Main Content

OVT-serie bij Beagle - in het kielzog van Darwin De lange weg naar Darwin

  • 14 oktober 2009
42615123
Zoom
42615123

De ontwikkeling van menselijke opvattingen over hun eigen plek in de natuur voorafgaand aan Darwin.

OVT-serie bij Beagle - in het kielzog van Darwin

De lange weg naar Darwin voert over grillig en zeer afwisselend terrein van de wereld van de jager verzamelaars naar 19e eeuws Engeland. En dat is een weg van een tijd van een alomtegenwoordige natuur waarin mensen de dieren met het opmerkzame oog van de jager beloerden, tot een geïndustrialiseerde maatschappij waarin weldoorvoede jongemannen als Darwin de weilanden inwandelden om kevertjes te vangen.

Voor de jagers was er geen scheiding tussen henzelf en de natuur. Zij verkeerden op intieme voet met hun prooidieren, ze maakten samen met hen deel uit van dezelfde alomvattende natuur. Daar kwam de klad in toen de mensen zich permanent gingen vestigen, boeren werden en dieren domesticeerden. In de stallen voltrok zich onwillekeurig een geleide evolutie. De geiten en runderen leken steeds minder op hun wilde voorouders. Maar ook in de mensen zelf nam de herinnering aan de natuurlijke staat steeds onherkenbaarder vormen aan. Dieren werden goden, goden namen langzamerhand de vorm aan van mensen, natuur werd het domein buiten ons. De directe band was doorgesneden. Dat bleef zo tot Charles Darwin in de 19e eeuw de mens weer teruggaf aan de natuur door te betogen dat wij uit de natuur voortkomen, dat wij met de dieren om ons heen voorouders delen, kortom; dat wij dieren zijn.

In de serie De Lange weg naar Darwin vragen we ons af welke omzwervingen onze opvattingen over de natuur hebben gemaakt van de oude steentijd tot Darwin. Hoe keken we tegen de ons omringende natuur aan? Wat had die natuur volgens ons met onszelf te maken?

De tocht voert via de eerste boeren in het huidige Jordanië, langs de oude Joden en Babyloniers, langs de Egyptenaren, Grieken en Romeinen, door de kerkelijke Middeleeuwen, naar de wetenschappers van de 17e en 18e eeuw, om uiteindelijk uit te komen bij de bestemming: de naturalisten van de 19e eeuw.

Aflevering 1: de Cro Magnon mensen

Aflevering 2: De oorsprong van ons vee, de eerste dierveredelaars

Aflevering 3: Babyloniërs: Enkidoe verlaat de dieren en vervloekt het leven

Aflevering 4: dieren als Goden in het oude Egypte

Aflevering 5: Noach, de eerste natuurbeschermer

Aflevering 6: Herodotus, de eerste natuurvorser

Aflevering 7: Aristoteles, die de natuur voor tweeduizend jaar indeelde

Aflevering 8: Op Darwin's drempel: Lucretius

Aflevering 9: De fossielen van Augustus

Aflevering 10: De dieren van het Colosseum

Aflevering 11: Augustinus, hekkensluiter van de klassieke wereld 

Aflevering 12: Walafried Strabo de tuinman

Aflevering 13: De vier elementen volgens Abû Ja`far Ahmad ibn abî l-Ash`ath

Aflevering 14: Jacob van Maerlant en 'Der Naturen Bloeme'

Aflevering 15:  Van Bosch naar Bruegel, of hoe de Middeleeuwen voorbij gingen 

Aflevering16: Calvijn en de natuur

Aflevering 17: Descartes en het dier als machine

Aflevering 18: De insecten van Swammerdam

Aflevering 19: Schilders van de nieuwe wereld

Aflevering 20: Linnaeus: mensapen zijn onze neven

Aflevering 21: de Franse naturalist Georges-Louis Buffon

Aflevering 22: de Franse bioloog Jean-Baptiste de Lamarck

Aflevering 23: Erasmus Darwin; E Conchis Omnia (Alles uit Schelpen)

Aflevering 24: William Wordsworth (slot)