"De Romeinsche kwestie - heden onderteekening der overeenkomst!" kopte katholieke krant De Eemlander op 11 februari 1929. Dictator Benito Mussolini en kardinaal Pietro Gasparri bereikten een overeenstemming over de oprichting van Vaticaanstad, het zogenaamde Verdrag van Lateranen.

Dankzij het verdrag kreeg het Vaticaan sinds 1870 een onafhankelijke, soevereine staat terug. Het leger van Koninklijk Italië onder leiding van de legendarische vrijheidsheld Giuseppe Garibaldi had de pauselijke troepen op 20 december 1870 verslagen bij de slag van de Porta Pia. Italië had Rome en de rest van de kerkelijke staat ingelijfd en de paus sloot zichzelf op als gevangene in het Vaticaan. Lange tijd leek een uitkomst onmogelijk, ook door tegenwerken van Mussolini.

De krant Het Vaderland schrijft op 11 februari dan ook: "Mussolini zelf is geen vroom katholiek. Er is ons tenminste uit de vele geschriften over hemgeen enkele uitlating bekend, dat hij in zichzelf de waarde heeft leeren kennen van den godsdienst. Wel zijn, uit vroeger tijd, anti-godsdienstelijke uitlatingen van hem opgeteekend."

Maar il Duce veranderde van mening, zo is in de krant te lezen: "...zoodra Mussolini een rol ging spelen in het naoorlogsch Italië kan men van hem citaten vinden, die laten zien van hoe groote waarde hij het Vaticaan en den Roomsche godsdienst achtte voor het Italiaansche volk en den Italiaanschen staat."

Mussolini kondigde eerder aan dat het jaar VII - 1939 -  van de fascistische heerschappij een bijzonder jaar zou worden. Met de ondertekening van het verdrag wil hij de Romeinse kwestie oplossen om zodoende "de grootste staatsman van Italië" te worden. Mussolini is dan ook trots op het akkoord over Vaticaanstad.

De paus op zijn beurt is minder tevreden. Hij doet grote concessies, waardoor hij overblijft met een miniatuurstaatje. Met een oppervlakte van 0,44 vierkante kilometer wordt het het kleinste land ter wereld. De paus had volgens Het Vaderland aanzienlijk meer grondgebied in gedachte. Hier staat tegenover dat hij een grote schadevergoeding ontvangt, die hij desgevraagd "goed kan gebruikten voor de zending".

Bekijk en beluister:

• de oudste filmbeelden (Paus Leo XIII) vanuit het Vaticaan


• OVT over Radio Vaticaan


• items over de verhouding tussen Nederland en het Vaticaan

Het Vaticaan wijdt aan zijn jubileum een speciale tentoonstelling, waarvoor de geheime archieven open zijn gegaan. Voor het eerst wordt het originele exemplaar getoond van het Verdrag van Lateranen.