De stem van vorige-eeuws Nederland Philip Bloemendal tien jaar geleden overleden

Philip Bloemendal heeft veertig jaar lang het gezicht bepaald van het beroemde bioscoopjournaal van Polygoon. Deze journaals geven een prachtig beeld van de ontwikkeling van Nederland vanaf de jaren twintig tot en met de jaren zeventig. Want Nederland veranderde tijdens deze decennia aanzienlijk, wat zichtbaar werd in kleding, modes en de groeiende welvaart. Aan de andere kant bleven er constante waarden als het Koningshuis, de koude winters en kersttaferelen. Polygoon was overal bij.

Polygoon veranderde zelf natuurlijk ook. Het begon met geluidsloze zwart-wit films, maar al voor de oorlog werden de journaals voorzien van geluid. Vanaf de jaren zestig waren de films steeds vaker in kleur te zien. Na de Tweede Wereldoorlog werd het stemgeluid van Bloemendal een vast bestanddeel van de bioscoopjournaals.

Hij heeft er alles gedaan: redactie, hoofdredactie en directeur. In al die tijd was zijn sonore stem het kwaliteitsmerk van zijn journalistieke werk. Als maker van reportages over grote evenementen, koninklijke feesten, sportwedstrijden en politieke gebeurtenissen was zijn stem onmisbaar verbonden aan naoorlogs Nederland.

Toen hij in 1999 stierf, reageerden de media massaal. De Volkskrant schreef bijvoorbeeld: ‘Meer dan een miljoen Nederlanders in ruim 400 bioscopen luisterden elke week naar de stem die het commentaar van Neêrlands Nieuws van Polygoon verzorgde. Zijn commentaar kende geen lange zinnen, overdaad aan bijvoeglijke naamwoorden, overbodige mededelingen en vreemde uitdrukkingen. Sensatie, propaganda, kwetsen en ontoegankelijkheid waren uit den boze: Bloemendal was voor iedereen.’

Broadcast was droevig: ‘De stem zwijgt, de spreker is niet meer. Wat doen we nu met het bericht? Niemand kan dat presenteren op de manier zoals hij dat deed. Niemand gaat zo nauwkeurig om met de Nederlandse spreektaal zoals hij dat deed. Niemand houdt zo’n rekening met de luisteraar zoals hij dat deed. Want de stem van het vroegere Polygoonjournaal was het ijkpunt voor de uitspraak van het Nederlands. Niet dat we allemaal zo moesten gaan spreken, maar het was wèl voor iedereen te verstaan en in één keer te begrijpen. De boodschap kwam over.’

Iedereen was het erover eens dat Nederland door het werk van Bloemendal een unieke schat aan historisch materiaal had. Dit is voor een breed publiek toegankelijk gemaakt door het Nederlandse Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG) en deze site door het online zetten van de Polygoonjournaals. Via internet kan iedereen op zijn gewenste moment kijken naar het werk van Bloemendal en zijn Polygoon-collega’s.

In 2001 werd de Philip Bloemendal Prijs in het leven geroepen. Dat is een tweejaarlijkse stimuleringsprijs voor jong aankomend talent op het gebied van effectief taalgebruik en communicatie in de media. Met deze prijs wordt het werk in ere gehouden van de man, die meer dan 50 jaar zijn bijdrage heeft geleverd aan de Nederlandse audiovisuele media.

Het lichaam van Bloemendal is al tien jaar niet meer, maar zijn stem lijkt dus bekender dan ooit.