De geschiedenis van de mijnbouw in Nederland gaat terug tot 3100 jaar voor Christus toen op grote schaal ondergronds vuursteen werd gewonnen in Zuid-Limburg. In de Middeleeuwen is de ondergrondse kalksteenwinning tot bloei gekomen in kalksteengroeven van onder meer de Sint Pietersberg bij Maastricht. Op het eind van de 19e eeuw verplaatst de kalksteenwinning zich naar dagbouwgroeven zoals nu nog gebeurt door de ENCI in de ENCI-groeve.

Vanaf de 12e eeuw vond er op kleine schaal steenkoolwinning plaats in het Wormdal nabij de Abdij Rolduc in het huidige Kerkrade; vanaf de 19e eeuw verschenen er grootschalige steenkolenmijnen en bruinkolenmijnen in Limburg. Deze mijnen waren deels in particulier bezit en deels eigendom van de Staat.

Voor de exploitatie van de steenkoolmijnen richtte de Staat het bedrijf Staatsmijnen in Limburg op, later DSM geheten, met de mijnen Maurits, Emma, Wilhelmina, Hendrik en Beatrix. Tot circa 1960 was er grote vraag naar steenkool en groeide de mijnstreek uit tot een van de welvarendste gebieden van Nederland; tijdens de periode van wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog produceerden de mijnen op topcapaciteit om aan de binnenlandse vraag te kunnen voldoen.

Na 1960 daalde de vraag naar kolen, onder meer doordat stoommachines en stoomtreinen steeds vaker werden vervangen door motoren op elektriciteit, olie en het ook in Nederland gewonnen aardgas. Dit, en de relatief hoge arbeidskosten in Nederland, zorgden voor een neergang in de mijnbouw. De laatste mijn werd in 1974 gesloten. DSM ging door in de petrochemie en werd later geprivatiseerd.