Bekijk de originele versie van Loe de Jong's kijk op de oorlog De Bezetting deel 14: De hulp aan onderduikers

- Zoom
- 42268371
Serie documentaires in 21 delen waarin aan de hand van archiefmateriaal een beeld wordt gegeven van Nederland in de Tweede Wereldoorlog, samengesteld en gepresenteerd door dr. Loe de Jong. M.m.v. het RIOD. Deze aflevering: De hulp aan onderduikers
Beschrijving:
00:02:00 HET ONTSTAAN VAN HET PERSOONSBEWIJS
Het ontstaan van het distributiestelsel, het daarmee samenhangende persoonsbewijs (PB), ontworpen door de inspecteur van de bevolkingsregisters J.L. Lens en het negatieve gevolg van de invoering van het PB voor de Nederlanders. INTERVIEW met prof. dr. Jacques Presser, joods historicus, over zijn eigen PB en het illegale PB dat hij via Jan Romein, historicus, en Willem Sandberg, directeur Stedelijk Museum Amsterdam, van een zekere Smit kreeg. SHOTS: PB van Presser met een "J" en zijn vervalste PB op naam van Jacob Klasen, een distributiestamkaart met inlegvel, een voedingsmiddelenbonkaart, verordeningenblad over de invoering van het PB, uitnodiging voor de uitreiking van het PB, kaart met persoonsgegevens, het PB, oa sterk uitvergroot, tegen licht gehouden en de illegale krant "Trouw" met een artikel van J.A.H.J.S. Bruins Slot over het negatieve gevolg van het PB. FOTO'S: gebouw Kleikamp van het Centraal Bevolkingsregister te Den Haag. ARCHIEFMATERIAAL: vertrek van een deportatietransport uit Westerbork en een distributiekantoor. *
00:12:09 DE FALSIFICATIE VAN PERSOONSBEWIJZEN
De vervaardiging van valse PB's door schrijver Eduard Veterman en drukkerij J.C. van Velzen en de invoering van de letter "J" in PB's voor joden. INTERVIEWS met: - Presser over de ontvangst van zijn PB van een zekere Smit, schuilnaam van Willem Arondeus; - verzetsstrijder W.B. Vreugdenhil over de arrestatie van Gerrit-Jan van der Veen, het drukken van illegale PB's met Frans Duwaer(?) en de executie van Van der Veen en Duwaer. SHOTS: twee halve PB's, waarvan één met een watermerk, PB van Presser met een "J", sculptuur van Willem van Oranje gemaakt door verzetsstrijder en kunstenaar Gerrit Jan van der Veen en het boek "Mathijs Maris, de tragiek van den droom" door Arondeus. FOTO'S: Keizersgracht 763 te Amsterdam, Veterman, een bidprent met het woord "afdruk", een kinderspel met de woorden "de rechter wijsvinger", drukkerij Van Velzen aan de Ruysdaalkade in Amsterdam, bijeengebrachte joden oa bij de Hollandsche Schouwburg te Amsterdam, Van der Veen, div. van het maken van valse persoonsbewijzen, Arondeus en Duwaer(?). ARCHIEFMATERIAAL: vertrek van een deportatietransport uit Westerbork. *
00:19:19 HET BEGIN VAN HET ONDERDUIKEN
De moeilijkheden voor onderduikers, de jacht van NSB-ers en Duitsers op ondergedoken joden, het inzetten van joden door Duitsers om andere joden op te sporen en het tekort aan onderduikadressen. INTERVIEWS met: - mr. Th.Ph. van Raalte over zijn onderduikperiode bij een boer in Varsseveld; - Johannes Bogaard over het meenemen van joden voor onderduik bij hem en zijn familie in Nieuw-Vennep. SHOTS: "Algemeen Politieblad" en een "Opsporingsregister" van de Recherchecentrale met namen van ondergedoken joden, boer en boerin, wegvoeren van joden en de boerderij van de familie Bogaard. FOTO'S: div. van ondergedoken joden bij de familie Bogaard, omgekomen familieleden van Johannes Bogaard. *
00:30:34 OVERVALLEN OP DISTRIBUTIEKANTOREN EN DE OPRICHTING VAN DE LANDELIJKE ORGANISATIE VOOR ONDERDUIKERS
