Het Filmmuseum heeft de baanbrekende anti-oorlogsfilm volledig gerestaureerd. Op 23 en 24 juni zal hij in de Amsterdamse Schouwburg worden vertoond. Er is nieuwe filmmuziek voor gemaakt door de Nederlandse componist Reza Namavar en de Amerikaanse gitaarvirtuoos Gary Lucas. Tijdens de vertoning van de film zal deze muziek live ten gehore worden gebracht.

Abel Gance

De Franse regisseur Abel Gance werd door J'Accuse als belangrijkste regisseur van Europa gezien. Niet alleen werd de film ontvangen als een aanklacht tegen de horror van moderne oorlogsvoering, het gebruik van nieuwe technieken (rapid cutting) en het verweven van documentaire scènes (gevechtsopnamen, tweeduizend frontsoldaten voor de camera) met fictie gold als sensationeel. Door het liefdesdrama in de gruwelijke werkelijkheid van de oorlog te plaatsen, vermeed Gance dat zijn bijna drie uur durend epos een drammerig pamflet werd. J'accuse is van grote invloed geweest op het werk van regisseurs als Sergej Eisenstein en F.W. Murnau.

Restauratie

Voor de restauratie van film zijn zes verschillende kopieën gebruikt, uit de archieven van onder meer het Filmmuseum, Lobster film uit Parijs en uit een Praags archief. In augustus 2007 werd begonnen met de restauratie. De originele kleuren zijn hersteld, gaatjes en vlekjes zijn weggewerkt, maar men wilde de film niet brandschoon maken, zodat het oude karakter wel in ere zou worden gehouden.

De montage was in de verschillende kopieën redelijk hetzelfde en vrijwel alle scènes stonden in de kopieën op dezelfde plaats. Er waren wel enkele scènes die slechts in één kopie voorkwamen. Deze werden in de gerestaureerde versie op de oorspronkelijke plek gezet door te kijken naar de inhoud en/of naar vervolgscènes.

Ook de tussentitels waren vanzelfsprekend verschillend. Er is geprobeerd zoveel mogelijk dezelfde stijl van tussentitels te gebruiken. Op de Tsjechische versie na waren alle kopieën in het Frans. Er hoefden slechts een paar nieuwe titels gemaakt, de rest is gebruikt uit de overige Franse versies. Het resultaat van de restauratie was de langste – de film is 3525 meter lang – en meest complete versie ooit.

Kevin Brownlow 

Geschiedenis 24 heeft naar aanleiding van het uitbrengen van J’Accuse een interview gemaakt met de Britse filmhistoricus en Abel Gance-kenner Kevin Brownlow. Hij vertelt in De Stille Aanklacht over de beweegredenen van Abel Gance om de film te maken, het cinematografische genie van Gance en het revolutionaire gebruik van montagetechnieken in de klassieker uit 1919. De Stille Aanklacht vormt een prachtige inleiding voor iedereen die de eerste pacifistische film – zoals J’Accuse wordt genoemd – wil zien.

De Stille Aanklacht: De hele week op het digitale themakanaal Geschiedenis 24 en op dinsdag 23 juni om 14.25 op Nederland 2. Of kijk hier naar de Stille Aanklacht

Samenstelling Klaas Hazenoot, interview Harry Hosman, eindredactie Fons Dellen.

Met dank aan het Nederlands Filmmuseum.