Ooit had je de Vereniging Textieletikettering voor Was- en Strijkbehandeling. Deze oer-Hollandse vereniging opgericht in oktober 1957 maar reeds lang een stille dood gestorven, heeft zelfs een eigen lemma op Wikipedia. Het doel van de vereniging was het geven van voorlichting over wasbehandeling. Dit resulteerde onder andere in het wasvoorschrift.

De vereniging ontwikkelde behandelingssymbolen, die later pictogrammen werden genoemd en stelde deze tevens ter beschikking aan zusterverenigingen in het buitenland. Zo vormde dit Nederlandse initiatief de bron voor het internationaal bekende voorschrift.

De vereniging pakte de publiciteit rond het wassen breed aan. Er verscheen bijvoorbeeld een gratis verkrijgbaar boekje, Het was-verkeer veilig geregeld, dat in 1971 al een zevende druk beleefde. De kleur groen in deze titel sloot aan bij de kleuren van het verkeerslicht, rood, groen en geel, die ook in wasvoorschriften werden gebruikt. Een groen strijkijzer betekende bijvoorbeeld dat het wasgoed veilig te strijken was, een rood strijkijzer dat het niet gestreken mocht worden.

Het wasvoorschrift, en het bijbehorende boekje, was in die tijd vooral bedoeld voor huisvrouwen en aanstaande huisvrouwen, alsmede voor leerlingen bij het nijverheidsonderwijs, derhalve geheel conform de tijdgeest alleen op vrouwen gericht.

De aanleiding voor het wasvoorschrift was dat de oorspronkelijke, vertrouwde, stoffen zoals wol, katoen, linnen en zijde werden aangevuld en vervangen door modernere stoffen, zoals dralon, trevira, terlenka etc. De huisvrouwen van destijds, die verantwoordelijk waren voor de was, wisten niet hoe deze stoffen behandeld moesten worden. Door te heet wassen of te heet strijken konden de kledingstukken geheel bedorven worden. Ook bleekmiddelen kunnen op deze stoffen een verwoestende werking hebben. Door het vermengen van deze kunstvezels met de traditionele vezels ontstonden steeds meer varianten. Ook kwamen er katoenen "no-iron" stoffen in de handel.

Aan de kledingstukken was destijds op geen enkele manier te zien waar het van gemaakt was, laat staan hoe het behandeld moest worden. Sommige fabrikanten etiketteerden op eigen initiatief, maar elk gebruikte dan eigen symbolen en tekst. De vereniging begon met standaardisatie van de etiketten. Het etiket gaf geen garantie over de kwaliteit van het materiaal, maar gaf wel zekerheid dat vermijdbare fouten niet meer gemaakt zouden worden.

De pictogrammen zijn zo gemaakt dat ze voor leken duidelijk herkenbaar zijn: een wastobbe met daarin een temperatuur geeft de maximale temperatuur aan waarbij het artikel gewassen mag worden; een strijkijzer geeft aan dat het artikel gestreken mag worden, enz. Een van de pictogrammen heeft de vorm van een wastobbe met daarboven de temperatuur; het wassen in de wastobbe was bij de ontwikkeling van de textieletikettering namelijk de meest gebruikte wasmethode.

Hoogtepunt in het bestaan van de vereniging was het in 1962 verschijnen van de film Het “ het wasverkeer veilig geregeld”, feitelijk een verfilming van het succesvolle boekje. De film werd opgenomen in een serie voorlichtingsfims, die het Ministerie van Landbouw "ten behoeve van de plattelandsbevolking" in de jaren '50 en '60 door Polygoon liet maken. Behalve "Het wasverkeer veilig geregeld", kunt u via de video-links op deze pagina ook de in 1958 gemaakte voorlichtingsfilm "goede kleding" bekijken. De gedetailleerde inhoudsbeschrijvingen van deze films staat hieronder.

Het wasverkeer veilig geregeld

Aflevering twaalf van een serie films t.b.v. de plattelandshuishouding. Voorlichtingsfilm met commentaarstem over de correcte wijze van strijken en wassen van textielstoffen. Naarmate er meer nieuwe textielstoffen in de handel komen neemt het risico van een verkeerde behandeling bij het wassen en strijken toe. Derhalve wordt, dankzij de Nederlandse Huishoudraad en de Vereniging Textieletikettering voor was- en strijkbehandeling, tegenwoordig een uniform systeem toegepast om aanwijzingen te geven voor de behandeling van het wasgoed. De film geeft een toelichting op dit systeem dat gebaseerd is op de kleuren van de verkeerslichten.

GENRE: voorlichting
DOELGROEP: vrouwen
TREFWOORDEN: huishouding; plattelandsvrouwen; wassen; textiel; etiketten; strijkbouten; wasgoed
TECHN-GEGEVENS: Materiaal: kleur Film : 16mm Geluid : CO ANNOTATIES: Film is vervaardigd i.s.m. het Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening.
BESCHRIJVING: SHOTS van o.a.: vrouwen op straat, winkelend, wassend en strijkend; gekrompen of verschroeide kleding; wassen in de wasserij; wasvoorschriften, textieletiketten; was in de wasmachine; was aan de lijn en op rekjes.

