Een groep van twintig kunstenaars heeft van het CPNB opdracht gekregen om de decoratie van het Boekenbal 2009 te verzorgen.  De Commissie Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek (CPNB) verzorgt de propanda voor het Nederlandse boek. Of ze ook censuur toepast op de uitspattingen van de kunstenaars moet nog blijken. Maar gezien het thema zal dit niet nodig zijn. In 1969 werd van het CPNB geëist dat ze wel censuur hadden toegepast. Maar het hield vopet bij stuk.

Kunstenaar Koornstra stond voor lul

Een paar dagen voor de opening van de Boekenweek 1969 zond de VARA een reportage uit, over de voorbereidingen van het Boekenbal onder leiding van kunstenaar Metten Koornstra. De decoraties van Koornstra waren altijd zo’n succes, dat ze nog voor het einde van het bal van de muren werden gesloopt en door de aanwezigen mee naar huis werden genomen. Een eervolle, maar ook enigszins frustrerende traditie. In een interview in 1969 zei Koornstra: ‘vorig jaar had ik er genoeg van. Half twaalf ben je klaar en om één uur is het kaal geplukt. Dan sta je voor lul. Maar ja, voor dit jaar was ik weer met een natte vinger te lijmen’.

Het gewenste shockeffect

Dat jaar werkte Koornstra samen met dertien jonge kunstenaars aan een serie levensgrote doeken, met als thema ‘Palais du Pape’. Op het VARA-filmpje zie je ze aan het werk in hun atelier: Sierhuis, Müller, Opland, Lodeizen, etc. Maar je ziet vooral de bijna voltooide schilderijen: de paus met een neus als een enorme penis, halfnaakte pausen die achter wulpse dames aanrennen, een vagina met een hangslot erop. Dat alles gecombineerd met foto’s van de paus, stevige gitaren van Jimi Hendrix en niet mis te verstane hijggeluiden, had méér dan het gewenste shock-effect.

Boze reacties

De dag na uitzending werd het CPNB, die het Boekenbal organiseerde, bedolven onder boze telegrammen en telefoontjes. De jongerenafdeling van de KVP in Maastricht riep de Tweede Kamer op stappen te ondernemen tegen de voorgenomen decoratie van het Boekenbal. De toenmalige voorzitter Jan Hoen staat daar nog steeds volledig achter: ‘Het ging ons vooral om het vrouwelijk geslachtsdeel met een slot erop. Naakt is geen probleem hoor, maar dit was gewoon niet nodig. We vonden dat de verloedering ging inzetten. Het was géén uiting voor een boekenbal. Met name mevrouw Klompé (de katholieke minister van Cultuur) kon zich daar toch niet vertonen’.

Het bal ging door

Ondanks de protesten zou het Boekenbal in 1969 toch doorgaan, tot woede van de katholieken. Voorzitter van het CPNB Paul Brand hield voet bij stuk, met de nodige risico's. Bekijk hier hoe het afliep.