewerkgesteld in een uraniummijn. In 1964 kwam hij vrij. De verklaring zoals boven genoemd, is het grootste bewijs dat auteur van het artikel Adam Hradlek in Respekt aanvoert voor Kundera's klikken. Kundera zelf bestempelt Hradlek's artikel als 'leugens' en stelt dat hij nergens iets van wist en ook Dvořáček niet kende. Volgens het Instituut voor de Studie van Totalitaire Regimes zijn de documenten echter zonder meer authentiek.

Het bericht is een onaangename verrassing. Kundera stond altijd bekend als iemand die zich tegen het regime keerde. Zo werd hij later in 1950 zelf bestempeld als dissident, speelde hij eind jaren '50 een sleutelrol in de hervormingsbeweging binnen de communistische partij en kwam hij na de Praagse Lente in 1968 op de zwarte lijst van de geheime politie te staan. Behalve Kundera's verklaring staan in het artikel interviews met betrokkenen. U kunt dit lezen via de link rechts van dit bericht.