Met de Japanse capitulatie kwam een einde aan de bezetting van Nederlands Indië. Ruim 100.000 geïnterneerden werden hierdoor bevrijd uit de Jappankampen. Toch was op 15 augustus niet direct sprake van een echte bevrijding. Er waren nog geen geallieerde troepen gearriveerd op het vasteland, waardoor de Japanse bezetters het bevel hadden de rust zolang te bewaren.

Slechts twee dagen na de bevrijding werd de Indonesische onafhankelijkheid uitgeroepen. Hierop begon al snel een bloedige oorlog tussen vrijheidsstrijders onder Soekarno en het Koninklijk Nederlands Indisch Leger. Op 27 december 1949 zou Indonesië autonomie verwerven.

De oorlogsherdenkingen op 4 en 5 mei leggen de nadruk, zeker vroeger, op het nazi-leed en de bevrijding van de Duitse bezetters. De geschiedenis van de mensen met een Indische oorlogsachtergrond is echter zo anders gelopen, dat de herdenkingen niet goed aansluiten op de behoeften van deze groep. Alleen al omdat er ruim drie maanden tussen de bevrijding hier en in Indië lag.

Het Monument op de Dam (1956) bevatte weliswaar een urn ter nagedachtenis aan de slachtoffers in Indië, maar dit leek een vreemde eend in de bijt. Ook werd pas in 1961 in de 4 mei-toespraak aan hen gerefereerd, 'die in Indië het leven lieten'. Reden was dat het Indiëverleden bij de meeste Nederlanders onbekend was, of zelfs impopulair. Er is jarenlang na de oorlog maar weinig aandacht geweest voor deze groep. Mede door de gebeurtenissen na 1945 had Indië een wrange bijsmaak voor veel Nederlanders.

Pas in 1970 werd er voor het eerst een herdenking gehouden. Hierbij waren koningin Juliana, Prinses Beatrix en Prins Claus aanwezig. Oorspronkelijk moest dit evenement eenmalig zijn, maar er kwam een grote roep om jaarlijks een herdenking te organiseren.

Deze kwam er vanaf 1980, met de oprichting van de Stichting Herdenking 15 augustus 1945. Na een grote herdenking in 1980 volgde ieder jaar een herdenking plaats op wisselende locaties bij diverse Indiëmonumenten. Sinds 1988 wordt deze ieder jaar gehouden bij het Indisch Monument aan de Teldersweg in Den Haag.

De herdenking komende zaterdag in Den Haag staat in het teken van alle slachtoffers van de Japanse bezetting in Azië, zowel burgers als militairen. Het herdenkingsprogramma begint om 10.30 uur in het World Forum Convention Center.