Dat een dambord een grote rol speelt in het leven van Ton Sijbrands is duidelijk. Tenslotte vestigde hij dit jaar nog in het Olympisch Stadion een nieuw wereldrecord blindsimultaandammen, waarmee hij de status van Levende Legende bevestigde. Er is echter een heel specifiek dambord, waaraan Sijbrands veel waarde hecht, ontdekte ik in 2005.

In dat jaar vroeg Sijbrands of ik hem kon helpen met het terugvinden van het bord waarop hij in 1973 tegen Andris Andreiko had gespeeld en waarop beide handtekeningen stonden. Het was gebruikt tijdens de legendarische strijd om het wereldkampioenschap, die door de Nederlander werd gewonnen. Omdat Andreiko drie jaar later op gruwelijke wijze werd vermoord, was dat bord voor Sijbrands emotioneel bijzonder belangrijk geworden. Het grote probleem echter was dat het ergens op de kantoren van NOC*NSF was verdwenen.

Sijbrands sprak me daarop aan als medewerker van het Olympisch Stadion én als sporthistoricus. Als vanzelfsprekend beloofde ik hem mijn hulp.

Pas na een jaar keerde het dambord terug naar de eigenaar, maar in ieder geval staat het nu eindelijk weer op de plek waar het behoort. Want door de documentaire van Kees Brouwer over Sijbrands begrijp ik nog beter hoe belangrijk dit voor de dammer is geweest.

“Die titelstrijd tegen Andreiko speelt een sleutelrol in het leven van Sijbrands”, bevestigt Brouwer. In 1973 werd deze in Den Haag gespeeld in een beklemmende sfeer. Om te voorkomen dat ze elkaar in hun hotel zouden tegenkomen, kregen ze ieder een eigen verdieping met zelfs een eigen toilet. Sijbrands won, maar na een uiterst teleurstellende reeks partijen. Drie jaar later was Andreiko dood.

Sijbrands is nog steeds niets klaar met deze affaire, blijkt uit de film van Brouwer. Het leidt uiteindelijk tot een bijzonder emotionele ontmoeting met de weduwe van Andreiko. Alhoewel het niet in beeld is, heeft Sijbrands daar het bewuste dambord bij zich. “Ze herkende het meteen”, volgens Brouwer. “Ik heb het fragment alleen niet in de film opgenomen.”

Mede door deze confrontatie ontdekken we in Sijbrands een bijzondere combinatie van karaktereigenschappen: hij bezit zowel de killersmentaliteit van een kampioen als de zachtaardigheid van een sociaal man. De dood van Andreiko is hierin de centrale gebeurtenis van de beste dammer, die de wereld wellicht ooit heeft gezien.

En als Sijbrands misschien niet de beste was, is hij in ieder geval de meest invloedrijke dammer ter wereld. Als schrijver en analysator heeft hij zoveel belangrijke vakboeken geschreven, dat Russische topdammers speciaal daarom Nederlands studeren! Wie Sijbrands niet leest, speelt doodeenvoudig niet meer mee.

Hoe lang zal het daarom duren voordat de film van Kees Brouwer opde Russische tv is te zien?

(Jurryt van de Vooren)

Ton Sijbrands. Dammer, met alle gevolgen van dien, wordt op 3 december uitgezonden om 22.45 uur op Nederland 2.

Hierna is de documentaire nog op het digitale themakanaal Holland Doc 24 te zien op de volgende data:

zaterdag 5 december om 11.15 uur

zondag 6 december om 13.00 uur

maandag 7 december om 12.00 uur

dinsdag 8 december om 15.10 uur

woensdag 9 december om 19.00 uur

donderdag 10 december om 16.30 uur.