Eerste Nederlandse wereldkampioen in Noorwegen Schaatser Jaap Eden heerste in Hamar
Dit weekend is het WK Allround schaatsen in Hamar. Als Sven Kramer er in slaagt voor de derde keer op rij wereldkampioen te worden, treedt hij in de schaatssporen van vijf illustere voorgangers. Eric Heiden werd drie keer wereldkampioen op rij van 1977-79, Ard Schenk van 1970-72, Hjalmar Andersen van 1950-52, Oscar Mathisen van 1912-14 en onze eigen Jaap Eden werd drie maal achtereenvolgend wereldkampioen van 1893-1896 (1894 eindigde onbeslist).
Eerste Nederlandse wereldkampioen in Noorwegen
In de Leeuwarder Courant van 16 maart 1895 stond een uitgebreid verslag van het WK allround van 23 en 24 februari in het Noorse Hamar. Het was overgenomen uit de Haarlemsche Courant, die verscheen in de woonplaats van Jaap Eden. De schaatser was kort in Haarlem geweest om te vertellen hoe hij in Noorwegen deze titel had bemachtigd.
Dat was niet gemakkelijk geweest: ‘Eenige uren voordat de wedstrijd zou plaats hebben, bemerkte Eden dat een zijner schaatsen verkeerd geslepen was.’ Na de nodige improvisatie werd dit net op tijd geregeld en kon de Haarlemmer beginnen aan zijn 10.000 meter. Terwijl hij die afstand aflegde, sneeuwde het zo hard dat er een laag van 2,5 centimeter sneeuw op de baan lag. ‘Bovendien waren de baanvegers bijzonder onhandig , een ervan sloeg zelfs met zijn bezem naar den rijder.’
Ondanks deze tegenslagen werd Eden uiteindelijk voor de tweede keer wereldkampioen. ‘Des avonds om acht uur had de prijsuitdeeling plaats; de medailles werden na enkele woorden van den voorzitter door een jonge dame op de borst van de overwinnaars gehecht.’ Alleen jammer dat de Noren geen Nederlands volkslied bij de hand hadden en pas na de nodige moeite onze driekleur hadden gevonden.
Eerder, in 1893, reed Jaap Eden op het natuurijs van het Mjösa-meer in 8 minuten en 37,6 seconden een onwaarschijnlijk wereldrecord op de 5.000 meter. De mystiek van dat record is altijd omgeven geweest met een geheimzinnig verhaal over een kamermeisje in het Victoria-hotel, het hotel waar Jaap Eden verbleef – en ook nu nog altijd het hotel waar de schaatsers overnachten. Het onbekend gebleven kamermeisje zou Jaap Eden tot zijn onvoorstelbare recordtijd hebben geïnspireerd.
Marnix Koolhaas reisde naar Noorwegen, en ging in het decor van het Wereldkampioenschap dat in 1999 eveneens in Hamar werd gereden, op zoek naar de sporen van Het Kamermeisje van Jaap Eden. En, dat kunnen we alvast verklappen, de identiteit van het kamermeisje wordt onthuld!
