In Nederland werd de vaccinatie van runderen tegen Mond & Klauwzeer in 1953 verplicht ingevoerd. Vanaf die tijd trokken veeartsen er elk jaar in de winter op uit, met afgepaste porties vaccin, besteld bij het Centraal Diergeneeskundig Instituut, om alle koeien en stieren in hun praktijk te enten. Dit inentingsbeleid had aanvankelijk veel succes.

Alleen onder jong vee en bij boeren die weigerden in te enten - dat kon bijvoorbeeld op grond van godsdienstige bezwaren - kwam het virus in de jaren '50 nog wel eens voor. Tot in 1962 een variant C van het MKZ-virus opdook waar vooral varkens vatbaar voor bleken.

Waarschijnlijk is dit type C met gesmokkelde varkens uit Duitsland naar Nederland gekomen. Het virus maakte in november 1961 het eerste slachtoffer in Overijssel. Het rapport van het Ministerie van Landbouw: “Deze besmetting verspreidde zich snel, waarbij vrijwel alleen varkens werden aangetast”. Mogelijkheden om alsnog varkens in te enten tegen MKZ waren er volgens Van Bekkum op dat moment niet. Het bestaande koeien-vaccin werkte namelijk niet bij varkens. De overheid diende dus andere wegen te vinden om de nieuwe epidemie in te dammen. Gezien de verslagen en de getuigenissen uit die tijd, zat ook het Ministerie bij deze crisis regelmatig met de handen in het haar.

De beschrijving uit 1962 van het ziektebeeld is tamelijk plastisch: “Een varken, dat mond & klauwzeer krijgt, is in de eerste plaats kreupel, waardoor het niet meer aan de voerbak kan komen en sterk gaat vermageren. Bij varkens zien we vaak de nagels, klauwtjes genoemd, na enkele dagen afvallen waardoor de dieren erge pijnen gaan lijden, omdat de tenen daardoor veranderen in bloederige stompjes.” Deskundigen zijn het er over eens dat “deze ziekte bijzonder gevaarlijk is voor onze varkensstapel”.

Kijk naar een aflevering van Andere Tijden.