In 1985 kwam een nieuwe jonge leider aan de macht: Michael Gorbatsjov. Hij was communist in hart en nieren, maar wilde in tegenstelling tot zijn voorgangers de waarheid zien. Toen hij besefte dat de Sovjet-Unie vrijwel bankroet was en het nog maar een paar jaar op deze wijze zou kunnen volhouden, besloot hij met het Westen te gaan praten. Vooral de Amerikaanse president Ronald Reagan schijnt nogal wat invloed te hebben gehad op Gorbatsjov. Een vrij onverwachte ontspanning was het gevolg. Dissidenten werden teruggehaald, de top van Staat en Partij werd gezuiverd en de leiders in Oost-Europa en daarbuiten werd verteld dat de Sovjet-Unie hen niet langer zou steunen. De Sovjettroepen werden teruggetrokken, inclusief de troepen in Afghanistan. In 1988 en 1989 vielen de communistische regimes als dominostenen om, waarna in 1990 de Duitse hereniging werd afgekondigd. In eigen land kwam Gorbatsjov klem te zitten tussen radicalere hervormers als Boris Jeltsin en de oude communistische garde. Deze laatsten deden in augustus 1990 een couppoging, die echter door Jeltsin werd voorkomen. Gorbatsjov kwam terug als een krachteloze president in een land dat in staat van ontbinding verkeerde. Buiten zijn weten werd het GOS opgericht, terwijl Estland, Letland en Litouwen zich eerder al onafhankelijk hadden verklaard. In december 1991 was het afgelopen: Gorbatsjov trad af als president en de Sovjet-Unie hield op te bestaan.