Ooit was cricketbehoorlijk populair in ons land. In de jaren twintig, toen sport nog vooral een bezigheid was voor de "upperclass", sloeg ook de Nederlandse elite graag met de plank in het rond. Hoe dat ging kunt u op de films zien.

Cricket is een balsport waarbij punten worden gescoord door heen en weer te lopen over de cricket pitch (een run). Het is een teamsport waarin om beurten het ene team eerst gooit (bowling) en het andere team slaat (batting). Afhankelijk van de soort wedstrijd speelt men tot een afgesproken aantal overs of wickets. Als beide teams geslagen en gebowld hebben is het team met de meeste runs de winnaar. De sport is voornamelijk populair in de landen van het Britse Gemenebest.

Geschiedenis

Hoewel er iets te zeggen valt voor de theorie dat cricket werd uitgevonden door de eerste mens die voor zijn plezier met een stok tegen een steen sloeg, houden Britse historici het erop dat de sport rond 1600 in Zuidoost-Engeland is ontstaan. Volgens Franse historici is cricket echter een Frans spel en hebben de Engelsen het tijdens de Honderdjarige Oorlog overgenomen. Vlaamse kenners hebben vastgesteld dat er op de schilderijen van Bruegel al gecricket wordt.

Over de herkomst van het woord 'cricket' bestaat een soortgelijke verwarring. Het is ofwel afkomstig van 'cricce' - het Angelsaksische woord voor een herdersstaf - of van 'krikstoel', de naam waarmee in de Lage Landen van de Middeleeuwen een kerkbankje werd aangeduid. In het Frans heette zo'n bankje een 'cricket'. Fransen beweren ook dat het woord "cricket" zou afgeleid zijn van het woord "guichet" (poortje, loket).

Bij vroege vormen van cricket werden wickets gebruikt die inderdaad iets weghadden van een laag driepikkeltje. Cricket in zijn huidige vorm - met rechtop staande wickets - dateert van een latere tijd en is zonder twijfel Engels.

In de achttiende eeuw was cricket uitgegroeid tot een van de favoriete sporten van de Britse aristocratie. De Londense elite stoorde zich echter aan het feit dat hun wedstrijden op een grasveld in Islington door Jan en alleman konden worden gadegeslagen. Thomas Lord richtte daarom in 1787 in de wijk Marylebone een afgesloten cricketterrein in. De bijbehorende vereniging - de Marylebone Cricket Club of kortweg: MCC - introduceerde een jaar later de eerste cricketwetten en beheert deze tot op de dag van vandaag. In 1933 boekte het Nederlandse cricketteam een historische overwinning op Marylebone (zie film).

In 1811 verhuisde Lord zijn stadion naar Regents Park en in 1814 naar de huidige locatie in St John's Wood waar het al snel de bijnaam The Home of Cricket verwierf. De eerste grasmaaier op Lord's deed in 1864 zijn intrede - voor die tijd werd het veld door grazende schapen geprepareerd.

In 1880 vond in Engeland de eerste serieuze wedstrijd tussen de landenteams van Engeland en Australië plaats. De MCC had in de jaren daarvoor al een paar keer door Australië getourd maar die wedstrijden werden niet zo serieus genomen. De beste Engelse spelers hadden destijds namelijk geen zin in een lange bootreis om "tegen een paar onbeduidende kolonialen te spelen".

Het kostte de Australiërs zelfs heel wat overredingskracht om de zich superieur wanende Engelsen tot het spelen van een 'testmatch' op Engelse bodem over te halen.

De wedstrijd werd uiteindelijk gespeeld op de Londense Kennington Oval. Engeland had, vanwege een rampzalig verlopende tweede slagbeurt, grote moeite om de wedstrijd te winnen. Uiteindelijk gaf W.G. Grace de doorslag: Engeland won met een verschil van 5 wickets maar de Australiërs hadden hun visitekaartje afgegeven.

The Ashes

Dat de sport inmiddels nauw verbonden was geraakt met het Engelse zelfbewustzijn bleek toen Australië er in 1882 in slaagde om van het Engelse team te winnen. Met enig gevoel voor melodrama plaatste de Sporting Times daags na de wedstrijd een necrologie voor het overleden Engelse cricket. Er werd aangekondigd dat de as van het gecremeerde lichaam naar Australië vervoerd zou worden.

Het vervolg op deze komedie kwam een jaar later toen Engelse cricketers op Australische bodem de terugmatch wonnen: de voorzitter van de Engelse cricketbond kreeg van de Australiërs een urn cadeau, met daarin de verbrande resten van een bail (het dwarshoutje dat op het wicket igt) om mee te nemen naar Engeland. De "testwedstrijden" tussen Engeland en Australië worden sindsdien aangeduid als een strijd om 'the Ashes'. Andere Landen die "Test" cricket spelen zijn India, Pakistan, Nieuw-Zeeland, Zuid-Afrika, Sri Lanka, Brits West-Indië, Zimbabwe en Bangladesh.

Wereldkampioenschap

Het wereldkampioenschap cricket wordt om de vier jaar gehouden. West-Indië won in 1975 het eerste kampioenschap. Tot en met 2007 zijn negen kampioenschappen gehouden. Australië won vier maal (1987,1999, 2003 en 2007), West-Indië twee maal (1975 en 1979). India (1983), Pakistan (1992) en Sri Lanka (1996) wonnen elk één keer. Opvallend is dat Engeland de titel nog nooit heeft behaald.

In 1999 werd er tijdens het WK ook een wedstrijd in Amsterdam gespeeld, en wel die tussen Kenia en Zuid-Afrika. Nederland deed in 2007 voor de derde maal mee. Het debuteerde in 1996 en was in 2003 voor de tweede maal present. Het won tijdens de eerste twee toernooien één wedstrijd en verloor er tien. In 2007 werd er gewonnen van Schotland en verloren van de latere kampioen Australië en  Zuid-Afrika.

Cricket in Nederland

Het Nederlands cricketelftal heeft meegedaan aan drie edities van het wereldkampioenschap cricket, waarvan de laatste in 2007 in West-Indië. Nooit is het team verder gekomen dan de eerste ronde, in totaal werden er twee wedstrijden gewonnen.

In Nederland worden veel eendaagse wedstrijden gespeeld. Elke slagbeurt duurt dan 50 overs (300 ballen). Zoals gebruikelijk is de wedstrijd is afgelopen als de overs op zijn, of als alle batsmen uit zijn (all out), of als de tweede partij al meer runs heeft gemaakt.

Behalve eendagswedstrijden is de laatste tijd Twenty20-cricket zeer populair geworden. Bij deze vorm van cricket worden er slechts 20 overs per partij gespeeld. Op 5 juni 2009 zorgde Nederland voor een sensatie door Engeland in de openingswedstrijd van het WK van deze tak van cricket te verslaan.

Wist u dat:

- de bekende Britse popartiest Sheila Nicholls in 1989 furore maakte door als "streaker" de testmatch tussen Engeland en Australië op Lord's te verstoren? (zie beelden) Ze was overigens niet de eerste: in 1979 gebeurde hetzelfde (zie foto).