De eerste besprekingen over de toekomst van de Grote Oost vingen aan in 1946, tijdens de zogeheten conferentie van Malino. Deze vond plaats bijna een jaar nadat de latere Indonesische president Soekarno en zijn rechterhand Hatta de onafhankelijke Republiek Indonesia hadden uitgeroepen.

Van veel grotere betekenis werd echter het akkoord van Linggadjati, waarin Nederland de Republiek van Soekarno als één van de deelstaten van een toekomstig zelfstandig Indonesië erkende. De Nederlandse luitenantgouverneur-generaal Van Mook sloot de bijeenkomst af met hoopvolle woorden: “Wanneer de handtekeningen die zoëven zijn gezet in de historie de betekenis zullen krijgen die de ondertekenaars zullen ervan hopen, dan vormt de ceremonie van vanmiddag het einde van een tijdperk. Een tijd van twist en onderhandelen is voorbij.” Drie maanden later zou Nederland echter de overeenkomst opzeggen en overgaan tot ‘politionele acties’.

Eind december 1949 komt het tot een definitieve soevereiniteitsoverdracht, en wappert Nederlandse vlag voor het laatst in Djakarta. De aanwezigen luisteren staand naar een rede van Hare Majesteit de Koningin: “Onmeetbaar groot is de voldoening van een volk dat zijn vrijheid verwerkelijkt ziet, hoe immens zwaar de taak ook is die deze jonge natie zich op de schouders tilt.” De volgende dag loopt het Indonesische volk uit om de nieuwe president Soekarno te huldigen. Voor Nederland restte niets anders dan het opheffen van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger (KNIL), en de repatriëring van de militairen en hun gezinnen.