Bekijk de originele versie van Loe de Jong's kijk op de oorlog De Bezetting deel 17: Nederlanders in de vrije wereld

- Zoom
- De Bezetting deel 17
Zeventiende aflevering van een 21-delige serie documentaires waarin adhv archiefmateriaal een beeld wordt gegeven over Nederland in de Tweede Wereldoorlog, samengesteld en gepresenteerd door dr. Loe de Jong. Mmv het RIOD. Deze aflevering: Nederlanders in niet bezet gebied.
Beschrijving deel 17:
00:01:53 INLEIDING
Aandacht voor de herdenking in Londen van één jaar bezetting van Nederland bij de resten van de Nederlands hervormde kerk Austin Friars te Londen, de vlucht van de koninklijke familie, de Nederlandse regering en Nederlanders naar Groot-Brittannië, de situatie op het vasteland van Europa, de tocht van Juliana en de prinsessen Beatrix en Irene naar Canada, het leven van koningin Wilhelmina en de Duitse invasie. SHOTS: tekening van groothertogin Sophie van Saksen-Weimar, krantenartikel met benoeming van I.H. Reynders tot opperbevelhebber van het Nederlandse leger en de eerste editie van het Londens weekblad "Vrij Nederland". FOTO'S: koningin Wilhelmina op de schaats, de kroning van Wilhelmina en dr. M. van Blankenstein, hoofdredacteur "Vrij Nederland". ARCHIEFMATERIAAL: Austin Friars voor de oorlog, de herdenking op de gebombardeerde resten van Austin Friars op 10 mei 1941 met Wilhelmina en een toespraak van minister-president Pieter Sjoerd Gerbrandy, aankomst van prinses Juliana, prins Bernhard en de prinsessen met een schip in Londen, arriveren van Wilhelmina in Londen, aankomst van vluchtelingen in Groot-Brittannië en uitdelen van goederen aan hen, de terugtocht uit Duinkerken, Duitsers in Parijs, de tocht van Juliana en de prinsessen Beatrix en Irene naar Canada, kroning van Wilhelmina, de Duitse invasie in Nederland en een geluidsfragment van de eerste toespraak van Wilhelmina voor Radio Oranje. *
00:09:19 MINISTER-PRESIDENT DE GEER EN HET KABINET GERBRANDY
Aandacht voor de houding van minister-president jhr. D.J. de Geer, de kabinetscrisis eind augustus 1940 en het aantreden van het kabinet Gerbrandy, de terugkeer van De Geer naar Nederland, de strijdlust van Gerbrandy, het belang van de winning van grondstoffen in Suriname en de aardolieraffinaderijen op Aruba voor de oorlogsindustrie, de inzet van Nederlandse vluchtelingen bij de strijdkrachten of in fabrieken, het bombardement op Londen, de rekrutering van Nederlandse burgers voor militaire dienst en de invoering van de dienstplicht in Zuid-Afrika. SHOTS: brochure "De synthese in den oorlog" door De Geer, typen van oproep aan Nederlanders om zich te melden voor militaire dienst. FOTO'S: De Geer, dr. J. van den Tempel, minister van Sociale Zaken, Gerbrandy en generaal Jan Smuts, premier van Zuid-Afrika. ARCHIEFMATERIAAL: aankomst van minister E.N. van Kleffens en Gerbrandy bij de Queenshall te Londen op koninginnedag 1940, waar prins Bernhard een toespraak houdt, toespraak van Winston Churchill op de eerste conferentie van geallieerde regeringen in St. James Palace te Londen, Gerbrandy met zijn kabinet, de winning van bauxiet in Suriname, bouw van vliegtuigen, troepentransportschip met Surinaamse en Antilliaanse soldaten, tanks en jeeps in Nieuw-Guinea, olieraffinaderij op Aruba, Nederlandse soldaten op Aruba, vrouwen werkzaam in een munitiefabriek, verpleegsters, bombardement op Londen, New York en opleiding van Nederlandse militairen. *
00:21:14 ENGELANDVAARDERS
Aandacht voor de route vanuit Europese landen naar Groot-Brittannië, ontsnappingspogingen vanuit Nederland met oa vliegtuigen en boten, vluchtroutes per boot naar Zweden, vluchtroutes over land naar Zwitserland en Spanje, de onwil van Curaçao en Suriname om vluchtelingen op te nemen en de afhandeling van vluchtelingen in Spanje, Zwitserland en onbezet Frankrijk. SHOTS: de Pyreneeën. FOTO'S: versterkingen aan de Nederlandse kust, Engelandvaarders in een kano met zeilen, de kustvaarder Nautilus, kapitein M. Ellerbroek van de Nautilus, div. van Engelandvaarders in de Pyreneeën, Engelandvaarders in een werkkamp in Zweden en de verzetsstrijders Sally Noach, journalist J.W. Kolkman en Joop Westerweel. ARCHIEFMATERIAAL: oppikken en afzetten van mensen in Frankrijk met een Lysander en een Hudson en Engelandvaarders worden door Britten van hun boot opgepikt. *
