In augustus 1947 besloot de Nederlandse regering op de Dam een nationaal monument te bouwen, ter nagedachtenis aan de Tweede Wereldoorlog. Op 4 mei 1956 werd het onthuld. OVT maakte hiervan een reconstructie.

Het nationaal  monument werd ook wel Pijpie Krijt genoemd. In 2007 zei het Historisch Nieuwsblad dat dit het lelijkste oorlogsmonument is. OVT sprak over toen deze opmerkelijke conclusie.

In 1945 vond op De Dam  een gruwelijke gebeurtenis plaats.Op 7 mei 1945 eindigde een bevrijdingsfeest in een bloedbad. Achtergebleven Duitse militairen openden het vuur op de feestende menigte. Er vielen 22 doden en 120 gewonden.

De Dam was volgestroomd met mensen die de bevrijding willen vieren. Opeens openden Duitse soldaten van de Kriegsmarine het vuur vanuit De Grote Club, een gebouw op de hoek van de Dam en de Kalverstraat. Opnames van de festiviteiten toonden een Dam die snel leegstroomde, waarna slachtoffers en bezittingen roerloos achterbleven.

De reden van de schietpartij blijft onduidelijk. Zo wordt gedacht dat een soldaat begon te schieten nadat een Nederlandse brigadier hem verzocht zijn wapen in te leveren. Volgens een andere versie wilden de Duitsers zo wraak nemen voor het kaalknippen van de zogenaamde 'moffenhoeren', dat na de bevrijding vaak openbaar gebeurde.

In de decennia daarna ontwikkelde de Dam zich tot een kernpunt van activiteiten, zoals kroningen van de koningin, herdenkingen op vier mei, Damslapers, massale betogingen en politieke toespraken. Met recht is dit dus een nationale plaats, zoals in de filmpjes ook is te zen.