Op 7 mei 1824 aan het einde van de premiere van de negende symfonie van Beethoven barst het los in de concertzaal. Het nette publiek staat te klappen, te juichen en met hoeden en zakdoeken te wuiven.

Beethoven die had staan dirigeren kijkt niet op of om. Hij hoort het niet want hij is doof. Pas als een van de solisten hem aantikt en achter hem wijst, draait de componist zich om en buigt. Het is niet onwaarschijnlijk dat hij op dat moment vooral tobt over de vraag hoeveel geld hij zal overhouden aan deze dure opvoering. Wat weer in schril contrast staat met het feit dat hij na jaren eindelijk Schillers Ode an die Freude op muziek had gezet. Een idee uit zijn jonge jaren was volbracht en het moet ook zijn ideaal zijn geweest.

Vreugde als universele broederschap en de oorsprong daarvan in de liefde van de eeuwige hemelse vader. En vreugdevol is nou bij uitstek niet een typering die bij de persoon Beethoven past. Zijn tijdgenoot schrijver en componist Hoffman schrijft ‘... de muziek van Beethoven zet mechanismen van angst, ontzag, afgrijzen en lijden in beweging en wekt precies dat oneindige verlangen dat het wezen van de romantiek is. Hij is dan ook in alle opzichten een romantisch componist.’

Beethoven is een van de grote ontwrichtende krachten uit de muziekgeschiedenis. Hij zet de poort open naar een nieuwe wereld. Na hem zou alles anders worden. Hij stond op de schouders van Mozart en Haydn en leerde de conventies, stijlen en genres die pastte bij de klassieke periode. Hij was getuige van alle grote omwentelingen en gebeurtenissen van zijn tijd: van de Franse revolutie en de opkomst en neergang van het van rijk van Napoleon.

Maar de muziek van Beethoven lijkt bij hem, meer dan bij welke andere componist dan ook, samen te hangen met zijn persoonlijkheid. Hij schrijft zelf in 1802 in een brief hoe hij gedwongen wordt door zijn doofheid in eenzaamheid te leven en hoe alleen zijn kunst hem ervan weerhoudt een einde aan zijn leven te maken. “Oh voorzienigheid, gun mij ten minste een dag van vreugde, het is zo lang geleden, dat ware vreugde in mijn hart weerklonk”.

Over Beethoven gaat de aflevering van OVT van 9 augustus. Met: cultuur- en mentaliteits historicus en Beethovenkenner Constant Hoogenbosch, historicus van de romantiek Maarten Doorman en de componist en musicoloog Leo Samama.