Goede kleding:

00.00 Filmtitel gevolgd door tekst: No 1 van een serie films ten behoeve van de plattelandshuishouding. Vervaardigd in samenwerking met het Ministerie van Landbouw, Visserij en Voedselvoorziening. Kleding voor de modeshow A. de Jong te Rotterdam. Schoenwerk voor de modeshow van de firma W.A. van Zimmeren te Rotterdam. Een Mirror productie; 00.30 Hand tekent kaart van Nederland op schoolbord en stipt de drie grootste steden aan. Westertoren, toren Vredespaleis, haven van Rotterdam. Menigte in Amsterdam, op straat voor ministerie in Den Haag pratende ambtenaren. Hand stipt op de kaart vijf over het land verspreide plattelandsgemeenten aan; 01.16 Gemeente aan het water waar boerin aan waslijn hangend kostuum uitschuiert, de zakken daarbij de zakken binnenstebuiten kerend. Krijgt gezelschap van haar dochter die rok van vlekken reinigt (noot 1). Meisje draagt een groene zelfgemaakte, vlotte tuinbroek, moeder een beschermend, gesloten jasschort. Dochter Doortje bindt hoofddoekje van de moeder opnieuw, nu achter in de nek ipv onder de kin. Zoon komt langs lopen, moeder gaat hem achterna; 02.53 Zoon smijt in de stal paardenhoofdstel neer, hangt jasje aan spijker, gaat kamer binnen en begint zich te ontkleden. Ziet hoe moeder jasje van de spijker neemt en aan kapstok hangt (noot 2) en vervolgens spijkers verwijdert. Als de vader zijn jasje op spijker denkt te mikken, valt het kledingstuk in de voergoot; 03.46 Zoon wast zich onder de douche (noot 3). In de keuken wast Doortje haar handen, die ze met crème inwrijft. Moeder ontdoet zich aldaar van haar jasschort en trekt wit huisschort aan. Zoon in dagelijkse pak kijkt op horloge, wacht nicht Kitty op aan klein stationnetje waar dieselelektrische trein stopt en modieus gekleed meisje met enige moeite uitstapt omdat haar rok veel te nauw is en de loshangende mantel haar in de weg zit. Trein vertrekt, meisje neemt grote hoed vast af om wegwaaien te voorkomen, neef neemt koffer over; 06.11 Als beiden over modderweggetje vol kuilen naar de boerderij lopen, heeft zij veel last van haar haar hooggehakte schoentjes. Begroeting door moeder en dochter. Het verschil in kleding: Doortje draagt plooirok en flatjes (ballerina's). Aan tafel tijdens de avondmaaltijd wrijft nichtje met haar ene ongeschoeide voet over de verzwikte enkel opgelopen op het modderweggetje. Dames ruimen af, de mannen roken en lezen; 07.37 Nichtje ontdekt modebladen op salontafeltje en krijgt te horen, dat deze van pas komen bij het zelf maken van kleding op het platteland en dat er de volgende dag een modeshow is, waarover haar oom zich schamper uitlaat en om koffie roept; 08.14 Doortje inspecteert op de slaapkamer inhoud van koffer van haar nichtje, die in winkel werkt en haar dagelijkse voetoefeningen doet, die zij Doortje aanbeveelt. Uitpakken van boven- en onderkleding (noot 4). Uitpakken reis-necessaire met toilet- en cosmetica-artikelen. Koffer wordt gesloten; 10.14 Kitty draagt klompen en spijkerbroek als zij straatje boent. Doortje te paard galoppeert door weiland met zwartbonte pinken en gaat dan in draf huiswaarts door modderige laan. Zoon krijgt bijna emmer water over zijn klompen van Kitty die zich verontschuldigt, Doortje stijgt af. De meisjes vertrekken om zich klaar te maken; 11.20 Kitty borstelt heur haar en geeft binnengetreden moeder lichte make-up. Cu te zwaar opgemaakte Doortje, die het teveel verwijdert en voetoefeningen doet. Moeder bewondert zichzelf in spiegel; 12.23 Gedrieën betreden zij zaaltje waar modeshow gehouden zal worden terwijl muziek van Glenn Miller weerklinkt, nemen plaats en krijgt moeder compliment over haar uiterlijk van buurvrouw. Speaker betreedt podium, verwelkomt de dames en geeft vervolgens vakkundige toelichting bij de reeks van mantels, jurken, jasjes en pakjes, die door mannequins geshowd worden, hetgeen telkens met applaus beloond wordt; 17.55 In de slaapkamer verzorgt Kitty haar gezicht met reinigingscrème die zij na het intrekken met vochtige watten verwijdert, terwijl Doortje haar tanden poetst en make-up verwijdert door haar gezicht met zeep te wassen en met warm en koud water af te spoelen. Kitty strijkt lotion over de tere en gevoelige huid van haar gezicht; 19.19 Meisjes kruipen in het tweepersoons bed en praten na over de modeshow. Doortje droomt van haar trouwen waarbij zij een driekwart japon van witte batist met kantstroken zal dragen, hoge hakjes en een korte sluier, Kitty een blauw katoenen jurkje met ingeweven zilverdraad en een kapje op het hoofd, de moeder een geklede jurk van jersey met lichte hoed en handschoenen, Pa zijn donkere zondagse pak met parelgrijze das en zwarte, geen bruine schoenen; 20.46 Terwijl meisjes dagdromen komt moeder binnen, wenst 'welterusten' en doet het licht uit. Tekst: Einde. Een Mirror productie; 21.08 Eindleader; 21.17 EINDE.

TREFWOORDEN: plattelandsbevolking; kaarten; stadsbeelden; boeren; lichaamsverzorging; cosmetica; vrouw; dochter; zoon; treinen; stations; schoeisel

ANNOTATIES:
Noot 1: kleding in de zon hangen, luchten en schuieren is goed voor de stof. Bovendien zijn de vlekken dan beter te onderscheiden.
Noot 2: op een goed geventileerde plaats waar de penetrante stallucht van mest, voer en melk kan verdwijnen.
Noot 3: dient dagelijks te geschieden ter verkwikking en om de stallucht kwijt te raken. Zie ook vorige noot.
Noot 4: commentaar geeft hier waardevolle aanwijzingen tav het ondergoed; makkelijk zittend, tegen het klimaat bestand en regelmatig verschonen.