Main Content

Nu te zien op internet De overlijdensakte van Jan Campert

  • 13 januari 2009

Op 12 januari 1943 stierf journalist en dichter Jan Campert in het concentratiekamp Neuengamme. Zijn overlijdensakte staat sinds kort op internet, op de site van het Centraal Bureau voor Genealogie. Hierop staan nu zo´n 60.000 akten van Nederlanders in Duitsland in de periode vóór, tijdens en vlak ná de Tweede Wereldoorlog. Ze zijn op naam geïndexeerd, waarbij ook vaak huwelijkspartners en ouders worden genoemd.

Campert werd beroemd door het gedicht 'Het Lied der Achttien Dooden' uit 1942. In datzelfde jaar probeerde hij een aantal joden over de Belgische grens te helpen, maar werd gearresteerd. In 1943 overleed hij in het kamp Neuengamme. Hierover gaan verschillende verhalen. De officiële lezing was dood door uitputting, maar in 2005 vertelde oud-verzetsman Gerrit Kleinveld iets anders.

Volgens Kleinveld is Campert op 12 januari 1943 door Nederlandse medegevangenen vermoord, aangezien hij landgenoten zou hebben verraden aan de Duitse kampleiding in ruil voor een betere behandeling. Kleinveld hoorde het verhaal van Jan van der Bork (1909-1987), die blokoudste was in de barak waar Campert ook op 2 december 1942 werd geplaatst. In het kamp bepaalde een illegale organisatie van politieke gevangenen, veelal communisten, de gedragscode.

Campert weigerde zich aan te passen en gaf volgende Van der Bork zelfs de namen van de leiders van de illegale organisatie, de ‘geheime kampraad’, door aan de Duitsers. Daarop werd besloten om hem op een onopvallende manier te doden.

De overlijdensakte geeft geen uitsluitsel, maar is nu wel te bekijken op het computerscherm. Deze akten zijn na de oorlog op bevel van de geallieerden opgemaakt en overgedragen aan het land van herkomst. De hele collectie bestaat uit zo'n 60.000 akten, waarvan circa 20.000 overlijdens. De documenten zijn van verschillend formaat en uiteenlopende kwaliteit. Ze documenteren belangrijke fasen in het leven van deze groep Nederlanders.

Ze vormen de weerslag van gezinsvorming, collaboratie, _Arbeitseinsatz_, internering en verzet. Zo is het reilen en zeilen te reconstrueren van Nederlanders die in de vaak troebele oorlogsjaren in Duitsland verbleven.

Op de site van archiefonderzoeker Eric Hennekam wordt uitgelegd hoe deze site werkt.