Al in zijn jeugd raakte Charles Darwin gebiologeerd door de natuur, in het bijzonder vogels en insecten. Op zijn zestiende gaat Darwin naar de universeit van Edinburgh om medicijnen te studeren. Maar daar voert hij niet veel uit. Het belangrijkste dat Darwin tijdens zijn studie medicijnen leert, is het opzetten en conserveren van vogels en andere dieren. Zijn vader besluit dat hij dominee moet worden. Deze studie voltooit hij.

Tijdens zijn studie reist hij veel. Hij doet tijdens die reizen al veel geologisch onderzoek. Na afronding van zijn studie scheept Darwin zich in op het marineonderzoekschip de ‘Beagle’. De kapitein van het schip wilde op deze reis de waarheid van Genesis bewijzen. De theoloog Darwin wilde hem daar maar al te graag bij helpen. De ‘Beagle’ bracht Darwin over de hele wereld.

Darwin vormt een hypothese dat alle levende organismen zich hebben ontwikkeld uit een oervorm. In zijn bekendste boek “The origin of Species by Means of Natural Selection” uit 1859 doet hij zijn theorie uit de doeken. 

In eerste instantie heeft het boek niet de impact die we nu zouden verwachten. Het al eerder uitgegeven boek Vestiges of Creation (Robert Chambers, 1844) veroorzaakte meer controverse. Bovendien werd in dit boek al verkondigd dat de mens van de aap afstamt. Het idee dat soorten veranderen was bovendien al bekend. Zo origineel was Darwin dus niet. Bijzonder aan zijn boek was dat Darwin verklaart hoe de soorten veranderen. Ook heeft Darwin dit op knappe wijze opgeschreven.

In de loop van de negentiende eeuw zal het boek de wetenschap ingrijpend veranderen. Het debat over evolutie zwelt aan, met name binnen de wetenschap. De oorsprong van soorten wordt stap voor stap ingekleurd en het Darwinisme groeit uit tot een grote beweging. Ook raken anderen geïnspireerd door Darwin's ideeën en maken hun eigen interpretaties. De eugenetica en het Sociaal Darwinisme krijgen hierdoor voet aan de grond. De gevolgen hiervan zijn bekend.

Charles Darwin wordt door zijn erfgoed beschouwd als één van de meest invloedrijke figuren uit de geschiedenis. Hij wordt dit jaar uitgebreid herdacht: 2009 is verkozen tot het Darwinjaar. De VPRO is op dit moment druk bezig met de voorbereidingen voor het project The Beagle, waarin Darwin's reis dunnetjes wordt overgedaan. Neem hier alvast een kijkje achter de schermen en leer meer over Darwin.

Bekijk en beluister

• Noorderlicht: Darwin's brieven


• OVT: 'de oorsprong der soorten' van Charles Darwin


• OVT: religieuze oppositie tegen de evolutieleer van Darwin in Nederland