00:30:38 HET NEDERLANDSE LEGER IN GROOT-BRITTANNIE Aandacht voor de eerste maanden van de Nederlandse militairen in Groot-Brittannië, de vorming van de Brigade Prinses Irene en het Korps Commandotroepen, de inzet van de Koninklijke Marine voor de geallieerde strijdkrachten, de Militaire Luchtvaartdienst, de Nederlandse Luchtmacht, het leven van Bernhard, Juliana en de prinsessen, en de Nederlandse koopvaardij. FOTO'S: kolonel der mariniers M.R. de Bruyne, inladen van een torpedo, interieur van een onderzeeër, sinterklaas bezoekt de Nederlandse pilotenschool in de VS, de mascotte van het 322 squadron, papegaai Polly Grey, met verschillende piloten, oa Jan Plesman, illegale foto's van de koninklijke familie, Nederlandse en Indonesische schippers, een konvooi naar Moermansk en drie overlevenden van het motorschip "Zaandam" op een vlot. ARCHIEFMATERIAAL: de Nederlandse Landmacht in Groot-Brittannië, oa inspecties, uitdelen van goederen, optreden van het muziekkorps voor de St. Pauls Cathedral te Londen, schilderingen in de kantine van Wolverhampton en veldoefeningen, oefeningen van parachutisten en commandotroepen, de Brigade Prinses Irene tijdens de bevrijding van Frankrijk en België, prins Bernhard inspecteert leden van de Koninklijke Marine, opleiding van adelborsten in Cornwall, div. Nederlandse oorlogsschepen, oa motortorpedoboten, kanonneerboten, een tot vliegdekschip omgebouwde tanker, mijnenvegers, Nederlandse visserschepen, het schip Flores, kruiser Jacob van Heemskerck en de proefvaart van de Johan Maurits van Nassau met Gerbrandy aan boord, vliegtuigen van de Nederlandse Luchtmacht, oa Hudsons en Mitchell B-25-bommenwerpers, het KLM-vliegtuig Meeuw, opleiding aan de Royal Netherlands Military Flying School, het neerhalen van een V-1 door een Spitfire, prins Bernhard in een Mitchell B-25, bezoeken van Bernhard aan veldmaarschalk B.L. Montgomery en aan de Amerikaanse legerleiders Dwight Eisenhower, Tedder en Ramsey, bezoeken van Juliana aan Suriname en de Nederlandse Antillen, Juliana en Bernhard met prinsessen in Canada, de doop van prinses Margriet in Ottawa, div. van konvooien, oa beschietingen door Italiaanse bommenwerpers, Duitse onderzeeërs torpederen vrachtschepen, het afwerpen van dieptebommen en de plaatsing van een luchtafweerkanon op een schip. *
00:46:11 DE LEIDING VAN DE NEDERLANDSE REGERING AAN DE OORLOGSINSPANNING
Aandacht voor de aansturing van Nederlanders in de vrije wereld, de Nederlandse uitzendingen van de BBC, oa Radio Oranje en De Flitsspuit, de problemen om vanuit Londen goed contact op te bouwen met het verzet in Nederland, de voorbereiding van de opbouw van Nederland na de bevrijding, oa de toekomstige politiek en de zuivering van het ambtelijke apparaat, het verschil van de macht van de regering en de koningin in Londen met die van voor de oorlog en de visie op die van de toekomst, de Buitengewone Raad van Advies, de vorming van een nieuw kabinet in februari 1945 en de meningsverschillen tussen Gerbrandy en Wilhelmina. SHOTS: div. luchtpamfletten "De Wervelwind" en "De Vliegende Hollander". FOTO'S: de medewerkers van Radio Oranje, oa schrijver A. den Doolaard en journalist H.J. van den Broek, prof. Nand Geersens, van de Belgische programma's van de BBC, voor een microfoon, Meyer Sluyser van De Flitsspuit, C. van Stolk van het Voedselaankoopbureau, de ministerraad in 1944, de kroning van Wilhelmina, razzia's voor de Februaristaking, opgepakte Joden, gevangene in een cel, de hongerwinter, geëxecuteerde verzetsmensen en Wilhelmina. ARCHIEFMATERIAAL: het Broadcasting House van de BBC, een radiotoestel, voorraden in het Voedselaankoopbureau New York, geluidsfragment van Geersens voor de BBC, zitting van de Buitengewone Raad van Advies, toespraak van Wilhelmina bij het in dienst stellen van het schip Johan van Heemskerck en de terugkeer van Wilhelmina in Zeeuws-Vlaanderen in 1944.