Main Content

Max de Haas filmde met "oog van de duivel" Geheime film uit 1955 over Staphorst

  • 15 juni 2009

Nu zou het ethisch niet meer acceptabel zijn, maar in 1955 maalde filmmaker Max de Haas daar niet om: hij toog naar Staphorst en filmde ongevraagd het leven in het Overijsselse dorp dat spreekwoordelijk is voor de streng-calvinistische levenswijze in Nederland. Deze stiekem gemaakte film is hier te zien.

Enkele jaren geleden zond Andere Tijden een terugblik uit op de polio-epidemie die Staphorst in 1971 trof. Die epidemie was het gevolg van de weigering van veel Staphorsters om zich te laten inenten. Door zich te laten inenten, zo vonden en vinden nog steeds veel inwoners, onttrek je je aan wat God met jou van plan is en dat is zondig.

Ook om religieuze redenen beschouwen sommige strenge protestanten de camera als het "oog van de duivel". Wie zich op foto of film laat vastleggen, loopt kans zijn ziel aan de duivel te verliezen. Om die reden lieten bewoners van Staphorst zich zelden of nooit op film vastgeleggen. Nooit was er toestemming gegeven om een film over het dorp en zijn bewoners te maken.

Max de Haas was in 1955 een bekende filmer met een grote reputatie. Al in 1937 was hij doorgebroken met De ballade van den hoogen hoed, een filmisch epos over Amsterdam. In 1949 maakte hij de speelfilm LO/LKP, over het Christelijke verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De stomme film over Staphorst uit 1955 maakte onderdeel uit van het filmproject Beelden van Nederland. Voor zover bekend zijn de beelden uit Staphorst nooit in het openbaar vertoond.

Opvallend detail: bij de oorspronkelijke beschrijving van de film uit 1955 (mogelijk van de hand van Max de Haas zelf), wordt als voetnoot bij het gedrag van de Staphorsters vermeld: "Ongeveer analoog aan het toenmalig gedrag bij primitieve stammen in de binnenlanden van overzeese continenten. De cameralens werd beschouwd als het boze oog van kwade geesten. In Staphorst dat van de duivel."