Aankomend RMS-president John Wattilete bevestigde vandaag tegenover de NOS dat zijn organisatie genoegen neemt met een vorm van autonomie, zoals in de provincie Atjeh. 'Het belangrijkste is dat we het op de Molukken zelf voor het zeggen hebben', zei Wattilete. Hiermee laat de RMS zien bereid te zijn tot een compromis.

Molukkers naar Nederland

In 1950 werd op de Zuid-Molukken een eigen staat uitgeroepen, maar daar werd door Indonesië snel een eind aan gemaakt. De Molukse strijders bevonden zich inmiddels in benarde positie: ze hadden als soldaten van het KNIL tegen de Indonesiërs gevochten en waren daardoor niet erg geliefd bij de Indonesische bevolking. Als tijdelijke oplossing werden in 1951 12.500 Molukse militairen met hun families naar Nederland gehaald. De Nederlandse regering had met de komst van de Molukse ex-KNIL militairen, die grotendeels op de boot uit actieve dienst werden ontslagen, beloofd zich in te zetten voor een vrije Zuid-Molukse Republiek in Indonesië (Republik Maluku Selatan). De Molukkers werden opgevangen in woonoorden zoals Westerbork en Kamp Almere.

Dit laatste kamp was illustratief voor de houding van de Nederlandse regering. Omdat het een tijdelijke oplossing betrof, werden de Molukkers ver van de samenleving gehouden en mochten ze niet werken. Na enige tijd bleek echter dat de belofte van terugkeer en een zelfstandige Molukse staat niet door de Nederlandse overheid zou worden ingelost. Het tijdelijke verblijf van de Molukkers werd permanent. Dit proces ging niet zonder slag of stoot.

Gewelddadige acties

In de jaren zeventig keerde de Molukse roep om een eigen staat terug tijdens zes gijzelingsacties. Extreem geweld werd niet geschuwd. Na een treinkaping bij Wijster en een mislukte poging om koningin Juliana te gijzelen in 1975, werd op 23 mei 1977 de intercity Assen-Groningen, ter hoogte van het Drentse dorpje De Punt, gekaapt. De gijzelnemers waren negen gewapende Zuid-Molukse activisten. Op hetzelfde moment bezetten vier andere Zuid-Molukkers een basisschool in Bovensmilde. Er werden 105 kinderen in de leeftijd van 6 tot 12 jaar en vijf onderwijzers gegijzeld.

De eisen van de gijzelnemers waren: een vrije aftocht en de vrijlating van de 21 Zuid-Molukse gevangen, die vastzaten voor de kaping van een trein bij Wijster in 1975. Als er niet aan de eisen werd voldaan vóór 25 mei, dan zouden er veel doden vallen. Het ultimatum verstreek zonder dat er iets gebeurde. Op 11 juni eindigde de gijzeling. Mariniers bestormden de trein. Zes gijzelnemers en twee gijzelaars kwamen om het leven.

Belofte maakt schuld

Op 13 maart 1978 drongen drie Molukse terroristen schietend het provinciehuis van Assen binnen. Ze gijzelden er een deel van de ambtenaren: 71 mensen werden ruim een etmaal vastgehouden op de eerste etage van het gebouw. Twee gijzelaars werden door de Molukkers gedood.

Op 13 maart 1978 gijzelden Molukse terroristen een groep beambten in het Gemeentehuis van Assen. Ook ditmaal richtten de Molukkers zich tot de politiek: de gijzelnemers eisen de vrijlating van alle Molukkers die vanwege eerdere terroristische acties in de gevangenis zitten, plus een vrije aftocht en 13 miljoen dollar cash.

Vlak voor het verstrijken van het ultimatum maakte de Bijzondere Bijstandseenheid (BBE) een einde aan de gijzeling. Dit gebeurde net op tijd: de militanten waren van plan twee van de gegijzelden te executeren, en daarna elk half uur een volgende. Bij de bevrijding raakte één van de gegijzelden dodelijk gewond. Drie maanden later werden de drie militanten veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf.

Geweld afgezworen?

De acties hadden niet direct resultaat. Veel Molukse jongeren verzoenden zich met een Nederlands paspoort en een toekomst in Nederland. De wens om een eigen Molukse staat bleef evenwel levend. Zo beheerste de organisatie Vrije Molukse Jongeren (VMJ) in 2000 het nieuws. De jongeren dreigden toen met geweld om hun wens om een eigen staat kracht bij te zetten. Dit bleek een incident: de generatie die in de jaren zeventig geweld hanteerde, koos een geweldloze weg van lobby en diplomatie.

De RMS-regering heeft zich sinds 1966 vanuit Nederland ingezet voor onafhankelijkheid van de Zuid-Molukken. Volledige autonomie is in de afgelopen decennia via de harde of de diplomatieke weg onmogelijk gebleken. Nu de Zuid-Molukse regering in ballingschap een versoepeling van de wens om autonomie heeft aangekondigd, is een einde gekomen aan een roep van meer dan een halve eeuw om een eigen staat.