Professor Stanley Wells, vooraanstaande Shakespeare-kenner en voorzitter van de Shakespeare Birthplace Trust, is er ’99,9 procent’ zeker van dat het hier een originele afbeelding betreft. Het zou dan meteen het enige portret zijn dat gemaakt is tijdens het leven van de schrijver.

Op het Britse ITN News geeft Wells commentaar op de vondst: hij is in jubelstemming. ‘Dit is een man bij wie we ons kunnen voorstellen dat hij al die briljante toneelstukken heeft geschreven!’. Toch is er alleen maar indirect bewijs: de man op het schilderij lijkt heel erg op de andere afbeeldingen die we van Shakespeare hebben.

Vooral de beroemde gravure van Martin Droeshout, een Vlaming, vertoont opvallende overeenkomsten. De gravure siert het zogenaamde ‘First Folio’ uit 1623, de eerste bundeling van Shakespeare’s toneelstukken. Het is zeer waarschijnlijk dat deze afbeelding gemaakt is op basis van het Cobbe-portret, zoals het schilderij is gaan heten (naar de familie die het bezit). Droeshout heeft hem alleen wat aangepast: hij is kaal geworden, en hij kijkt een beetje uitgeblust.

Het belangrijkste argument voor het Cobbe-portret is misschien wel, dat het doek afkomstig is uit de collectie van de Graaf van Southampton, die lange tijd Shakespeare’s beschermheer was. ‘Natuurlijk’, verklaart Welles, ‘honderd procent zekerheid hebben we niet. Het liefst vinden we in een archief een opmerking van Southampton dat hij iemand de opdracht heeft gegeven een portret van zijn vriend Shakespeare te maken. Maar zoiets hebben we niet.’

Elke keer als er iets nieuws over of van Shakespeare wordt gevonden, laait de discussie over zijn auteurschap weer op. Ton Hoenselaars, Shakespeare-kenner en voorzitter van het Shakespeare Genootschap moet daar een beetje om lachen. ‘Tja, het is alsof we toch allemaal een beeld willen hebben bij wat we lezen, alsof we ons willen kunnen identificeren met de schrijver. Taalkundigen hebben in de jaren zestig naarstig geprobeerd om de auteur dood te verklaren, maar daar zijn ze dus niet in geslaagd.’

Met de regelmaat van de klok duikt de theorie op dat Shakespeare niet al zijn werk zelf geschreven zou hebben – sommige fantasierijke deskundigen vragen zich zelfs af of de schrijver zelfs wel heeft bestaan.

Tijdgenoot-schrijver Christopher Marlowe gooit bij sommigen hoge ogen als mogelijke auteur, maar ook Francis Bacon en zelfs Queen Elizabeth worden genoemd als schrijvende buiksprekers van de grote Engelsman. Ton Hoenselaars: ‘Die alternatieve theorieën zijn niet helemáál uit de lucht gegrepen. Ik ben er zelf van overtuigd dat Shakespeare niet alles in zijn eentje heeft geschreven. Hij had helpers, zoals dat ook ging in het atelier van Rembrandt. Of vergelijk het met een huidige serie als GTST: het is een heel team dat daaraan meeschrijft. Het idee van die ene briljante geest stamt uit de Romantiek en dat klopt gewoon niet. Zo werkte het niet in de zeventiende eeuw.”

Marieke Withagen, medewerkster OVT

Zondag 15 maart een gesprek met Ton Hoenselaars in OVT