Main Content

Maar wie was de eerste? Honderd jaar mensen op de Noordpool

  • 12 april 2009
John Peary met zijn maten op de Noordpool
Zoom
John Peary met zijn maten op de Noordpool

Als eerste persoon die de geografische noordpool bereikte geldt in het algemeen Robert Edwin Peary, Matthew Henson en vier Inuit genaamd Ootah, Seegloo, Egingway, en Ooqueah (op 6 april 1909). Die aanspraak is echter omstreden. Maar wie was dan wel de eerste?

Maar wie was de eerste?

Frederick Cook claimde de pool te hebben bereikt op 21 april 1908 vanaf Axel Heiberg Eiland in noord-Canada maar al spoedig werd aan zijn verhaal getwijfeld.

Twijfels ontstonden nadat werd bewezen dat Cook over een eerdere expeditie had gelogen, hij stelde in 1903 Mount McKinley te hebben beklommen, maar uit zijn foto's en kaarten bleek dat dit niet waar was en dat hij slechts een lagere top in de buurt had bereikt.

Het belangrijkste bewijs tegen Cooks claims kwam van de verklaringen van de Inuit die met hem meereisden. Zij beschreven een heel andere route dan hij beweerde gereisd te hebben. Uitgaande van hun verklaringen heeft Cook niet eens geprobeerd de pool te bereiken, maar slechts een reis door het uiterste noorden van de Canadese archipel gemaakt. Andere bewijzen tegen Cook zijn onder meer de foto van een land dat hij op 85°NB meende gezien te hebben, maar in werkelijkheid Axel Heibergeiland toont, en dat zijn beweerde route langs of over het nog onontdekte Meigheneiland ging, dat echter niet door hem vermeld werd.

Het geloof dat Cook en/of Peary de pool bereikt had, en daarna de Eerste Wereldoorlog, deden de interesse in verdere poging verminderen. Alleen Walter Wellman probeerde in 1909 met een luchtschip de pool te bereiken, maar dit mislukte.

In 1925 ondernam Roald Amundsen, de eerste man op de Zuidpool, een nieuwe poging, samen met Lincoln Ellsworth, in twee vliegtuigen. Hij vloog vanaf Spitsbergen, en landde toen hij dacht dichtbij de pool te zijn. Het bleek echter dat ze door tegenwind nog slechts op 88°NB waren. Het kostte hen bijna een hele maand om een startbaan in het ijs te maken en naar Spitsbergen terug te vliegen.

Op 10 mei 1926 vloog Richard Byrd met Floyd Bennett in een vliegtuig naar de pool, en wierp daar een groot aantal vlaggen af. Of in elk geval, dat beweerde hij. Ook van deze tocht wordt tegenwoordig aangenomen dat ze de pool niet hebben bereikt. Sommigen beweren dat het vliegtuig slechts uit zicht van de basis (waar ook Amundsen en Nobile op dat moment waren) rondjes heeft gevlogen, anderen dat er weliswaar een poging was ondernomen de pool te bereiken, maar vanwege een olielek rechtsomkeerd werd gemaakt.

De volgende dag, op 11 mei vertrok het luchtschip Norge, met 16 man waaronder Amundsen, Ellsworth en de Italiaanse ontdekkingsreiziger Umberto Nobile vanuit de nederzetting Ny-Ålesund op Spitsbergen. Op 12 mei bereikten ze de pool, waar een Italiaanse, Noorse en Amerikaanse vlag werden neergelaten, en op 14 mei landden ze bij Teller in Alaska. 

De deelnemers van de expeditie van Amundsen en Nobile (waaronder Ellsworth en Oscar Wisting, die ook met Amundsen op de Zuidpool was geweest), zijn daarmee de eersten van wie het onbetwist is dat ze de Noordpool hebben bereikt. Ze hebben er echter alleen overheen gevlogen, en zijn niet geland. De eersten waarvan vaststaat dat ze daadwerkelijk op de Noordpool gestaan hebben, zijn vier Russen onder leiding van Mikhail Somov, die op 23 april 1948 met een vliegtuig op de pool landden.

In 1958 bereikte de Amerikaanse onderzeeboot Nautilus de pool, en datzelfde jaar kwam de USS Skate op de pool boven het ijs. Een Canadees/Amerikaans team onder leiding van Ralph Plaisted was op 19 april 1968 de eerste sinds Peary die de pool over het ijs bereikte.