Main Content

Met filmbeelden uit 1923 Nederlandse auto's op de RAI

  • 11 april 2011
Zoom

De Auto-RAI gaat weer bijna van start. De geschiedenis hiervan gaat terug tot 1895, toen de Vereniging 'De Rijwielindustrie' in het oude Paleis voor Volksvlijt de eerste Rijwieltentoonstelling hield. In 1900 kwamen daar de eerste auto's bij, en werd de RAI geboren: de tentoonstelling van de Rijwiel- en Automobiel Industrie. Andere Tijden maakte een aflevering over Nederlandse auto's, zoals de Gatso.

De rol van Hollandse merken op de Auto-RAI is niet zo heel groot, maar toch werden hier wagens gepresenteerd van Eysink, Bakker, Zwakman, Polderman en Carr Sport. En Gatso presenteerde op de Auto-RAI van 1948 zijn nieuwste model.

Het was een creatie van Maurits Gatsonides (1911-1998). Hij was al voor de oorlog begonnen met het fabriceren van een auto, op een basis van een Mercury. Tijdens de oorlog, toen de brandstof schaars was, vond Gatsonides de gasgenerator uit. De auto kon rijden op een gastank die eerst achterop de auto en later als aanhanger achter de auto was geplaatst.

Ondertussen was Gatsonides ook een succesvolle carrière als autocoureur gestart. Tijdens zijn actieve raceperiode zou hij meer dan 2 miljoen kilometers afleggen en vele prijzen winnen. Zo won hij in 1953 de rally van Monte Carlo.

Ook tijdens het rijden van rally’s kon hij het uitvinden niet laten. Zo ontwikkelde hij een instrument, waarop tijdens de race gemiddelde snelheid viel af te lezen, zodat de rijder wist hoeveel tijd hij moest goedmaken of kon verliezen, om precies op de gestelde tijd binnen te komen.

Na zijn actieve racecarrière vond Gatsonides de Gatsometer uit. Hij ergerde zich aan de politieagenten die vanachter een boom onzuivere metingen deden om vervolgens een bon uit te schrijven. De folder, uitgegeven door het bedrijf bij haar 30-jarig bestaan verwoordde de reden voor het ontstaan van de Gatsometers zo: ‘Lang geleden trachtten politieagenten het euvel van het te hard rijden met handbediende stopwatches te bestrijden. Maar drukten die agenten de knop wel korrekt in? Waren al die metingen wel betrouwbaar? Neen, dat waren ze in veel gevallen niet. De eerste Gatsometers, een kombinatie van over de weg liggende slangetjes met een zelfgemaakte mechanische stopwatch, maakten aan die onzekerheid een eind’.

Van het merk Gatso werden tussen 1945 en 1950 slechts elf exemplaren gebouwd. werden tussen 1945 en 1950 slechts elf exemplaren gebouwd. De Gatso, die in 1948 op de Rai werd gepresenteerd, was er een van het type 4000 Aero Coupe. De auto had een groot verschuifbaar coupédak van plexiglas.

Naast de Aero Coupe werden een 4-persoons Coupe, een Roadster en een De Luxe Cabriolet gebouwd. In de folder uit januari 1949 is ook een Touring getekend, maar het is onwaarschijnlijk dat dit model ooit is gebouwd.

In de loop der jaren zijn bijna alle Gatso’s verloren gegaan. Er bestaan aanwijzingen dat er in Zuid-Afrika nog een Gatso 4000 Roadster zou zijn. In Nederland is er nog slechts één over, een Gatso 1500, genaamd ‘Platje’. ‘Platje’ is een sportwagen gebouwd op het onderstel van een Fiat 1500. Ook de motor, 1500 cc, maar wel met zes cilinders, stamt uit deze Fiat.

De Gatso 1500 werd gebouwd als racewagen, waarmee in 1949 het snelheidsuurrecord op Zandvoort werd gevestigd. Na het faillissement van de autofabriek van Gatsonides werd de auto door iemand gekocht die hem voor races uitleende aan Graaf van Zuylen van Nijeveld. Uiteindelijk belandde de auto op een autosloop in Wormer, waar Joop Bruggeman hem in 1974 kocht.