De eerste Prinsjesdag vindt plaats op 2 mei 1814 en ook dan leest het staatshoofd (koning Willem I) de troonrede voor aan het parlement. Wat hij vertelt, bepaalt de koning dan nog zelf. Dit verandert in 1848, waarna de ministers de inhoud van de rede kiezen. Het voorlezen van deze rede is gekoppeld aan de zitting van de Staten-Generaal, die sinds 1888 plaatsvindt op de derde dinsdag van september.

Aan de tradities rondom Prinsjesdag lijkt ieder jaar weinig te veranderen. Toch kent de plechtige opening van het regeringsjaar veelzijdige varianten. Zo is in 1946 de opening van de Staten-Generaal een sobere plechtigheid, zonder geschitter van gala-uniformen of gouden koets. Koningin Wilhelmina en het prinselijk paar arriveerden per auto op het Binnenhof. Ook in 1947 draagt de opening een sober karakter, aldus Polygoon. ‘Hare Majesteit de Koningin was door ziekte verhinderd de Staten-Generaal te openen. De plechtigheid werd thans verricht door de minister-president.’

Bekijk beelden van de laatste troonrede die koningin Wilhelmina houdt in 1946, zonder pracht, praal en gouden koets. Geheel passend bij het decor van de wederopbouw, wat ook terugkeert in haar woorden. Het jaar erop moet Wilhelmina verstek laten gaan wegens bronchitis, en houdt minister-president Beel de rede.

Vanaf 1948 kent Prinsjesdag weer de gebruikelijke staatsierit naar het Binnenhof. Koningin Juliana maakt dan deze rit om voor de eerste maal in ’s lands vergaderzaal de troonrede voor te lezen. Maar dit is meer dan een staatsierit alleen, merkt Polygoon op, het is een ware triomftocht. Het altijd weer boeiende schouwspel wordt ieder jaar gadegeslagen door onafzienbare mensenmassa’s. Tienduizenden omzomen de route naar het Binnenhof. ‘Het leven op straat kent geen intimiteit’, aldus Polygoon. Ook toen trokken nieuwe leden van het koningshuis alle aandacht.

Koningin Juliana en prins Bernhard maken in 1953 in de Gouden Koets een rijtoer vanaf paleis Lange Voorhout naar het Binnenhof, waarna Juliana in de Ridderzaal de Troonrede voorleest. Het koninklijk paar maakt daarna een rijtoer terug naar paleis Lange Voorhout, verschijnt op het balkon en wordt toegejuicht.

Koningin Juliana opent in 1954 het nieuwe zittingsjaar van de Staten-Generaal, dat voor de vijftigste maal in de Ridderzaal gebeurt, door het uitspreken van de troonrede. Ze spreekt onder andere over de economische bloei in Nederland, verlaging van de belastingdruk en een wetsontwerp voor afsluiting van zeearmen. 's Middags maken Juliana, Bernhard en de prinsessen Beatrix, Irene, Marijke en Margriet een rijtoer door de stad.

In 1955 vertrekken Koningin Juliana en prins Bernhard met de Gouden Koets van het Paleis Lange Voorhout naar de Ridderzaal, waar ze onder het spelen van het 'Wilhelmus' uitstappen. In de troonrede spreekt Juliana onder andere over het ontbreken van wereldvrede, de verhouding met Indonesië, haar komende bezoek aan Suriname en de Nederlandse Antillen, de woningnood en de ontwikkelingen van het wegverkeer.

Bekijk beelden van de troonredes, maar let daarbij ook goed op het taalgebruik en de inhoud van de speeches. Menigeen spuit hierover zijn gal in de audiobijlagen op deze pagina.