Het tekort aan geld voor het onderhouden van de onderduikers, de overvallen op distributiekantoren, de aanslag op het bevolkingsregister te Amsterdam door de verzetsgroep van Van der Veen, en het oprollen van de verzetsgroep door de SD, de tewerkstellingen in Duitsland en het daardoor toegenomen aantal onderduikers, de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers (LO) en katholieke onderduikorganisaties. INTERVIEW met ds. Frits Slomp (alias Frits de Zwerver), oprichter van de LO, over de oprichting van de LO met mede-oprichter mevr. H.T. Kuipers-Rietberg (tante Riek), hoofdbestuurslid van de Bond van Gereformeerde Vrouwenverenigingen. SHOTS: advertentie met beloning voor opsporing van de daders van de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister, div. aanmeldingen voor studenten en mannen voor werk in Duitsland, tekening van concentratiekamp Ommen, beeld van Kuipers-Rietberg in Winterswijk. FOTO'S: de verzetsstrijders Theo Dobbe, Koen Limperg, dichter Martinus Nijhoff, Sandberg, dr. Johan Brouwer, Kuipers-Rietberg, Jan Hendriks, pater Lodewijk Bleijs en drs. Leo Moon, secretaris van de bisschop van Roermond, het gebouw Kleikamp van het Centraal Bevolkingsregister te Den Haag, het bevolkingsregister in Amsterdam, huis aan de Prinsengracht bij de Amstel van waaruit de aanslag op het Amsterdamse bevolkingsregister werd gepleegd, div. van het uitgebrande gebouw van het Amsterdamse bevolkingsregister, div. van de Nederlandse Arbeidsdienst en de gereformeerde Zuiderkerk te Zwolle. *
00:42:06 DE OPRICHTING VAN DE LANDELIJKE KNOKPLOEG
De moeilijkheden voor het levensonderhoud van onderduikers, de toename van het aantal onderduikers, de overvallen op distributiekantoren voor het buitmaken van bonkaarten, de vorming van de Landelijke Knokploegen (LKP) en de leiding ervan, de samenwerking tussen de KP en de LO, de bewapening van de LKP, de bevrijding van politieke gevangenen, de liquidatie van SD-ers en verraders, de kraak van distributiekantoren en bevolkingsregisters en de arrestatie van LKP-ers en LO-ers. INTERVIEW met L. Scheepstra, enige overlevende van de top van de LKP, over de bijeenkomsten van de LKP, de organisatie van de LKP en de laatste voltallige bijeenkomst van de top na de geslaagde bevrijding van Frits Slomp ea uit de Koepelgevangenis te Arnhem. SHOTS: bonkaarten, inlegvel, distributiestamkaart en PB, catalogus van valse stempels en vervalste papieren, oa een Belgisch PB, een evacuatiepapier en doopformulieren. FOTO'S: verzetsstrijders Pieter Gootjes en Jacob Gootjes, een houten revolver, Leendert Valstra (alias Bertus), Johannes Post, Isaac van der Horst, Hilbert van Dijk, Dobbe, het geroofde bevolkingsregister van Jisp, opgeslagen in een stal, en het opgraven van het geroofde bevolkingsregister van Dinxperlo. ARCHIEFMATERIAAL: na-oorlogse reconstructie van een falsificatiecentrale. *
00:53:18 HET VERKRIJGEN VAN GELD VOOR DE LKP EN LO
De inzameling van geld voor het verzet door de verschillende verenigingen en organisaties, de oprichting van het Nationaal Steunfonds (NSF), en de uiteindelijke resultaten van de LO en LKP. INTERVIEW met burgemeester G. van Hall van Amsterdam, over het werk van de NSF, opgericht door zijn broer, bankier Walraven van Hall, en het oprollen en de executie van een aantal leden van het NSF, waaronder oud-marine-officier Van den Bosch en zijn broer. SHOTS: altaar van Onze Lieve Vrouwe van de Goede Duik in Brabant en communicatiemiddelen als wegen, treinen, drukpers, telex en opsporingsregisters. FOTO'S: kapitein Filippo(?) van de Holland Amerika Lijn, initiatiefnemer van het Zeeliedenfonds, Van den Bosch, huis aan de Leidse Gracht te Amsterdam waar Walraven van Hall bij een vergadering van het NSF werd gearresteerd, Walraven van Hall en div. onderduikersholen in het bos.